Nyob rau lub caij niaj hnub no, kev sib tham txog kev ncaj ncees feem ntau suav nrog ntau yam kev xav uas hais txog ntau yam ntawm tib neeg lub neej. Ib qho tseem ceeb tshwj xeeb yog kev xav ntawm kev faib tawm kev ncaj ncees. Kev xav no sim teb cov lus nug tseem ceeb: Yuav tsum faib cov khoom thiab cov kev pabcuam hauv zej zog li cas?
Pendahuluuan
Kev ncaj ncees faib tawm yog hais txog cov ntsiab cai uas yog lub hauv paus ntawm kev faib cov peev txheej kev lag luam thiab cov khoom siv hauv zej zog. Txoj kev xav no cuam tshuam nrog kev faib tawm txhua yam khoom siv xws li cov nyiaj tau los, kev nplua nuj, cov cib fim, kev noj qab haus huv, thiab kev kawm.
Lub tswv yim ntawm kev faib tawm kev ncaj ncees tsis yog tsuas yog muaj feem cuam tshuam rau kev lag luam thiab kev nom kev tswv xwb tab sis kuj yog lub hauv paus rau kev ncaj ncees rau ntau qhov kev txiav txim siab txog txoj cai pej xeem. Hauv nws, ntau txoj hauv kev piav qhia txog yuav ua li cas thiaj li faib tau ncaj ncees, suav nrog kev siv tau zoo, kev ywj pheej, kev sib luag, thiab ntau ntxiv.
Kev Tshawb Fawb Txog Kev Siv Nyiaj Txiag
Kev siv tau zoo yog ib qho ntawm cov kev xav paub zoo tshaj plaws thiab tsim kho hauv cov ntsiab lus ntawm kev ncaj ncees faib tawm. Jeremy Bentham tau qhia thiab tom qab ntawd John Stuart Mill tau tsim, txoj kev xav no piav qhia tias kev ncaj ncees tuaj yeem ua tiav los ntawm kev ua kom muaj kev zoo siab lossis kev siv tau zoo tshaj plaws.
Hauv txoj kev siv tau zoo, kev faib khoom uas suav tias ncaj ncees yog qhov uas tsim kev zoo siab tshaj plaws rau cov neeg coob tshaj plaws. Yog li ntawd, txoj cai lossis kev nqis tes ua uas ua rau tag nrho kev noj qab haus huv ntawm lub zej zog, txawm tias nws yuav ua rau qee tus neeg raug mob, tseem yuav raug suav tias ncaj ncees.
Txawm li cas los xij, txoj kev xav no tau raug thuam vim nws tsis quav ntsej txog cov cai ntawm tus kheej. Piv txwv li, yog tias kev txeeb nyiaj txiag ntawm ib tus neeg tuaj yeem siv los coj kev zoo siab rau ntau tus, kev siv utilitarianism tuaj yeem ua pov thawj rau qhov kev ua zoo li no txawm tias nws raug suav hais tias yog kev ua txhaum cai ntawm tus kheej.
Kev Tshawb Fawb Txog Kev Ywj Pheej
Kev ywj pheej, uas cuam tshuam nrog cov neeg zoo li Robert Nozick, pom kev ncaj ncees faib tawm los ntawm qhov pom ntawm cov cai ntawm tus kheej thiab kev ywj pheej ntawm tus kheej. Nozick, hauv nws phau ntawv "Anarchy, State, and Utopia," tau qhia txog lub tswv yim ntawm kev muaj cai, uas yog raws li lub hauv paus ntsiab lus tias txhua tus neeg muaj cai rau yam lawv muaj tsuav yog nws tau txais raws li txoj cai.
Hauv lub moj khaum ntawm kev ywj pheej, kev faib khoom ncaj ncees tshwm sim yog tias thiab tsuas yog tias txoj hauv kev kom tau txais nws yog qhov ncaj ncees. Lawv tsis lees txais kev yuam kom rov faib los ntawm lub xeev tsuas yog tiv thaiv cov cai tseem ceeb ntawm tus kheej. Piv txwv li, kev faib nyiaj tau los dua hauv daim ntawv ntawm cov se siab los pab nyiaj rau cov kev pab cuam hauv zej zog tuaj yeem suav tias tsis ncaj ncees los ntawm lub zeem muag ntawm kev ywj pheej yog tias nws ua txhaum cov cai ntawm tus kheej.
Kev Tshawb Fawb Txog Kev Sib Luag
Txoj kev xav txog kev sib luag hais txog kev sib luag ua lub hauv paus tseem ceeb ntawm kev ncaj ncees faib tawm. Tsis zoo li kev siv tau zoo thiab kev ywj pheej, txoj kev xav no tsom mus rau qhov yuav ua li cas txo qhov tsis sib luag hauv kev faib cov peev txheej.
John Rawls yog ib tug neeg tseem ceeb hauv lub tsev kawm ntawv no ntawm kev xav nrog nws phau ntawv "A Theory of Justice." Rawls tau qhia txog cov ntsiab cai ntawm kev ncaj ncees hu ua "Justice as Fairness," uas nws tau hais txog ob lub ntsiab cai tseem ceeb:
1. Txhua tus neeg yuav tsum muaj cai sib npaug zos rau kev ywj pheej dav dav tshaj plaws uas sib xws nrog kev ywj pheej yooj yim rau lwm tus.
