Àwọn Ìlànà Pàtàkì Nínú Ìtọ́jú Àwọn Arúgbó
Nọ́ọ̀sì àwọn àgbàlagbà jẹ́ ẹ̀ka iṣẹ́ nọ́ọ̀sì tó ń darí ìtọ́jú àwọn àgbàlagbà láti lè máa gbé ìgbésí ayé wọn dáadáa, láti mú kí wọ́n ní òmìnira tó pọ̀ sí i, àti láti dènà àwọn ìṣòro tó ń jẹyọ láti inú àwọn àìsàn tó ti ń ṣẹlẹ̀ sí ọjọ́ ogbó àti àìsàn tó ti ń lọ lọ́wọ́. Àwọn àgbàlagbà sábà máa ń dojú kọ àwọn ìyípadà tó díjú nípa ti ara, ti ọpọlọ, ti àwùjọ, àti ti ẹ̀mí. Nítorí náà, àwọn nọ́ọ̀sì àwọn àgbàlagbà kò gbọ́dọ̀ ní àwọn ọgbọ́n ìṣègùn nìkan, wọ́n tún ní àwọn ọgbọ́n ìbánisọ̀rọ̀, ìfọkànsìn, àti òye pípéye nípa àwọn àìní àrà ọ̀tọ̀ ti àwọn àgbàlagbà. Àpilẹ̀kọ yìí jíròrò àwọn ìlànà ìpìlẹ̀ iṣẹ́ nọ́ọ̀sì àwọn àgbàlagbà tó ń ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí ìpìlẹ̀ fún iṣẹ́ nọ́ọ̀sì ní pípèsè ìtọ́jú tó ní ààbò, tó gbéṣẹ́, àti tó níyì.
1. Bọ̀wọ̀ fún ọlá àti òmìnira àwọn àgbàlagbà
Ìlànà pàtàkì ti iṣẹ́ nọ́ọ̀sì àwọn àgbàlagbà ni bíbọ̀wọ̀ fún ọlá àwọn àgbàlagbà gẹ́gẹ́ bí àwọn ẹni tí ó ní ẹ̀tọ́ láti ṣe àwọn yíyàn ìgbésí ayé wọn. Àgbàlagbà kò dín ìníyelórí, ẹ̀tọ́, tàbí iyì ènìyàn kù. Ní ìṣe, àwọn nọ́ọ̀sì ní láti mú àwọn àgbàlagbà lọ́wọ́ nínú ṣíṣe ìpinnu, títí kan ìtọ́jú ojoojúmọ́, lílo àwọn ohun èlò ìrànlọ́wọ́, àwọn ètò ìtọ́jú, àti yíyàn ìparí ìgbésí ayé.
Bíbọ̀wọ̀ fún òmìnira túmọ̀ sí pípèsè ìwífún tó ṣe kedere àti tó yéni, rí i dájú pé àwọn àgbàlagbà lóye àǹfààní àti ewu tó wà nínú àwọn ìlànà, àti bíbọ̀wọ̀ fún ìpinnu wọn níwọ̀n ìgbà tí wọn kò bá pa ara wọn lára ní tààrà. Ìlànà yìí tún ní í ṣe pẹ̀lú bíbọ̀wọ̀ fún ìpamọ́ àti ìpamọ́, fún àpẹẹrẹ, nígbà wíwẹ̀, àyẹ̀wò ara, tàbí ìjíròrò ìṣègùn.
2. Itoju ntọjú ti o dojukọ alaisan
Nọ́ọ̀sì àwọn àgbàlagbà tẹnu mọ́ ọ̀nà tí ó da lórí àwọn aláìsàn, dípò kí ó da lórí àrùn. Àwọn àgbàlagbà sábà máa ń ní ìṣòro ìlera ju ẹyọ kan lọ (ọpọlọpọ àìsàn), nítorí náà, dídúró lórí àyẹ̀wò kan ṣoṣo lè mú kí àwọn ìtọ́jú náà má ṣiṣẹ́ dáadáa. Àwọn nọ́ọ̀sì nílò láti ṣe àyẹ̀wò àìní àwọn àgbàlagbà ní gbogbogbòò: ipò ara, ipò ọpọlọ, agbára ìṣiṣẹ́, ìtìlẹ́yìn ìdílé, ipò ọrọ̀ ajé, àti àwọn ohun tó ń fa àyíká.
