Ipa ti Nicotine lori Eto Iṣan Ọpọlọ
Nicotine jẹ́ àdàpọ̀ alkaloid tí a mọ̀ jùlọ gẹ́gẹ́ bí èròjà pàtàkì nínú àwọn ọjà tábà bíi sìgá, sìgá, àti tábà tí a ń jẹ, àti onírúurú àwọn ọjà mìíràn bíi sìgá e-siga (vapes) àti ìtọ́jú ìyípadà nicotine (NRT). Bó tilẹ̀ jẹ́ pé a sábà máa ń sọ̀rọ̀ nípa rẹ̀ ní pàtàkì fún àwọn ipa ìfàjẹ̀sí, nicotine tún ní àwọn ipa pàtàkì lórí ara—ní pàtàkì lórí ètò ọkàn àti ẹ̀jẹ̀, èyí tí ó ní nínú ọkàn àti àwọn iṣan ẹ̀jẹ̀. Àpilẹ̀kọ yìí ń ṣe àgbéyẹ̀wò bí nicotine ṣe ń ṣiṣẹ́ nínú ara, àwọn ìyípadà tí ó ń fà sí ọkàn àti àwọn iṣan ẹ̀jẹ̀, àti àwọn ipa ìlera ìgbà kúkúrú àti ìgbà pípẹ́.
Bó ṣe ń ṣiṣẹ́ àti bí ó ṣe ń ṣiṣẹ́ nínú ara ni nicotine
Lẹ́yìn tí a bá ti fà á sínú èéfín sìgá tàbí aerosol vape, nicotine yóò yára wọ inú ẹ̀dọ̀fóró àti sínú ẹ̀jẹ̀. Láàárín ìṣẹ́jú àáyá, nicotine yóò dé inú ọpọlọ, yóò sì so mọ́ àwọn olugba acetylcholine nicotinic. Ìdèpọ̀ yìí yóò fa ìtúsílẹ̀ àwọn neurotransmitters tó pọ̀, títí kan dopamine (èyí tó ń mú kí ìmọ̀lára “ìdùnnú” pọ̀ sí i, tó sì ń yọrí sí ìforígbárí), àti ìmúṣiṣẹ́ ètò sympathetic nervous system—apá kan ti ètò autonomic nervous system tó ń ṣe ìfèsì “ija tàbí ìsáré”.
Ìṣiṣẹ́ ètò ìṣiṣẹ́ ọpọlọ onímọ̀lára ń mú kí ìtújáde àwọn catecholamines bíi adrenaline àti noradrenaline pọ̀ sí i. Ibí ni ọ̀pọ̀lọpọ̀ ipa nicotine lórí ètò ọkàn àti ẹ̀jẹ̀ ti bẹ̀rẹ̀: ìlù ọkàn tó pọ̀ sí i, ìfúnpá ẹ̀jẹ̀ tó pọ̀ sí i, àwọn ohun èlò ẹ̀jẹ̀ tó dínkù, àti iṣẹ́ ọkàn tó pọ̀ sí i.
Àwọn ipa líle koko ti nicotine lórí ọkàn
Ní àkókò kúkúrú, nicotine máa ń mú kí ìlù ọkàn pọ̀ sí i (tachycardia) àti ìfàsẹ́yìn ọkàn (agbára fífún ọkàn ní omi). Ìpa yìí máa ń mú kí ọkàn ṣiṣẹ́ kára láti bá àìní ara mu, bó tilẹ̀ jẹ́ pé àwọn àìní wọ̀nyí kì í sábà pọ̀ sí i. Nítorí náà, ìbéèrè atẹ́gùn ọkàn (ìbéèrè atẹ́gùn myocardial) náà máa ń pọ̀ sí i.
