Cov Txuj Ci Photogrammetry hauv Cov Ntaub Ntawv Archaeological
Kev sau ntaub ntawv yog ib qho ntawm cov theem tseem ceeb tshaj plaws hauv kev tshawb fawb txog keeb kwm. Txhua qhov kev tshawb pom—txij li cov khoom me me thiab cov yam ntxwv stratigraphic mus rau cov tsev qub—yog qhov tshwj xeeb thiab feem ntau tsis rov ua dua tom qab kev khawb av. Yog li ntawd, cov kws tshawb fawb txog keeb kwm xav tau cov txheej txheem sau ntaub ntawv kom raug, ntxaws ntxaws, thiab lav ris. Nyob rau hauv xyoo tas los no, photogrammetry tau tshwm sim ua ib txoj hauv kev ua thawj coj rau kev sau cov chaw keeb kwm thiab cov khoom. Los ntawm kev siv cov duab thaij los ntawm ntau lub kaum sab xis, photogrammetry tuaj yeem tsim cov qauv peb-seem (3D), ua tiav nrog cov qauv pom. Tsab xov xwm no tham txog cov ntsiab lus yooj yim, cov theem ua haujlwm, cov txiaj ntsig, thiab cov teeb meem ntawm photogrammetry hauv kev sau ntaub ntawv txog keeb kwm.
Nkag Siab Txog Photogrammetry Thiab Nws Ua Haujlwm Li Cas
Photogrammetry yog txoj kev ntsuas thiab ua qauv rau cov khoom raws li cov duab. Nws lub hauv paus ntsiab lus tseem ceeb yog kev tsim kho dua tshiab ntawm cov duab 3D los ntawm cov duab 2D uas sib tshooj. Cov software tshawb nrhiav cov ntsiab lus sib xws hauv ntau daim duab (kev sib phim cov yam ntxwv), tom qab ntawd xam cov chaw ntawm lub koob yees duab thiab cov duab geometry ntawm cov khoom siv triangulation. Cov txiaj ntsig tuaj yeem yog cov huab ntom ntom (kev sib sau ua ke ntawm cov ntsiab lus ntom ntom), meshes (polygonal surfaces), thiab cov duab qhia txog cov qauv (cov txheej txheem qauv).
Hauv cov ntsiab lus ntawm kev tshawb nrhiav txog keeb kwm yav dhau los, kev thaij duab yog ib txoj hauv kev uas tsis ua rau puas tsuaj thiab siv tau rau hauv thaj chaw (qhov chaw qhib, cov qauv, kev khawb av) thiab hauv chav kuaj (cov khoom qub, pob txha, cov tais diav av nplaum, cov ntawv sau). Kev sib xyaw ua ke ntawm cov ntaub ntawv pom thiab cov duab geometric ua rau nws muaj txiaj ntsig zoo rau kev tshuaj xyuas thiab kev tshaj tawm.
Vim li cas Photogrammetry thiaj tseem ceeb hauv Archaeology?
Kev thaij duab tau nrov heev vim nws tuaj yeem ua tau raws li qhov xav tau ntawm cov ntaub ntawv keeb kwm yav dhau los, uas xav tau ob qho tib si kev ua kom raug thiab kev ua haujlwm zoo. Cov txheej txheem sau ntawv ib txwm muaj xws li kev kos duab tes, kev ntsuas tes, thiab cov duab thaij tsis tu ncua tseem ceeb, tab sis lawv muaj kev txwv: lawv siv sijhawm ntau, nyuaj rau ntes cov duab nyuaj, thiab feem ntau tsis txaus rau kev tshuaj xyuas qhov chaw kom ntxaws.
Nrog photogrammetry, cov kws tshawb fawb txog keeb kwm yav dhau los tuaj yeem:
1. Sau cov xwm txheej ntawm qhov chaw sai sai ua ntej cov txheej raug khawb tob dua.
2. Tsim ib qho qauv 3D uas tuaj yeem nthuav dav tau, yog li ntawd qhov deb, thaj chaw thiab ntim tuaj yeem rov suav dua txhua lub sijhawm.
3. Tsim cov ntaub ntawv digital uas ruaj khov, muaj txiaj ntsig zoo rau kev txuag thiab rov tshawb fawb.
4. Ua kom pom tseeb txog kev tshawb fawb, vim tias cov ntaub ntawv tuaj yeem sib qhia rau kev txheeb xyuas.
Cov Theem ntawm Kev Siv Photogrammetry hauv Daim Teb
Photogrammetry ntawm archaeological sites feem ntau ua raws li cov theem hauv qab no.
1. Kev Npaj thiab Kev Npaj
Ua ntej yuav thaij duab, pab neeg yuav tsum txiav txim siab seb lawv xav sau txog thaj chaw khawb av, cov yam ntxwv tshwj xeeb (piv txwv li, pem teb, phab ntsa, ntxa), lossis thaj chaw ntawm qhov chaw. Kev npaj suav nrog kev txiav txim siab qhov loj, qhov kev daws teeb meem uas xav tau, thiab cov xwm txheej teeb pom kev zoo.
