Incazelo yokunyakaza okuqondile okufanayo
Into ibhekana nokunyakaza okulinganayo okuqondile uma ijubane lento lingaguquguquki. Ijubane lihlanganisa ubukhulu kanye nesiqondiso sejubane. Isiqondiso sejubane = isiqondiso sokufuduka = isiqondiso sokunyakaza. Isiqondiso sejubane lento engaguquguquki = isiqondiso sokunyakaza kwento engaguquguquki, noma isiqondiso sokunyakaza kwento engaguquki = into ihamba iqonde. Ubukhulu bejubane noma isivinini buhlala bunjalo = ijubane lihlala lifana ngaso sonke isikhathi.
Uma ijubane lento liyi-10 m/s, uma nje into ihamba, ijubane lento liseyi-10 m/s. Uma into ihamba ngesivinini esingaguquki esingu-10 m/s, isibonelo, into ihamba ngamamitha ayi-10 ngomzuzwana. Ngemva komzuzwana owodwa, into ihamba ngamamitha ayi-10 ukusuka endaweni yayo yokuqala lapho into iqala ukuhamba ngesivinini esingaguquki esingu-10 m/s. Ngemva kwemizuzwana emibili, into ihamba ngamamitha angama-20 ukusuka endaweni yayo yokuqala. Ngemva kwemizuzwana emithathu, into ihamba ngamamitha angama-30 ukusuka endaweni yayo yokuqala. Njll. Uma into ihamba ngesivinini esingaguquki esingu-20 m/s, isibonelo, into ihamba ngamamitha angama-20 ngomzuzwana. Ngemva komzuzwana owodwa, into ihamba ngamamitha angama-20 ukusuka endaweni yayo yokuqala lapho into iqala ukuhamba ngesivinini esingaguquki esingu-20 m/s. Ngemva kwemizuzwana emibili, into ihamba ngamamitha angama-40 ukusuka endaweni yayo yokuqala. Ngemva kwemizuzwana emithathu, into ihamba ngamamitha angama-60 ukusuka endaweni yayo yokuqala. Njll.
Ukunyakaza okuqondile okufanayo kuwukunyakaza okunejubane elingaguquki (ubukhulu kanye nesiqondiso sejubane kuyaguquguquka) ngakho-ke akukho ukusheshisa. Kufanele kuqashelwe ukuthi ukunyakaza okuqondile okufanayo okwenzeka ebusweni bomhlaba kwenzeka kuphela ohlangothini oluvundlile.
Isibalo sokunyakaza okuqondile okufanayo
Izilinganiso noma amafomula ekunyakazeni okuqondile okufanayo achaza ubudlelwano phakathi kobuningi obuphathekayo ekunyakazeni okuqondile okufanayo. Kunezinhlobo eziningana eziphathekayo ekunyakazeni okuqondile okufanayo, okuhlanganisa isikhawu sesikhathi (t), ibanga (d), kanye nesivinini (v). Ubudlelwano phakathi kwalezi zinhlobo ezintathu eziphathekayo ezivezwa ngesibalo:
v = d / t
v = isivinini (iyunithi ye-SI yesivinini ngamamitha ngomzuzwana, efingqiwe m/s)
d = ibanga (Iyunithi ye-SI yebanga iyimitha, efingqiwe m)
t = isikhathi (iyunithi ye-SI yesikhathi ingeyesibili, efingqiwe ngokuthi s)
Inkinga yesampula 1 (ngaphandle kwefomula):
Inhlayiya ihamba iqonde ngesivinini esingaguquki esingu-10 m/s.
a) Ingakanani ijubane lenhlayiya ngemva kokuhamba imizuzwana emi-2?
b) Lingakanani ibanga ngemva kokuhamba imizuzwana emi-5?
Isixazululo:
a) Isivinini esingaguquki = 10 m/s.
b) 10 m/s kusho amamitha ayi-10 ngomzuzwana owodwa. 50 amamitha ngemva kwemizuzwana emi-5.
Inkinga yesampula 2 (ngaphandle kwefomula):
Imoto ihamba ngesivinini esingaguquki esingu-60 km/h. Ibanga lini ngemva kokuhamba imizuzu eyi-10?
Isixazululo:
60 km / h = 60 km / imizuzu engama-60 = 1 km / umzuzu = 10 km / imizuzu eyi-10.
Imibuzo nezimpendulo zomqondo mayelana nokunyakaza okuqondile okufanayo
- Kuyini ukunyakaza okuqondile okufanayo?
Ukunyakaza okuqondile okufanayo ukunyakaza emgqeni oqondile ngesivinini noma ijubane elingaguquki.
- Iyini ifomula yokunyakaza okuqondile okufanayo?
Indlela esetshenziswayo
s = vt, lapho u-s ewukufuduka noma ibanga, u-v uyijubane, kanti u-t isikhathi esithathiwe. - Ingabe umzimba ophumule ungashiwo ukuthi uhamba ngendlela efanayo?
Yebo, umzimba ophumule ungabhekwa njengohamba ngendlela efanayo ngejubane lika-zero.
