Ọ̀nà Ìrìnnà Atẹ́gùn láti ọwọ́ Hemoglobin Atẹ́gùn ni “epo” àkọ́kọ́ fún àwọn sẹ́ẹ̀lì láti mú agbára jáde nípasẹ̀ ìmísí sẹ́ẹ̀lì. Síbẹ̀síbẹ̀, atẹ́gùn kò le gbé ní iye púpọ̀ nípa títúká nínú ẹ̀jẹ̀. Atẹ́gùn tó lè yọ́ nínú ẹ̀jẹ̀ kéré ní ìfiwéra, nítorí náà ara nílò ètò ìrìnnà tó gbéṣẹ́ jù. Níbí ni hemoglobin—púrọ́tínì pàtàkì nínú... Ka siwaju
Ìyàtọ̀ Láàárín Ẹ̀jẹ̀ Ọkàn àti Ẹ̀jẹ̀ Ọkàn: Nínú ètò ìṣàn ẹ̀jẹ̀ ènìyàn, àwọn iṣan ẹ̀jẹ̀ àti àwọn iṣan ẹ̀jẹ̀ jẹ́ oríṣi méjì pàtàkì ti àwọn iṣan ẹ̀jẹ̀ tí ó ń kó ipa pàtàkì. Wọ́n ń ṣiṣẹ́ papọ̀ láti rí i dájú pé gbogbo sẹ́ẹ̀lì nínú ara gba atẹ́gùn àti oúnjẹ, nígbàtí wọ́n tún ń ran lọ́wọ́ láti yọ àwọn ohun ìdọ̀tí ìṣègùn bí carbon dioxide kúrò. Síbẹ̀síbẹ̀, bótilẹ̀jẹ́pé wọ́n ní ẹ̀jẹ̀, àwọn iṣan ẹ̀jẹ̀ àti àwọn iṣan ẹ̀jẹ̀ ní ìyàtọ̀ pàtàkì... Ka siwaju
Iṣẹ́ Testosterone nínú Àwọn Ọkùnrin Testosterone jẹ́ homonu sitrọ́díọ̀mù tí a sábà máa ń pè ní "hómónù ìbálòpọ̀ ọkùnrin" nítorí ipa pàtàkì rẹ̀ nínú ìdàgbàsókè àti iṣẹ́ ìbímọ ọkùnrin. Síbẹ̀síbẹ̀, testosterone kò ní í ṣe pẹ̀lú ìbálòpọ̀ tàbí ìbálòpọ̀ nìkan. Hómónù yìí tún ní ipa lórí ìṣẹ̀dá iṣan, agbára egungun, ìṣẹ̀dá sẹ́ẹ̀lì ẹ̀jẹ̀ pupa, ìmọ̀lára, àti ipele agbára. … Ka siwaju
Ìlànà Ìgbà Adrenergic Àwọn olùgbà adrenergic jẹ́ àwọn olùgbà tí wọ́n ń dáhùn sí catecholamines—ní pàtàkì adrenaline (epinephrine) àti noradrenaline (norepinephrine)—wọ́n sì jẹ́ apá pàtàkì nínú ètò ìṣiṣẹ́ sympathetic nervous system. Ìṣiṣẹ́ àwọn olùgbà yìí ń jẹ́ kí ara lè bá onírúurú ipò mu, pàápàá jùlọ àwọn ipò “ìjà tàbí ìsálọ” bíi wahala, ìṣiṣẹ́ ara, ìbẹ̀rù, tàbí àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ pajawiri. Ní ti ara, àwọn olùgbà adrenergic ń kó ipa nínú ṣíṣàkóso ìlù ọkàn àti… Ka siwaju
Àwọn Àǹfààní Àwọn Àsìdì Ọ̀rá Omega-3 fún Ìlera Ọkàn Ìlera ọkàn jẹ́ ìpìlẹ̀ pàtàkì fún dídára ìgbésí ayé. Bó tilẹ̀ jẹ́ pé ọ̀pọ̀ ènìyàn ló ń gbájú mọ́ eré ìdárayá àti yíyẹra fún àwọn oúnjẹ tó ní sùgà àti ọ̀rá tó kún fún ọ̀rá, wọ́n sábà máa ń gbójú fo ipa àwọn ọ̀rá "tó dára", èyí tí ara nílò gan-an. Irú ọ̀rá kan tí wọ́n ṣe ìwádìí rẹ̀ fún àǹfààní ọkàn ni àwọn àsìdì ọ̀rá omega-3. Oúnjẹ yìí… Ka siwaju