Ìtọ́jú tí ó dá lórí àwọn aláìsàn tún túmọ̀ sí ṣíṣe àtúnṣe ètò ìtọ́jú náà sí àwọn ìlànà, ìwà, àṣà, àti àwọn ète ìgbésí ayé àgbàlagbà. Fún àpẹẹrẹ, fún àwọn àgbàlagbà kan, ète pàtàkì kìí ṣe “dín ìfúnpá ẹ̀jẹ̀ kù” nìkan, ṣùgbọ́n “láti lè rìn lọ sí mọ́sálásí,” “jíjẹ́ ẹni tí ó dá dúró nígbà tí ó bá ń lọ sí yàrá ìwẹ̀,” tàbí “láìjẹ́ ẹni tí ó ń kó ẹrù sí ìdílé.”
3. Ọ̀nà tó péye àti tó péye
Àwọn ìyípadà nínú àwọn àgbàlagbà kò ní ipa lórí ètò ara kan ṣoṣo. Ogbó máa ń ní ipa lórí gbogbo ẹ̀yà ara: ọkàn, ẹ̀dọ̀fóró, kíndìnrín, ètò iṣan ara, ètò egungun ara, àti awọ ara pàápàá. Jù bẹ́ẹ̀ lọ, àwọn apá ọpọlọ bíi àníyàn, ìbànújẹ́, ìdánìkanwà, àti ìdínkù ìmọ̀ ọpọlọ sábà máa ń wáyé. Nítorí náà, àwọn nọ́ọ̀sì àgbàlagbà nílò láti ṣe àyẹ̀wò pípéye.
Ìdánwò gbogbogbòò kan ní nínú:
– Ipò iṣẹ́: agbára láti ṣe àwọn ìgbòkègbodò ojoojúmọ́ (ADL) bíi jíjẹun, wíwẹ̀, wíwọ̀ aṣọ, àti gbígbé ara ẹni sókè.
– Ipo oye: ewu ti delirium, iyawere, tabi ailera iranti.
– Ipo ẹdun: awọn ami ti ibanujẹ, wahala, tabi ipinya awujọ.
– Ipo ounjẹ: idinku ounjẹ, iṣoro gbigbemi, tabi aito ounjẹ.
– Ipo aabo: ewu isubu, ọgbẹ titẹ, ati aabo lilo oogun.
Ọ̀nà gbogbogbòò láti ṣe ìrànlọ́wọ́ fún àwọn nọ́ọ̀sì láti ṣàwárí àwọn ìṣòro tí ó lè má hàn gbangba bí wọ́n bá gbájú mọ́ ẹ̀dùn pàtàkì náà nìkan.
4. Ìdènà àti ìgbéga ìlera
Ìlànà pàtàkì mìíràn ni ìdènà àrùn, nítorí pé àwọn àgbàlagbà máa ń ní ìṣòro tó pọ̀ jù. Àwọn nọ́ọ̀sì gbọ́dọ̀ máa kọ́ni lẹ́kọ̀ọ́ àti kí wọ́n máa ṣe ìtọ́jú láti dènà àwọn àìsàn tó ń burú sí i. Àpẹẹrẹ àwọn àfiyèsí ìdènà àrùn nínú iṣẹ́ nọ́ọ̀sì àgbàlagbà ni:
– Dènà ìṣubú nípa ṣíṣàyẹ̀wò àyíká, ṣíṣàyẹ̀wò ìwọ̀ntúnwọ̀nsì, kíkọ́ni nípa lílo àwọn ohun èlò ìrànwọ́ ìrìn, àti rírí i dájú pé ìmọ́lẹ̀ tó péye wà.
