Àwọn Ọgbọ́n Ìdènà Àkóràn Àìsàn ní Nọ́ọ̀sì
Àkóràn àrùn àìsí, tàbí èyí tí a mọ̀ sí Healthcare-Associated Infections (HAI) nísinsìnyí, jẹ́ àkóràn tí àwọn aláìsàn máa ń ní nígbà tí wọ́n bá ń gba ìtọ́jú ní àwọn ilé ìtọ́jú ìlera, bí ilé ìwòsàn, àwọn ilé ìtọ́jú aláìsàn, tàbí àwọn ilé ìwòsàn. Àwọn àkóràn wọ̀nyí sábà máa ń farahàn láàrín wákàtí 48 lẹ́yìn tí wọ́n bá ti gbà wọ́n, tàbí láàárín àkókò pàtó kan lẹ́yìn tí wọ́n bá ti ṣe àwọn iṣẹ́ ìṣègùn. Nínú iṣẹ́ nọ́ọ̀sì, dídènà àkóràn àìsí, jẹ́ àmì dídára iṣẹ́ àti apá pàtàkì ti ààbò aláìsàn. Àwọn nọ́ọ̀sì wà ní iwájú ìtọ́jú, wọ́n máa ń bá àwọn aláìsàn, àyíká ìtọ́jú, àti àwọn ohun èlò ìṣègùn lò, èyí tí ó mú kí ipa wọn ṣe pàtàkì nínú bíba ẹ̀wọ̀n ìrànkálẹ̀ náà jẹ́.
Lílóye ẹ̀wọ̀n ìfàjẹ̀sí gẹ́gẹ́ bí ìpìlẹ̀ fún ìdènà
Àwọn ọgbọ́n ìdènà àkóràn gbọ́dọ̀ bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú òye nípa ẹ̀wọ̀n ìtànkálẹ̀ àrùn. Àkóràn máa ń wáyé nígbà tí ohun tó ń fa àkóràn bá ń ṣẹlẹ̀ (bakteria, fáírọ́ọ̀sì, olu), ibi ìpamọ́ (ènìyàn, ohun èlò, ojú ilẹ̀), ẹnu ọ̀nà àbájáde, ọ̀nà ìgbésẹ̀ (ìfọwọ́kàn, ìṣàn omi, afẹ́fẹ́), ẹnu ọ̀nà àbáwọlé, àti olùgbàlejò tó lè farapa (aláìsàn tó ní ètò ààbò ara tó ti bàjẹ́) bá wà. Àwọn ìtọ́jú nọ́ọ̀sì tó gbéṣẹ́ sábà máa ń dojúkọ bíbá àwọn ìjápọ̀ kan tàbí jù bẹ́ẹ̀ lọ nínú ẹ̀wọ̀n yìí. Àwọn àṣìṣe kékeré bíi fífọ ọwọ́ láìtọ́, lílo ibọ̀wọ́ tí kò tọ́, tàbí ìsọdipọ́ ohun èlò tí kò dára jùlọ lè fa ìtànkálẹ̀ àkóràn nínú yàrá ìtọ́jú.
Ìbámu pẹ̀lú ìmọ́tótó ọwọ́ gẹ́gẹ́ bí ètò àkọ́kọ́
Ìmọ́tótó ọwọ́ ni ọ̀nà tó dára jùlọ àti tó rọrùn jùlọ láti dènà àwọn àrùn HAI. Àwọn nọ́ọ̀sì gbọ́dọ̀ lo àwọn àkókò márùn-ún fún Ìmọ́tótó Ọwọ́ (WHO): kí wọ́n tó kan aláìsàn, kí wọ́n tó ṣe àwọn iṣẹ́ abẹ, lẹ́yìn tí wọ́n bá ti fara kan omi ara, lẹ́yìn tí wọ́n bá ti kan aláìsàn, àti lẹ́yìn tí wọ́n bá ti kan àyíká aláìsàn. Lílo ọṣẹ ọwọ́ tí a fi ọtí ṣe máa ń múná dóko nígbà tí ọwọ́ kò bá ní ìdọ̀tí, nígbà tí fífọ ọwọ́ pẹ̀lú ọṣẹ àti omi tí ń ṣàn jẹ́ dandan tí ọwọ́ bá ní ìdọ̀tí tàbí lẹ́yìn tí wọ́n bá ti kan àwọn ẹ̀yà ara kan.