Àwọn ipa Nicotine lórí ètò ọkàn àti ẹ̀jẹ̀ Nicotine jẹ́ èròjà alkaloid tí a mọ̀ sí èròjà pàtàkì nínú àwọn ọjà tábà bíi sìgá, sìgá, àti tábà tí a ń jẹ, àti onírúurú àwọn ọjà mìíràn bíi sìgá e-siga (vapes) àti ìtọ́jú ìyípadà nicotine (NRT). Bó tilẹ̀ jẹ́ pé a sábà máa ń sọ̀rọ̀ nípa rẹ̀ fún àwọn ipa ìfàjẹ̀sínilára rẹ̀, nicotine náà ní àwọn ipa pàtàkì lórí ara—ní pàtàkì… Ka siwaju
Ìṣètò àti Iṣẹ́ Àwọ̀ Sẹ́ẹ̀lì Àwọ̀ Sẹ́ẹ̀lì jẹ́ ọ̀kan lára àwọn ohun pàtàkì jùlọ nínú ìgbésí ayé sẹ́ẹ̀lì. Ó fẹ́rẹ̀ẹ́ jẹ́ pé gbogbo àwọn ìlànà ìpìlẹ̀ tí ó ń jẹ́ kí sẹ́ẹ̀lì wà láàyè—láti ṣíṣàkóso wíwọlé àti ìjáde àwọn ohun èlò, sí ìbánisọ̀rọ̀ láàárín sẹ́ẹ̀lì, sí ìṣẹ̀dá agbára—níí ṣe pẹ̀lú àwọ̀ Sẹ́ẹ̀lì. Àwọ̀ Sẹ́ẹ̀lì yìí kìí ṣe “ìdènà” láàárín inú sẹ́ẹ̀lì àti àyíká rẹ̀ nìkan, ṣùgbọ́n ó tún ń ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí olùṣàkóso àárín ìṣiṣẹ́ sẹ́ẹ̀lì... Ka siwaju
Iṣẹ́ Mitochondria nínú Ẹ̀mí Sẹ́ẹ̀lì A sábà máa ń pe Mitochondria ní "ilé agbára" àwọn sẹ́ẹ̀lì nítorí pé wọ́n ń mú ọ̀pọ̀lọpọ̀ agbára tí a nílò fún ìgbésí ayé jáde. Agbára yìí ni a ń lò fún onírúurú iṣẹ́, láti ìfàsẹ́yìn iṣan àti gbigbe àwọn nǹkan kọjá àwọn awọ ara, pípín sẹ́ẹ̀lì, àti ìṣẹ̀dá àwọn molecule pàtàkì. Nínú àyíká ẹ̀dá alààyè, agbára tí a lè fi tààrà... Ka siwaju
Bí Ẹ̀dọ̀ Ṣe Ń Mú Ẹdọ̀ jáde Ẹ̀dọ̀ jẹ́ ọ̀kan lára àwọn ẹ̀yà ara tó ń ṣiṣẹ́ jùlọ nínú ara ènìyàn. Yàtọ̀ sí ipa rẹ̀ nínú ìyọkúrò nínú ìpalára, ìpamọ́ agbára, àti ìṣètò ìṣiṣẹ́ ara, ẹ̀dọ̀ náà tún ń ṣe iṣẹ́ pàtàkì kan, tí a sábà máa ń gbójú fò: ṣíṣe bílé. Bílé jẹ́ omi oúnjẹ tó ṣe pàtàkì fún ríran ara lọ́wọ́ láti jẹ ọ̀rá àti láti fa àwọn fítámì kan. Ìlànà ìṣẹ̀dá bílé kì í ṣe nǹkan... Ka siwaju
Ipa ti Serotonin ti o n gbe ero inu ara pada ninu iṣesi. Serotonin jẹ ọkan ninu awọn neurotransmitter ti a maa n sọrọ nipa rẹ nigbati a ba n sọrọ nipa iṣesi, wahala, ati ilera ọpọlọ. Ni awọn ọrọ ti o rọrun, awọn neurotransmitter jẹ awọn "ojiṣẹ" kemikali ti o ṣe iranlọwọ fun awọn sẹẹli iṣan ara (awọn neurons) lati ba ara wọn sọrọ. Serotonin, ti a tun mọ si 5-hydroxytryptamine (5-HT), ni ọpọlọpọ awọn ipa ninu ara, ṣugbọn ipa rẹ... Ka siwaju