Simone de Beauvoir àti Ìfẹ́ Obìnrin Onígbèsí-ayé: Ọ̀rọ̀ Àròsọ Ìyípadà
Simone de Beauvoir (1908-1986) dúró gẹ́gẹ́ bí ohun tó gbajúmọ̀ nínú ìmọ̀ ọgbọ́n orí àti èrò obìnrin. Iṣẹ́ De Beauvoir, pàápàá jùlọ iṣẹ́ rẹ̀ tó ga jùlọ, “The Second Sex,” ti di ìpìlẹ̀ pàtàkì nínú ìkẹ́kọ̀ọ́ nípa abo, ìdánimọ̀, àti òmìnira. Ìṣọ̀kan àrà ọ̀tọ̀ rẹ̀ ti existentialism sínú èrò obìnrin dúró fún àṣeyọrí pàtàkì kan—àdàpọ̀ tó lágbára, tó ń yí padà tó ń béèrè nípa ìwàláàyè ènìyàn nígbà tí ó ń kojú àwọn ìlànà àwùjọ tó ń tẹrí ba fún àwọn obìnrin. Ìṣọ̀kan yìí ń gbé ìjíròrò tó lágbára lárugẹ tó ń tẹ̀síwájú láti máa dún nínú ìtàn obìnrin òde òní.
Ìwàláàyè àti Àwọn Ọdún Ìbẹ̀rẹ̀ Ọgbọ́n
Láti mọrírì àfikún de Beauvoir sí ìmọ̀ nípa àwọn obìnrin, ó ṣe pàtàkì láti mọ ìpìlẹ̀ ìmọ̀ nípa ẹ̀dá ènìyàn—ìgbésẹ̀ ọgbọ́n tí a gbé karí ìwádìí òmìnira ènìyàn, ẹrù iṣẹ́, àti jíjẹ́ ẹni kọ̀ọ̀kan. Àwọn onímọ̀ nípa ẹ̀dá ènìyàn pàtàkì bíi Jean-Paul Sartre, Friedrich Nietzsche, àti Martin Heidegger tẹnu mọ́ ìrírí ẹ̀dá ènìyàn nípa ti ara wọn, wọ́n ń jiyàn pé ìwàláàyè ṣáájú ìpìlẹ̀. Ìlànà yìí túmọ̀ sí pé a kò bí àwọn ènìyàn pẹ̀lú ète kan tí a ti sọ tẹ́lẹ̀; Dípò bẹ́ẹ̀, wọ́n gbọ́dọ̀ ṣe ìdámọ̀ ara wọn nípasẹ̀ àwọn yíyàn àti ìṣe.
De Beauvoir, tí ó bá Sartre mu ní ti ara rẹ̀ àti ní ti ọgbọ́n, gba àwọn ẹ̀kọ́ nípa ẹ̀dá alààyè láti ṣe àwárí àwọn ìrírí àrà ọ̀tọ̀ ti àwọn obìnrin. Nígbà tí ó kọ́ ẹ̀kọ́ ní École Normale Supérieure olókìkí ní Paris, ẹ̀kọ́ ìmọ̀ ọgbọ́n orí ìpilẹ̀ṣẹ̀ de Beauvoir jinlẹ̀ nínú ìkẹ́kọ̀ọ́ nípa ìmọ̀ nípa ìmọ̀ àti ìmọ̀ nípa ẹ̀dá alààyè. Nígbà tí ó pàdé Sartre ní Sorbonne ní ọdún 1929, ó mú un wá sí àjọṣepọ̀ ìgbésí ayé kan tí ó ní ipa lórí iṣẹ́ rẹ̀ gidigidi. Síbẹ̀síbẹ̀, bó tilẹ̀ jẹ́ pé ìmọ̀ nípa ẹ̀dá alààyè Sartre pèsè ìpìlẹ̀ kan, ojú ìwòye obìnrin de Beauvoir tan ìmọ́lẹ̀ sí àwọn ìlànà òmìnira àti ìnilára ènìyàn ní pàtó.