Ìbámu pẹ̀lú ìmọ́tótó ọwọ́ kìí ṣe ọ̀rọ̀ ìmọ̀ nìkan, ṣùgbọ́n ó tún jẹ́ ti àṣà iṣẹ́ àti wíwà àwọn ohun èlò. Nítorí náà, àwọn olùṣàkóso nọ́ọ̀sì nílò láti rí i dájú pé àwọn ohun èlò ìpèsè egbòogi wà ní àwọn ibi pàtàkì, àyẹ̀wò ìgbọ́ràn déédéé, àti àbájáde tó ń kọ́ni. Ẹ̀kọ́ àti àwọn àwòkọ́ṣe láti ọ̀dọ̀ àwọn nọ́ọ̀sì àgbà tún ń kó ipa pàtàkì nínú gbígbé àwọn ìwà rere kalẹ̀ láàrín ẹgbẹ́ náà.
Ṣíṣe àwọn ìṣọ́ra tó wọ́pọ̀ àti àwọn ìṣọ́ra tó dá lórí ìfiranṣẹ́
Àwọn ìṣọ́ra tó wọ́pọ̀ gbọ́dọ̀ wà fún gbogbo àwọn aláìsàn láìka àyẹ̀wò wọn sí, nítorí pé ewu ìtànkálẹ̀ àrùn lè ṣẹlẹ̀ bí a kò bá tíì mọ̀ pé aláìsàn kan ní àrùn kan pàtó. Àwọn ohun tó wà nínú àwọn ìṣọ́ra tó wọ́pọ̀ ni ìmọ́tótó ọwọ́, lílo ohun èlò ààbò ara ẹni (PPE), ìlànà ìkọ́, àwọn ìlànà abẹ́rẹ́ tó láàbò, ìtọ́jú ìdọ̀tí àti aṣọ ìnu, àti pípa ẹ̀rọ mọ́.
Ni afikun, awọn nọọsi nilo lati lo awọn iṣọra ti o da lori gbigbe kaakiri gẹgẹbi ipa ọna gbigbe kaakiri, gẹgẹbi:
– Àwọn ìṣọ́ra fún ìfọwọ́sowọ́pọ̀: fún àwọn àkóràn tí ó rọrùn láti gbé nípasẹ̀ ìfọwọ́sowọ́pọ̀ tààrà tàbí àìtaara, fún àpẹẹrẹ àwọn àkóràn ìgbẹ́ gbuuru tàbí àkóràn awọ ara tí ó lè ranni.
– Àwọn ìṣọ́ra fún àwọn ìṣàn omi: fún àwọn àrùn tí a ń kó nípasẹ̀ àwọn ìṣàn omi, bí ibà influenza.
– Àwọn ìṣọ́ra láti inú afẹ́fẹ́: fún ìtànkálẹ̀ afẹ́fẹ́/aerosol, bí ikọ́ ẹ̀gbẹ, pẹ̀lú àìní fún àwọn yàrá ìyàsọ́tọ̀ àti lílo àwọn ẹ̀rọ atẹ́gùn tó yẹ.
Yíyan àwọn ohun èlò ìtọ́jú ara tó yẹ—ibọ̀wọ́, ìbòjú, ààbò ojú, àti aṣọ ìbora—gbọ́dọ̀ jẹ́ èyí tó bá ewu iṣẹ́ náà mu. Lílo ohun èlò ìtọ́jú ara tó tọ́ (fún àpẹẹrẹ, wíwọ àwọn ibọ̀wọ́ ṣùgbọ́n àìfọ ọwọ́) lè mú kí ewu ìtọ́jú ara pọ̀ sí i.
Ilana aseptic ninu awọn ilana invasive ati itọju ọgbẹ
Ọ̀pọ̀lọpọ̀ àkóràn ní ojú ọjọ́ máa ń wáyé láti inú àwọn iṣẹ́ abẹ bíi fífi IV line insertion, ìtọ̀, ẹ̀rọ atẹ́gùn, tàbí iṣẹ́ abẹ. Nínú iṣẹ́ nọ́ọ̀sì, ọ̀nà aseptic yẹ kí ó jẹ́ ìlànà gbogbogbò fún gbogbo iṣẹ́ abẹ, pàápàá jùlọ àwọn tí ó níí ṣe pẹ̀lú wíwọlé sí àwọn ètò ara aláìlera. Àwọn ìlànà wọ̀nyí ni lílo àwọn ohun èlò aláìlera, mímú agbègbè iṣẹ́ abẹ mímọ́, yíyẹra fún àbàwọ́n, àti pípa awọ ara mọ́ kí a tó fi àwọn ohun èlò sí i.