Nws tseem ceeb heev rau kev npaj cov ntsiab lus tswj, xws li Cov Ntsiab Lus Tswj Hauv Av (GCPs) lossis cov nplai ntsuas. GCPs ntsuas nrog GPS sib txawv lossis chaw nres tsheb tag nrho yuav txhim kho qhov tseeb ntawm georeferencing ntawm tus qauv 3D.
2. Kev Thaij Duab (Kev Tau Txais Cov Ntaub Ntawv)
Qhov zoo ntawm tus qauv yog nyob ntawm qhov zoo ntawm daim duab. Qee cov ntsiab cai tseem ceeb ntawm photogrammetry yog:
- Kev sib tshooj siab heev: kwv yees li 70–80% ntawm cov duab.
- Ntau lub kaum sab xis thaij duab: cov duab los ntawm saum toj thiab los ntawm sab kom cov ntsiab lus ntawm cov duab raug ntes.
- Kev tsom mus rau qhov kaj thiab qhov kaj tas li: tsis txhob muab cov duab uas tsis meej lossis tsaus dhau/ci dhau.
– Teeb pom kev ruaj khov: cov duab ntxoov ntxoo ntse tuaj yeem ua rau kev kho dua tshiab nyuaj; kev thaij duab hauv lub teeb sib npaug feem ntau zoo dua.
Hauv thaj teb, cov koob yees duab tuaj yeem tuav tes, teeb tsa rau ntawm lub tripod, lossis siv nrog drones rau thaj chaw loj. Rau cov ntaub ntawv pov thawj khawb av, kev thaij duab qis tshaj plaws (sab saud) yog qhov tshwm sim ntau heev.
3. Kev Ua Haujlwm hauv Software
Thaum cov duab raug sau tiav lawm, cov ntaub ntawv raug ua tiav siv cov software photogrammetry (piv txwv li, Agisoft Metashape, RealityCapture, lossis cov software qhib xws li Meshroom). Cov kauj ruam ua tiav feem ntau suav nrog:
- Sib dhos cov duab: txiav txim siab qhov chaw ntawm lub koob yees duab thiab tsim cov huab me me.
- Tsim Huab Cua Ntsug: tsim cov khoom sib sau ua ke ntawm cov ntsiab lus ntom ntom.
- Tsim Mesh: tsim qhov chaw ntawm tus qauv.
- Tsim Cov Qauv: txuas cov qauv duab rau ntawm qhov chaw.
– Kev ntsuas qhov loj me/Georeferencing: sau qhov ntsuas lossis kev sib koom ua ke ntawm GCP kom tus qauv phim qhov loj me tiag tiag.
Cov txiaj ntsig kawg tuaj yeem xa tawm mus rau ntau hom ntawv (OBJ, FBX, LAS/PLY, GeoTIFF orthomosaic) rau kev tshuaj xyuas ntxiv.
4. Cov Khoom Siv Sau Ntawv: Orthophotos, 3D Models, thiab Maps
Photogrammetry tsim cov txiaj ntsig zoo heev, suav nrog:
- Orthophoto/orthomosaic: ib daim duab saib sab saud uas tau kho kom raug rau qhov kev cuam tshuam ntawm qhov pom thiab siv tau ua daim ntawv qhia.
- Cov qauv 3D uas muaj cov qauv: tsim nyog rau kev pom thiab kev tshuaj xyuas cov duab.
- Digital Elevation Model (DEM): tus qauv nce siab uas pab hauv kev tshawb fawb micro-topographic ntawm ib qho chaw.
Cov khoom no tuaj yeem koom ua ke nrog GIS rau kev tshuaj xyuas qhov chaw, piv txwv li kev kos duab qhia txog kev faib tawm ntawm cov kev tshawb pom lossis nkag siab txog kev sib raug zoo ntawm cov yam ntxwv.
Photogrammetry rau Cov Khoom Siv thiab Cov Khoom Me Me
Tsis tas li ntawm qhov chaw xwb, kev siv photogrammetry zoo heev rau cov khoom me me xws li cov tais diav av nplaum, cov cuab yeej siv pob zeb, cov duab puab, lossis cov ntawv sau. Cov duab feem ntau raug thaij rau hauv ib puag ncig uas tswj tau nrog keeb kwm yav dhau nruab nrab, lub teeb pom kev tsis sib xws, thiab lub rooj tig tau kom ntseeg tau tias cov ces kaum sib npaug.
Nws qhov zoo tshaj plaws yog lub peev xwm los ntes cov ntsiab lus me me, xws li cov cim hnav, cov khoom dai, lossis cov kab nrib pleb. Cov qauv 3D ntawm cov khoom qub kuj tseem siv tau rau:
– Kev tsim kho dua tshiab ntawm cov khoom tawg,
- Ua cov qauv theej los ntawm kev luam ntawv 3D,
– Kev nthuav qhia virtual ntawm cov tsev khaws puav pheej.