- Kumelelani ukuthambekela kwegrafu yesikhathi sebanga ekuhambeni okuqondile okufanayo?
Ukuthambeka kwegrafu yebanga nesikhathi ekunyakazeni okulinganayo okuqondile kumelela ijubane noma ijubane lento.
- Ingabe into ehambisanayo ngendlela efanayo ingaba nokusheshisa?
Cha, into ehamba ngendlela efanayo eqondile ayikwazi ukusheshisa njengoba ijubane layo lingaguquguquki.
- Iyini iyunithi yejubane ku-International System of Units (SI)?
Iyunithi yejubane ku-SI ingamamitha ngomzuzwana (m/s).
- Buyini ubudlelwano phakathi kwesivinini kanye nesivinini ekuhambeni okuqondile okufanayo?
Ekuhambeni okulinganayo okuqondile, ijubane ubukhulu bejubane. Uma ukunyakaza kusendaweni eqondile, ijubane kanye nejubane kuyalingana ngenani.
- Kuyini ukubaluleka kwe-'t' kufomula yokunyakaza okuqondile efanayo s = vt?
't' imele isikhathi lapho ukunyakaza kwenzeke khona.
- Kwenzekani ku-'s' yokufuduka ekunyakazeni okuqondile okufanayo lapho isikhathi 't' siphindwe kabili?
Ekuhambeni okufanayo okuqondile, uma isikhathi 't' siphindwe kabili, i-displacement 's' nayo izophindeka kabili, njengoba i-displacement ilingana ngqo nesikhathi.
- Kwenzekani ku-displacement 's' ekunyakazeni okulinganayo okuqondile lapho ijubane 'v' liba yi-zero?
Uma ijubane elithi 'v' liba ngu-zero, i-displacement 's' nayo iba ngu-zero. Lokhu kufana nento ephumulile.
- Ukunyakaza okuqondile okufanayo kuhluke kanjani ekunyakazeni okusheshisiwe okufanayo?
Ekuhambeni okuqondile okufanayo, ijubane aliguquguquki, kanti ekuhambeni okusheshisiwe okufanayo, ijubane liyashintsha ngesivinini esingaguquki.
- Ukushintsha ijubane kuthinta kanjani ukunyakaza okuqondile kwento?
Njengoba ukunyakaza okuqondile okufanayo kubonakaliswa yijubane elingaguquki, noma yiluphi ushintsho ejubaneni luzosho ukuthi ukunyakaza akusafani futhi akusafani.
- Ingabe ama-displacement 's angaba negative ekunyakazeni okulinganayo okuqondile?
Yebo, ama-displacement 's angaba negative ekunyakazeni okuqondile okufanayo. Lokhu kungabonisa ukunyakaza okuphambene nesiqondiso esihle esikhethiwe.
- Umuntu angakubona kanjani ukunyakaza okuqondile okufanayo kugrafu yejubane nesikhathi?
Ukunyakaza okuqondile okufanayo kumelelwe umugqa ovundlile kugrafu yejubane nesikhathi, okubonisa ukuthi ijubane lihlala linjalo ngokuhamba kwesikhathi.
- Iyini indima yamandla ekunyakazeni okuqondile okufanayo?
Uma kungekho mandla e-net asebenza entweni (noma uma wonke amandla elingana), into ingaqhubeka nokuhamba ngesivinini esingaguquki, okungukuthi, ngokunyakaza okuqondile okufanayo. Lokhu kuhambisana nomthetho wokuqala kaNewton wokunyakaza.
- Isikhathi 'asilinganiswa' kanjani ngokunyakaza okuqondile okufanayo?
Isikhathi 't' sivame ukulinganiswa kusukela ekuqaleni kokunyakaza okubonwayo kuze kube sekupheleni kokunyakaza okubonwayo.
- Kungenzeka yini ukuthi into ehamba ngendlela efanayo ime?
Into enyakazayo ngendlela efanayo eqondile ngeke ime ngaphandle kokuthi isetshenziswe amandla angaphandle. Lokhu kusekelwe emthethweni wokuqala kaNewton wokunyakaza.
- Kusho ukuthini ukuthi into ihambe ngendlela efanayo emkhathini?
Into ehamba ngendlela efanayo eqondile emkhathini ihamba ngesivinini esingaguquki emgqeni oqondile, futhi izoqhubeka nokwenza kanjalo ngaphandle kokuthi isetshenziswe amandla angaphandle.
- Ingabe izinto ezimbili zingaba nokunyakaza okuqondile okufanayo uma kuqhathaniswa?
Yebo, uma izinto ezimbili zihamba ngendlela efanayo ngesivinini esifanayo esingaguquki, zihamba ngendlela efanayo uma ziqhathaniswa.
- Singayisebenzisa yini ifomula yokunyakaza okuqondile okufanayo (s = vt) entweni ehamba ngendlela ejikelezayo ngesivinini esingaguquki?
Cha, asikwazi. Nakuba ijubane lingase libe njalo ngento ehamba endleleni eyindilinga, ijubane alihlali njalo ngoba isiqondiso sayo sishintsha njalo. Ifomula s = vt isebenza ngokuqinile ekunyakazeni okuqondile okufanayo.