Nínú ìtọ́jú ọgbẹ́, àwọn nọ́ọ̀sì ní láti ṣe àyẹ̀wò ipò ọgbẹ́ náà ní ọ̀nà títọ́, yí àwọn aṣọ ìbora padà bí a ṣe sọ, kí wọ́n sì lo àwọn ọ̀nà ìmọ́tótó/aláìléèérí tí ó bá irú ọgbẹ́ náà mu. Àkọsílẹ̀ pípéye ń mú kí ó rọrùn láti rí àwọn àmì àkóràn ní kùtùkùtù, bí pupa, ìrora tí ó pọ̀ sí i, wíwú, ìtújáde tí ó ń jáde nínú ọgbẹ́, tàbí ibà.
Ìdènà àkóràn tí ó níí ṣe pẹ̀lú ẹ̀rọ: CAUTI, CLABSI, àti VAP
Àwọn àkóràn mẹ́ta tí ó sábà máa ń jẹ́ àmì ìdánilójú nípa dídára ilé ìwòsàn ni àwọn àkóràn ìṣàn urinary tract tí ó níí ṣe pẹ̀lú catheter-associated urinary tract (CAUTIs), àwọn àkóràn ìṣàn ẹ̀jẹ̀ tí ó níí ṣe pẹ̀lú catheter central venous (CLABSIs), àti pneumonia tí ó níí ṣe pẹ̀lú atẹ́gùn (VAP). Àwọn nọ́ọ̀sì kó ipa pàtàkì nínú dídènà àwọn àkóràn wọ̀nyí nípasẹ̀ ìmúṣẹ ìtọ́jú tí a so pọ̀.
1. Ìdènà CAUTI
Àwọn ọ̀nà tí a gbà ń lò ni gbígbé catheter sí i nígbà tí a bá fi hàn kedere, mímú kí ètò ìṣàn omi tí ó ti dì, gbígbé àpò ìtọ̀ sí ìsàlẹ̀ ju àpò ìtọ̀ lọ, ṣíṣe ìtọ́jú perineal, àti ṣíṣe àyẹ̀wò ojoojúmọ́ fún yíyọ catheter kúrò ní kíákíá bí ó ti ṣeé ṣe.
2. Ìdènà CLABSI
Àfiyèsí sí ìmọ́tótó ọwọ́, oògùn tó yẹ fún ìfọ́ awọ ara, ìtọ́jú aṣọ ìpara, mímú kí ọ̀nà ìtọ́jú catheter tí a ti sé mọ́lẹ̀, àti dín ìfọwọ́sowọ́pọ̀ tí kò pọndandan kù. Àyẹ̀wò ìtọ́jú catheter àti ìdánilẹ́kọ̀ọ́ tó péye ló ṣe pàtàkì.
3. Ìdènà VAP
Àwọn nọ́ọ̀sì ICU gbọ́dọ̀ rí i dájú pé wọ́n gbéra sókè lórí ibùsùn, wọ́n gbọ́dọ̀ mọ ibi tí wọ́n ti ń mu omi, wọ́n gbọ́dọ̀ máa tọ́jú omi inú, wọ́n gbọ́dọ̀ máa ṣe àkíyèsí ìtura, wọ́n sì lè fọwọ́sowọ́pọ̀ láti yọ aláìsàn kúrò nínú ẹ̀rọ atẹ́gùn láìsí ewu kíákíá. Rírọ̀ mọ́ àwọn ìlànà fífọ omi inú egbòogi tún ṣe pàtàkì.
Ìmọ́tótó àyíká, irinṣẹ́, àti ìṣàkóso aṣọ ọ̀gbọ̀
Ayika itọju ti ko ni abawọn di ibi ipamọ fun awọn kokoro arun. Nitori pe awọn nọọsi maa n fi ọwọ kan awọn oju alaisan (awọn oju ibusun, awọn tabili, awọn iboju), titẹle mimọ ọwọ wa ni asopọ pẹkipẹki si mimọ ayika. Awọn ọgbọn pẹlu ṣiṣe idaniloju iṣeto ipakokoro deedee, mimọ awọn oju ilẹ ti o ni ifọwọkan giga, ati iṣakoso awọn ohun elo iṣoogun ti a pin lati dena gbigbe rẹ laarin awọn alaisan laisi ipakokoro.
A kò gbọdọ̀ gbójú fo ìtọ́jú aṣọ ọ̀gbọ̀ náà. A gbọ́dọ̀ tọ́jú aṣọ ọ̀gbọ̀ tí ó ti dọ̀tí gẹ́gẹ́ bí ohun tí ó ti dọ̀tí, kí a gbé e lọ lọ́nà tí yóò dín ìtànkálẹ̀ àwọn kòkòrò àrùn kù, kí a sì tọ́jú wọn sínú àpótí kan tí a yà sọ́tọ̀. Àwọn nọ́ọ̀sì nílò láti kọ́ àwọn òṣìṣẹ́ ìrànlọ́wọ́ àti ìdílé àwọn aláìsàn pé kí wọ́n má ṣe da aṣọ ọ̀gbọ̀ tí ó ti dọ̀tí pọ̀ mọ́ àwọn ohun èlò ara ẹni.