– Ìdènà ọgbẹ́ ìfúnpá nípasẹ̀ ìyípadà ipò déédéé, ìtọ́jú awọ ara, àti àbójútó àwọn agbègbè ewu.
– Dídènà àìtó oúnjẹ àti gbígbẹ ara nípa ṣíṣe àkíyèsí ìwọ̀n oúnjẹ, ṣíṣe àtúnṣe sí bí oúnjẹ ṣe rí, àti ẹ̀kọ́ ìdílé.
– Ìdènà àwọn ìṣòro oògùn bíi àwọn ipa ẹ̀gbẹ́ tàbí ìbáṣepọ̀ (polypharmacy), nípa ṣíṣe àkíyèsí ìtẹ̀lé àti àwọn àmì àrùn tó ń yọjú.
Igbega ilera tun pẹlu atilẹyin fun adaṣe ara ni ibamu pẹlu agbara, mimu awọn ilana oorun duro, ati iwuri fun awọn iṣẹ awujọ lati dinku idakẹrin.
5. Ìbánisọ̀rọ̀ ìtọ́jú tó munadoko
Sísọ̀rọ̀ pẹ̀lú àwọn àgbàlagbà nílò sùúrù, òye tó ṣe kedere, àti ìyípadà. Àwọn àgbàlagbà lè ní ìṣòro ìgbọ́ran, àìríran tó péye, tàbí àìlera iṣiṣẹ́ ìwífún. Àwọn nọ́ọ̀sì gbọ́dọ̀ lo èdè tó rọrùn, kí wọ́n sọ̀rọ̀ ní ìwọ̀n tó yẹ, kí wọ́n rí i dájú pé wọ́n ń wo ojú wọn, kí wọ́n sì jẹ́rìí sí òye àwọn àgbàlagbà náà. Tí àgbàlagbà náà bá ní ìṣòro ìmòye, àwọn nọ́ọ̀sì gbọ́dọ̀ yẹra fún ìbánisọ̀rọ̀ tó ń dẹ́rù ba àwọn ènìyàn kí wọ́n sì lo ọ̀nà ìtùnú.
Ìbánisọ̀rọ̀ ìtọ́jú ìlera tún ní àwọn ọgbọ́n ìfetísílẹ̀ tí ń ṣiṣẹ́ dáadáa. Ọ̀pọ̀ àgbàlagbà nílò àyè láti pín àníyàn wọn, pípadánù alábàáṣiṣẹpọ̀, ìbẹ̀rù òmìnira, tàbí ìmọ̀lára àìníláárí. Nípa fífetísílẹ̀, àwọn nọ́ọ̀sì lè kọ́ ìgbẹ́kẹ̀lé, mú kí ìfaramọ́ ìtọ́jú sunwọ̀n sí i, kí wọ́n sì ran àwọn àgbàlagbà lọ́wọ́ láti nímọ̀lára pé wọ́n níye lórí.
6. Iṣọpọ ẹgbẹ oni-ẹkọ pupọ
Nọ́ọ̀sì àwọn àgbàlagbà kò lè ṣiṣẹ́ ní ìdákọ́ọ́kan. Àwọn àgbàlagbà sábà máa ń nílò iṣẹ́ láti ọ̀dọ̀ onírúurú àwọn ògbóǹkangí: àwọn dókítà, àwọn nọ́ọ̀sì, àwọn onímọ̀ nípa oúnjẹ, àwọn onímọ̀ nípa ara, àwọn onímọ̀ nípa iṣẹ́, àwọn onímọ̀ nípa ọpọlọ, àwọn oníṣòwò oògùn, àti àwọn òṣìṣẹ́ àwùjọ pàápàá. Ìlànà ìfọwọ́sowọ́pọ̀ túmọ̀ sí wípé àwọn nọ́ọ̀sì gbọ́dọ̀ lè ṣètò, pín àwọn ìwífún pàtàkì, kí wọ́n sì ṣe àfikún sí ìdàgbàsókè àwọn ètò ìtọ́jú tí a ti ṣepọ.