Cov txiaj ntsig ntawm Photogrammetry piv rau lwm txoj kev
Feem ntau Photogrammetry piv rau laser scanning (LiDAR/terrestrial laser scanning). Ob qho tib si tuaj yeem tsim cov qauv 3D, tab sis photogrammetry muaj ntau qhov zoo:
- Tus nqi qis dua, vim tias nws tsuas yog xav tau lub koob yees duab thiab software xwb.
- Cov qauv pom tseeb dua, vim nws siv cov duab.
- Muaj peev xwm hloov pauv tau rau ntau yam nplai, los ntawm cov khoom cuav mus rau cov toj roob hauv pes nrog drones.
Txawm li cas los xij, kev luam theej laser zoo tshaj plaws hauv cov xwm txheej uas tsis muaj teeb thiab tuaj yeem ruaj khov dua ntawm cov chaw uas tsis muaj qauv. Hauv kev xyaum, ntau qhov project archaeological muab ob qho no ua ke.
Cov Teeb Meem thiab Kev Txwv
Txawm hais tias muaj txiaj ntsig zoo heev los, kev thaij duab muaj cov teeb meem uas yuav tsum tau xav txog:
1. Cov nto zoo ib yam lossis cov nplaim uas ci ntsa iab (piv txwv li pob zeb ci ntsa iab, hlau ci ntsa iab) nyuaj rau rov tsim dua vim tsis muaj cov ntsiab lus tshwj xeeb.
2. Cov nroj tsuag thiab cov khoom txav mus los (cov neeg hla dhau, tshuab nplooj) tuaj yeem ua rau muaj suab nrov rau hauv tus qauv.
3. Lub peev xwm suav lej: kev ua cov duab zoo siab xav tau lub khoos phis tawj uas muaj RAM thiab GPU txaus.
4. Kev tswj cov ntaub ntawv: cov ntaub ntawv duab thiab cov txiaj ntsig ua tiav tuaj yeem loj heev, xav tau lub kaw lus khaws cia thiab metadata zoo.
5. Qhov tseeb nyob ntawm kev tswj qhov ntsuas: yog tsis muaj GCPs lossis kev ntsuas qhov ntsuas, tus qauv 3D tuaj yeem pom tau tias "zoo" tab sis tsis siv tau rau kev ntsuas kev tshawb fawb.
Yog li ntawd, cov qauv kev ua haujlwm hauv thaj teb, kev sau cov kev teeb tsa ntawm lub koob yees duab, thiab cov txheej txheem ntsuas kev tswj hwm yog qhov pom zoo heev.
Kev cuam tshuam rau kev txuag thiab kev tshaj tawm rau pej xeem
Kev siv Photogrammetry tsis yog pab cov kws tshawb fawb xwb tab sis kuj pab cov neeg saib xyuas thiab pej xeem. Cov qauv 3D tso cai rau kev saib xyuas kev puas tsuaj raws sijhawm, piv txwv li, ntawm cov duab puab ntawm lub tuam tsev uas raug huab cua puas tsuaj. Ntxiv mus, cov txiaj ntsig ntawm photogrammetry tuaj yeem siv rau kev kawm, kev ncig xyuas chaw virtual, thiab cov ntaub ntawv sib tham. Yog li, photogrammetry pab txuas kev tshawb fawb txog kev kawm nrog rau kev xav tau ntawm kev khaws cia thiab kev sib txuas lus rau pej xeem.
Xaus
Cov txheej txheem Photogrammetry tau dhau los ua ib qho cuab yeej tseem ceeb hauv cov ntaub ntawv sau txog keeb kwm niaj hnub no. Nrog rau lub peev xwm los tsim cov qauv 3D tseeb uas muaj ntau yam pom tseeb, photogrammetry txhim kho kev sau, kev tshuaj xyuas, thiab kev khaws cia cov ntaub ntawv keeb kwm. Txawm hais tias nws muaj kev txwv - xws li qhov xav tau kev sib tshooj siab, kev tswj hwm qhov ntsuas, thiab kev ua cov ntaub ntawv nyuaj - cov teeb meem no tuaj yeem kov yeej los ntawm kev npaj ua tib zoo thiab cov txheej txheem txheem. Nyob rau hauv qhov xav tau kev txuag thiab kev nkag mus rau kev paub ntau dua, photogrammetry muab rau cov kws tshawb fawb txog keeb kwm ib txoj hauv kev tshiab los sau cov yav dhau los nrog kev meej dua, pob tshab, thiab keeb kwm ntawm cov ntaub ntawv digital ntev.
Yog tias koj xav tau, kuv tuaj yeem hloov kho tsab xov xwm no kom muaj kev kawm ntau dua (nrog rau cov lus hais thiab cov ntaub ntawv teev cov ntaub ntawv), lossis hloov nws qhov kev tsom mus rau drone photogrammetry, stratigraphic excavation documentation, lossis museum artifact photogrammetry.