“Ìbálòpọ̀ Kejì” àti Ìwàláàyè Àwọn Obìnrin
Ìwé tí a tẹ̀ jáde ní ọdún 1949, “The Second Sex” farahàn gẹ́gẹ́ bí ìwé pàtàkì kan, ó gbé de Beauvoir kalẹ̀ sí iwájú èrò àwọn obìnrin. Ìwé náà ṣe àgbéyẹ̀wò àwọn ọ̀nà ìtàn àti àṣà tí a fi ń tẹ àwọn obìnrin lórí ba, ó sì sọ wọ́n di ‘Òmíràn’ nínú àwùjọ àwọn baba ńlá. Ìwòye àwọn obìnrin tí De Beauvoir fi hàn pé wọ́n ń ni àwọn obìnrin lára gẹ́gẹ́ bí ìkọ̀sílẹ̀ òmìnira àti jíjẹ́ ẹni-kọ̀ọ̀kan wọn—ìwà àìtọ́ tí ó wà.
De Beauvoir sọ pé jíjẹ́ obìnrin kì í ṣe ohun tí a dá mọ́ ara rẹ̀ bí kò ṣe ohun tí a dá mọ́ àwùjọ. Ìkéde rẹ̀ tó lókìkí, “A kò bí ẹnìkan, ṣùgbọ́n a di obìnrin,” tẹnu mọ́ èrò yìí. Gbólóhùn yìí tako àwọn èrò pàtàkì nípa obìnrin, ó ń jiyàn pé àwọn ohun tí a retí láwùjọ àti àṣà ni a ń darí àwọn ànímọ́ ọkùnrin àti obìnrin.
Láti inú ìmọ̀ nípa ìwàláàyè, de Beauvoir tẹnu mọ́ agbára àti yíyàn gẹ́gẹ́ bí ohun pàtàkì fún òmìnira àwọn obìnrin. Ó ṣe àríwísí ipò baba fún fífi àwọn obìnrin sí ipò gíga—ipò ìwàláàyè aláìlágbára tí a fi àwọn ipa tí a yàn láàyò dì mú—nígbà tí àwọn ọkùnrin wà ní ipò gíga, tí wọ́n ń ṣe àkóso àyànmọ́ wọn. De Beauvoir pe àwọn obìnrin láti kọjá àwọn ààlà àwùjọ, gba ìfọkànsìn wọn, kí wọ́n sì fi òmìnira wọn hàn láti sọ ara wọn di mímọ̀.
Àwọn Àkòrí ti Òmìnira àti Àìlóye
Kókó pàtàkì nínú ìfọkànsìn obìnrin de Beauvoir ni ìbáṣepọ̀ tó díjú láàárín òmìnira àti àìdájú. Bó tilẹ̀ jẹ́ pé ìfọkànsìn ayé ń ṣe ayẹyẹ òmìnira ènìyàn, ó tún gbà pé àìdájú ayé wà. De Beauvoir ń ṣe àwárí ìfọkànsìn yìí, ó ń kojú àwọn ìjàkadì aláìlágbára tí àwọn obìnrin ń dojú kọ nígbà tí wọ́n bá ń lo òmìnira wọn.
Nínú ìwé “The Ethics of Ambiguity,” de Beauvoir ṣàlàyé lórí èrò àwọn onímọ̀ nípa ìwàláàyè pé àwọn ènìyàn gbọ́dọ̀ máa darí ìdààmú láàárín òmìnira wọn àti àwọn ìdènà tí ayé òde gbé kalẹ̀. Fún àwọn obìnrin, àwọn ìdènà wọ̀nyí ni a gbé ga sí i nípasẹ̀ àwọn ètò baba ńlá tí ó ń sọ òmìnira wọn di aláìlóye. De Beauvoir kò gbèjà fún àsálà kúrò nínú àìdájú ṣùgbọ́n ó rọ àwọn obìnrin láti kojú rẹ̀ kí wọ́n sì gbà á, nítorí pé òmìnira tòótọ́ kan ní mímọ̀ àti kọjá àwọn ìdènà.