Fún àpẹẹrẹ, nínú àwọn àgbàlagbà tí wọ́n ní àrùn ọpọlọ lẹ́yìn àrùn ọpọlọ, àwọn nọ́ọ̀sì máa ń bá àwọn onímọ̀ nípa ara ṣiṣẹ́ pọ̀ fún àwọn adaṣe ìdàgbàsókè, àwọn onímọ̀ nípa oúnjẹ fún ìṣàkóso oúnjẹ, àti àwọn ìdílé láti rí i dájú pé a ṣe àwọn adaṣe nílé. Ìfọwọ́sowọ́pọ̀ yìí máa ń mú kí ara yára padà sípò kí ó sì dènà àtúnṣe tàbí ìṣòro.
7. Ìtọ́jú ìrora àti ìtùnú
Ìrora tó ń bá àwọn àgbàlagbà nígbà gbogbo kì í hàn gbangba nítorí wọn kì í sábà sọ ọ́ ní kedere tàbí kí wọ́n rí i gẹ́gẹ́ bí apá kan tó jẹ́ “àṣà” ti ọjọ́ ogbó. Síbẹ̀síbẹ̀, ìrora lè dín ìdàgbàsókè ìgbésí ayé kù, ó lè da oorun rú, ó sì lè mú kí ewu ìbànújẹ́ pọ̀ sí i. Àwọn nọ́ọ̀sì ní láti ṣe àyẹ̀wò ìrora déédéé nípa lílo ìwọ̀n tó yẹ kí ó sì pèsè àwọn ìtọ́jú oníṣègùn àti èyí tí kì í ṣe ti oògùn bíi ìsinmi, ìfúnpọ̀ gbígbóná, ipò ìtura, tàbí ìpínyà ọkàn.
Ìtùnú tún ní nínú àfiyèsí sí iwọ̀n otútù yàrá, ìmọ́tótó, ìtọ́jú ẹnu, àti ìlera ọpọlọ. Àwọn àgbàlagbà tí wọ́n ní ìtùnú sábà máa ń fọwọ́sowọ́pọ̀ pẹ̀lú ara wọn kíákíá, wọ́n sì máa ń gbádùn ara wọn.
8. Ààbò aláìsàn àti ìṣàkóso ewu
Ààbò jẹ́ ìlànà pàtàkì ní gbogbo ẹ̀ka iṣẹ́ nọ́ọ̀sì, ṣùgbọ́n ewu pọ̀ sí i láàárín àwọn àgbàlagbà nítorí àìlera ara àti ìṣòro àwọn oògùn. Àwọn nọ́ọ̀sì gbọ́dọ̀ rí i dájú pé a ṣe àwọn iṣẹ́ abẹ láìléwu, kí wọ́n máa ṣe àkíyèsí àwọn àmì ìbàjẹ́ ní ìbẹ̀rẹ̀, kí wọ́n sì dín ewu àkóràn, ìṣubú, tàbí àṣìṣe oògùn kù.
Nínú ìṣàkóso ewu oògùn, àwọn nọ́ọ̀sì gbọ́dọ̀ kíyèsí:
- deedee iwọn lilo ati iṣeto,
- ibojuwo awọn ipa ẹgbẹ,
– ẹ̀kọ́ nípa bí a ṣe ń lo oògùn,
– ṣe ajọṣepọ pẹlu oniṣoogun tabi dokita ti o ba fura si ibaraenisepo kan.