Ẹ̀kọ́ nípa aláìsàn àti ìdílé gẹ́gẹ́ bí àwọn alábàáṣiṣẹpọ̀ ìdènà
Àwọn aláìsàn àti ìdílé sábà máa ń wà lẹ́gbẹ̀ẹ́ wọn nígbà ìtọ́jú, wọ́n sì lè jẹ́ apá kan lára ojútùú àti orísun ewu. Àwọn nọ́ọ̀sì nílò láti fúnni ní ẹ̀kọ́ tó rọrùn ṣùgbọ́n tó ṣe kedere nípa pàtàkì fífọ ọwọ́, ìwà rere ikọ́, ìdènà àwọn àlejò, lílo ibojú nígbà tó bá yẹ, àti ìkàléèwọ̀ lòdì sí fífọwọ́ kan àwọn ẹ̀rọ ìṣègùn kan. Pípèsè òye nípa ìdí tí ó wà lẹ́yìn àwọn òfin (fún àpẹẹrẹ, ìdí tí àwọn catheter gbọ́dọ̀ wà ní títì) sábà máa ń mú kí ìgbọ́ràn sunwọ̀n síi.
Ẹ̀kọ́ náà tún ní nínú mímọ àwọn àmì àkóràn àti ìgbà tí ó yẹ kí a ròyìn rẹ̀ lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀, kí a lè ṣe àwárí ní ìbẹ̀rẹ̀ àti kí ìtọ́jú lè yára sí i.
Ààbò, ìròyìn àti àṣà ààbò
Ìdènà àkóràn kò le dúró ṣinṣin láìsí àbójútó. Àwọn nọ́ọ̀sì ń kó ipa nínú gbígbà àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ àkóràn sílẹ̀, ríròyìn àwọn àmì àrùn tí ó fura sí wọn, àti ṣíṣe àtìlẹ́yìn fún ẹgbẹ́ Ìdènà Àrùn àti Ìṣàkóso (IPC) nínú àyẹ̀wò ìgbọ́ràn. Àwọn ìwádìí pípéye ń ran àwọn ilé ìwòsàn lọ́wọ́ láti mọ àwọn ẹ̀ka tí ó ní ewu gíga, láti ṣe àyẹ̀wò àwọn àṣà, àti láti ṣàtúnṣe àwọn ìlànà.
Àṣà ààbò tún ṣe pàtàkì: àwọn nọ́ọ̀sì gbọ́dọ̀ nímọ̀lára ààbò láti ròyìn àwọn àṣìṣe tàbí àwọn ìrúfin ìlànà láìsí ìbẹ̀rù ẹ̀sùn, èyí tí yóò jẹ́ kí a ṣe àtúnṣe sí ètò náà. Àwọn olórí ẹ̀ka ń kó ipa nínú rírí dájú pé a tẹ̀lé àwọn ìlànà ìlera, fífúnni ní ìdánilẹ́kọ̀ọ́, àti fífi ìlànà múlẹ̀ pẹ̀lú ọ̀nà ẹ̀kọ́.
Penutup
Àwọn ọgbọ́n ìdènà àkóràn ní ilé ìtọ́jú aláìsàn nílò ìdúróṣinṣin, ìmọ̀-ẹ̀rọ, àti àṣà iṣẹ́ tí ó ń ṣe àtìlẹ́yìn fún ààbò aláìsàn. Ìmọ́tótó ọwọ́, àwọn ìṣọ́ra tí ó wà ní ìpele àti tí ó dá lórí ìtànkálẹ̀ àrùn, ọ̀nà aseptic, ìdènà àkóràn tí ó ní í ṣe pẹ̀lú ẹ̀rọ, ìmọ́tótó àyíká, ẹ̀kọ́ fún aláìsàn àti ìdílé, àti ìṣọ́ra jẹ́ àwọn òpó pàtàkì tí ó sopọ̀ mọ́ ara wọn. Pẹ̀lú ìgbésẹ̀ àti ìfọwọ́sowọ́pọ̀ tí ó tọ́ láàárín àwọn ẹgbẹ́ ìlera, ìṣẹ̀lẹ̀ àkóràn nosocomial lè dínkù gidigidi, dídára iṣẹ́ náà dára sí i, àti ààbò aláìsàn tí ó dájú sí i.