Ipa De Beauvoir lori Awọn iṣipopada abo
Ìfẹ́ obìnrin tí De Beauvoir ní sí àwọn obìnrin ti fi àmì tí kò ṣeé parẹ́ sílẹ̀ lórí àwọn ìgbìmọ̀ obìnrin tí ó tẹ̀lé e. Ìpè rẹ̀ fún òmìnira àwọn obìnrin nípasẹ̀ ìtumọ̀ ara ẹni àti agbára ni ó fi ìpìlẹ̀ lélẹ̀ fún onírúurú ìgbìmọ̀ obìnrin. Ìfẹ́ obìnrin tí ó wà ní ìpele kejì ti ọdún 1960 àti 1970, pẹ̀lú àfiyèsí rẹ̀ sí òmìnira ara ẹni àti ti ìṣèlú, fa gbogbo èrò de Beauvoir jáde. Àwọn ènìyàn pàtàkì bíi Betty Friedan àti àwọn ọ̀mọ̀wé nínú Ìgbìmọ̀ Olómìnira Àwọn Obìnrin rí àríwísí tó lágbára nínú “Ìbálòpọ̀ Kejì” nípa àwọn ètò tí ó ń borí àwọn obìnrin.
Jù bẹ́ẹ̀ lọ, iṣẹ́ de Beauvoir ti ní ipa lórí ìfẹ̀tọ́ àwọn obìnrin nípa títẹnu mọ́ ìwà ìnilára onírúurú. Bó tilẹ̀ jẹ́ pé ó gbájú mọ́ abo, ìlànà rẹ̀ gba àgbéyẹ̀wò ẹ̀yà, ẹgbẹ́, àti àwọn apá mìíràn ti ìdámọ̀. Àwọn onímọ̀ nípa ìfẹ́ obìnrin òde òní bíi Kimberlé Crenshaw kọ́ ẹ̀kọ́ lórí òye de Beauvoir láti ṣe àwárí bí ìnilára ṣe ń nípa lórí àwọn ènìyàn kọ̀ọ̀kan.
Àwọn Àríwísí àti Ìbámu Tí Ó Tẹ̀síwájú
Bó tilẹ̀ jẹ́ pé wọ́n gbajúmọ̀ iṣẹ́ de Beauvoir, wọ́n tún ti dojú kọ àríyànjiyàn. Àwọn ọ̀mọ̀wé ti tọ́ka sí ojú ìwòye rẹ̀ tó wà ní Eurocentric, wọ́n sì ń fojú fo ìrírí àwọn obìnrin tí kò sí ní ìta àwọn ará ìwọ̀ oòrùn. Ní àfikún, àwọn kan jiyàn pé ìtẹnumọ́ rẹ̀ lórí òmìnira ẹnìkọ̀ọ̀kan lè gbójú fo àwọn ìlànà àti àpapọ̀ tí ó yẹ fún àtúnṣe ìnilára ètò.
Láìka àwọn àríwísí wọ̀nyí sí, àwọn àfikún de Beauvoir ṣì ṣe pàtàkì gidigidi. Ní àkókò kan tí ó ń sọ̀rọ̀ nípa ìyípadà abo, ìṣèlú ìdánimọ̀, àti ìṣọ̀kan abo kárí ayé, ìṣọ̀kan abo obìnrin de Beauvoir ní ìlànà pàtàkì fún òye àti àtúnṣe àwọn ọ̀ràn òde òní.
ipari
Ìdàpọ̀pọ̀ ẹ̀mí àti ìfẹ́ obìnrin ti Simone de Beauvoir dúró fún ìjíròrò ìyípadà kan tí ó ń tẹ̀síwájú láti fúnni ní ìṣírí àti láti pe ara wọn níjà. “Ìbálòpọ̀ Kejì” ṣì jẹ́ ìwé ìpìlẹ̀, tí ó ń fúnni ní òye jíjinlẹ̀ nípa ìbáṣepọ̀ dídíjú láàárín ìbálòpọ̀, òmìnira, àti ìdánimọ̀. Nípa sísọ pé àwọn obìnrin gbọ́dọ̀ ṣàlàyé ara wọn kí wọ́n sì gba òmìnira ìwàláàyè wọn, de Beauvoir fi ìpìlẹ̀ ìmọ̀ ọgbọ́n orí àti ìfẹ́ obìnrin lélẹ̀ tí ó wà títí. Ìlànà rẹ̀ rọ̀ wá láti dojúkọ àti kọjá àwọn ètò àwùjọ tí ó so wá pọ̀ láìdáwọ́dúró, tí ó sì fìdí ìwákiri ìtúsílẹ̀ ènìyàn múlẹ̀.