9. Ìrànlọ́wọ́ ìdílé àti olùtọ́jú
Nínú ọ̀pọ̀lọpọ̀ àṣà ìbílẹ̀, títí kan Indonesia, àwọn ìdílé ní ipa pàtàkì nínú ìtọ́jú àwọn àgbàlagbà. Nítorí náà, àwọn ìlànà ìtọ́jú àwọn àgbàlagbà ní í ṣe pẹ̀lú agbára ìdílé. Àwọn nọ́ọ̀sì ní láti kọ́ àwọn olùtọ́jú nípa bí wọ́n ṣe lè tọ́jú àwọn àgbàlagbà, títí bí àwọn ọ̀nà ìgbékalẹ̀ ààbò, ìtọ́jú oúnjẹ, ìtọ́jú ọgbẹ́, àti mímọ àwọn àmì ewu tí ó nílò ìtọ́sọ́nà.
Síwájú sí i, àwọn nọ́ọ̀sì tún ní láti gbé ẹrù olùtọ́jú yẹ̀wò. Àárẹ̀ ara àti ìmọ̀lára nínú ìdílé lè ba dídára ìtọ́jú jẹ́. Ìrànlọ́wọ́ nípa ti ara, ìtọ́kasí sí àwọn iṣẹ́ àwùjọ, tàbí ìpínpín ipa nínú ìdílé lè dín wàhálà olùtọ́jú kù.
10. Ìwà rere àti ìtọ́jú ìparí ìgbésí ayé
Àwọn àgbàlagbà sábà máa ń dojú kọ àwọn àìsàn onígbà díẹ̀díẹ̀ tí ó ń tẹ̀síwájú. Ní àwọn ipò kan, àfiyèsí ìtọ́jú yípadà láti ìtọ́jú aláìsàn sí ìtọ́jú aláìsàn, ṣíṣe àfiyèsí ìtùnú, dídín ìrora kù, àti gbígbé ìgbésí ayé dídára ró. Ìwà ìtọ́jú àwọn àgbàlagbà tẹnu mọ́ bíbọ̀wọ̀ fún àwọn ìlànà àti ìgbàgbọ́ àwọn aláìsàn, títí kan ìpinnu nípa "má ṣe tún ara rẹ gbé" (DNR), ìtọ́jú aláìsàn, àti ìtìlẹ́yìn nípa ẹ̀mí.
Àwọn nọ́ọ̀sì kó ipa pàtàkì nínú pípèsè ìrànlọ́wọ́ nípa ìmọ̀lára, ṣíṣe ìrànlọ́wọ́ fún ìbánisọ̀rọ̀ láàárín àwọn ìdílé àti ẹgbẹ́ ìṣègùn, àti rírí dájú pé àwọn àgbàlagbà ní ìrírí ìpele ìkẹyìn ìgbésí ayé pẹ̀lú ọlá.
Penutup
Àwọn ìlànà ìpìlẹ̀ ti iṣẹ́ nọ́ọ̀sì àwọn àgbàlagbà ní ọ̀wọ̀ fún iyì àti ìdádúróṣinṣin àwọn àgbàlagbà, ọ̀nà gbogbogbò àti tí ó dá lórí aláìsàn, ìdènà ìṣòro, ìbánisọ̀rọ̀ ìtọ́jú, ìfọwọ́sowọ́pọ̀ ẹgbẹ́, ìṣàkóso ìrora, ààbò aláìsàn, ìtìlẹ́yìn ìdílé, àti lílo ìwà rere sí ìtọ́jú ìkẹyìn ìgbésí ayé. Lílo àwọn ìlànà wọ̀nyí ń ran àwọn nọ́ọ̀sì lọ́wọ́ láti pèsè ìtọ́jú tí kìí ṣe pé ó munadoko ní ìṣègùn nìkan ṣùgbọ́n ó tún jẹ́ ti ènìyàn àti ìtumọ̀ fún àwọn àgbàlagbà àti ìdílé wọn. Nítorí náà, iṣẹ́ nọ́ọ̀sì àwọn àgbàlagbà kó ipa pàtàkì nínú ṣíṣẹ̀dá ìlànà ọjọ́ ogbó tí ó ní ìlera, ààbò, àti dídára.