2. Kev sib txawv ntawm kev sib raug zoo thiab kev lag luam yuav tsum tau teeb tsa kom ob qho tib si:
- pab cov neeg uas muaj hmoo tsawg tshaj plaws rau qhov ntau tshaj plaws, thiab
- hais txog cov haujlwm thiab cov chaw ua haujlwm uas qhib rau txhua tus neeg raws li cov xwm txheej ntawm kev sib luag ntawm lub cib fim.
Raws li Rawls xav, txoj kev zoo tshaj plaws los xyuas kom meej tias muaj kev faib nyiaj ncaj ncees yog xav txog peb tus kheej tom qab "daim ntaub thaiv ntawm kev tsis paub," uas yog ib qho xwm txheej uas tib neeg tsis paub txog lawv txoj haujlwm lossis lub luag haujlwm hauv zej zog. Hauv qab qhov xwm txheej no, cov ntsiab cai ntawm kev ncaj ncees yuav raug xaiv yam tsis xav txog tus kheej.
Kev Xav Txog Feminist thiab Kev Tshawb Fawb Tseem Ceeb
Kev sib deev ntawm poj niam thiab kev tshawb fawb tseem ceeb kuj tau ua rau muaj kev pab tseem ceeb rau kev sib tham txog kev ncaj ncees ntawm kev faib tawm. Piv txwv li, kev sib deev ntawm poj niam tsom mus rau kev faib tawm ncaj ncees hauv cov ntsiab lus ntawm poj niam txiv neej thiab kev tswj hwm ntawm txiv neej tuaj yeem tsim kev tsis ncaj ncees ntawm kev faib tawm. Lawv sib cav tias kev faib cov peev txheej thiab cov cib fim yuav tsum xav txog kev sib luag ntawm poj niam txiv neej thiab kev kho mob ncaj ncees rau txhua tus neeg tsis hais poj niam txiv neej.
Txoj kev xav tseem ceeb, feem ntau suav nrog rau hauv kev sib tham ntawm Marxist, hais txog qhov tseem ceeb ntawm cov qauv hwj chim hauv cov txheej txheem faib khoom. Cov neeg txhawb nqa txoj kev xav no feem ntau thuam kev faib khoom hauv cov zej zog capitalist, uas lawv ntseeg tias nyiam cov chav kawm siab thiab tso cov chav kawm ua haujlwm tseg. Lawv tawm tswv yim rau kev hloov kho dua tshiab ntawm lub kaw lus kev lag luam kom ntseeg tau tias muaj kev faib khoom sib npaug ntau dua.
Cov Teeb Meem thiab Kev Tshuaj Xyuas
Txhua txoj kev xav txog kev ncaj ncees faib tawm muaj nws cov teeb meem thiab kev thuam. Piv txwv li, kev siv tau zoo qee zaum tsis quav ntsej txog kev ncaj ncees rau cov neeg tsawg lossis cov tib neeg vim nws tsom mus rau feem coob. Kev ywj pheej yuav tso tseg cov kev xav tau hauv zej zog thiab cov txiaj ntsig ntawm pawg neeg los ua qhov tseem ceeb rau kev ywj pheej ntawm tus kheej. Kev sib luag ntsib cov teeb meem hauv kev siv tiag tiag, uas yog yuav ua li cas kom sib npaug kev sib luag nrog kev ywj pheej ntawm tus kheej.
Cov kev xav no feem ntau raug saib ua ib qho spectrum es tsis yog dichotomy. Nws yuav muaj peev xwm ua ke hauv kev xyaum, qhov twg txoj cai pej xeem siv cov ntsiab lus ntawm ntau yam kev xav los ua kom muaj kev faib tawm ncaj ncees thiab sib npaug.
Xaus
Kev tshawb nrhiav kev ncaj ncees ntawm kev faib tawm yog ib txoj haujlwm nyuaj thiab muaj ntau txheej, uas qhia txog cov txiaj ntsig, qhov tseem ceeb, thiab cov ntsiab cai ntawm ntau lub tswv yim kev xav. Txhua lub tswv yim muab ib lub lens sib txawv los saib seb kev faib tawm tuaj yeem txiav txim siab li cas hauv zej zog.
Thaum kawg, lub hom phiaj ntawm tag nrho cov kev xav no yog los tsim kom muaj lub zej zog uas ncaj ncees thiab sib luag dua. Peb xaiv txhais thiab siv kev ncaj ncees faib tawm li cas yuav txuas ntxiv mus ua ib qho teeb meem ntawm kev sib cav txog kev nom kev tswv, kev lag luam, thiab kev coj ncaj ncees.
Hauv lub ntiaj teb niaj hnub no uas muaj kev sib txuas lus thiab nyuaj zuj zus, kev nkag siab txog ntau yam kev xav ntawm kev ncaj ncees faib tawm thiab lawv sib cuam tshuam li cas tuaj yeem pab peb ua tiav cov cai uas txhawb nqa kev loj hlob ntawm kev lag luam thiab kev ncaj ncees hauv zej zog, rau kev noj qab haus huv ntawm txhua qib hauv zej zog.