Àwọn ìṣòro máa ń wáyé nígbà tí ìbéèrè atẹ́gùn bá pọ̀ sí i ṣùgbọ́n tí ìpèsè sí iṣan ọkàn bá dínkù. Nicotine lè fa ìdènà ẹ̀jẹ̀, ìdínkù àwọn iṣan ẹ̀jẹ̀, títí kan àwọn iṣan ẹ̀jẹ̀ tí ń pèsè atẹ́gùn sí ọkàn. Àpapọ̀ ìbéèrè tí ó pọ̀ sí i àti ìdínkù ìpèsè lè fa ìrora àyà (angina) nínú àwọn ènìyàn tí wọ́n ní àrùn ọkàn tí ó ti wà tẹ́lẹ̀, ó sì lè mú kí ewu ìṣẹ̀lẹ̀ búburú pọ̀ sí i láàárín àwọn ẹgbẹ́ tí ó ní ìṣòro.
Nikotini ati titẹ ẹjẹ
A mọ pe nicotine le mu titẹ ẹjẹ pọ si nipasẹ awọn ọna oriṣiriṣi:
1. Ìmúlọ́sí iṣan ara onínúure: ìtújáde adrenaline mú kí ìdènà iṣan ara pọ̀ sí i.
2. Ìdènà ẹ̀jẹ̀ taara: àwọn iṣan ẹ̀jẹ̀ dínkù débi pé ìfúnpọ̀ yóò pọ̀ sí i.
3. Àwọn ìyípadà nínú ìṣàkóṣo iṣan ẹ̀jẹ̀: nicotine lè ba iṣẹ́ endothelial jẹ́, ìbòrí inú àwọn iṣan ẹ̀jẹ̀ tí ó ń kó ipa nínú ṣíṣàkóṣo ìfẹ̀sí àti ìdíwọ́.
Nínú àwọn tó ń lo ẹ̀jẹ̀ déédéé, àwọn ipa tí ẹ̀jẹ̀ tó pọ̀ sí i lè ní lórí wọn leralera ní gbogbo ọjọ́, ó sinmi lórí bí wọ́n ṣe ń lò ó. Àwọn ìlọsókè tó ń wáyé nínú ẹ̀jẹ̀ yìí máa ń mú kí ìdààmú ọkàn bá àwọn ògiri ẹ̀jẹ̀, ó máa ń mú kí ìbàjẹ́ ẹ̀jẹ̀ yára, ó sì máa ń mú kí ewu ẹ̀jẹ̀ tó pọ̀ sí i pọ̀ sí i nínú àwọn ènìyàn kan.
Aisedeede Endothelial ati atherosclerosis
Endothelium jẹ́ fẹ́lẹ́fẹ́lẹ́ tó ń wọ inú àwọn iṣan ẹ̀jẹ̀. Ó ń mú àwọn nǹkan bíi nitric oxide (NO) jáde, èyí tó ń ran àwọn iṣan ẹ̀jẹ̀ lọ́wọ́ láti sinmi kí wọ́n sì máa ṣàtúnṣe ìṣàn ẹ̀jẹ̀ tó dáa. Nicotine àti fífi ara hàn sí àwọn ọjà tábà lè dín NO bioavailability kù, èyí tó lè yọrí sí àìlera endothelial. Àìlera endothelial jẹ́ ọ̀kan lára àwọn ìpele ìbẹ̀rẹ̀ nínú ìdàgbàsókè atherosclerosis—ìkójọpọ̀ ọ̀rá àti ìgbóná ara nínú àwọn ògiri iṣan ẹ̀jẹ̀.
Bó tilẹ̀ jẹ́ pé àwọn èròjà míràn nínú èéfín sìgá (fún àpẹẹrẹ, carbon monoxide, tar, àti onírúurú oxidants) ló ń kó ipa pàtàkì nínú mímú atherosclerosis yára sí i, a ṣì gbàgbọ́ pé nicotine ló ń ṣe ipa pàtàkì nínú bí ìdààmú oxidative ṣe pọ̀ sí i, ìgbóná ara, àti ìyípadà nínú ohùn ẹ̀jẹ̀. Ní àsìkò pípẹ́, atherosclerosis lè yọrí sí àrùn ọkàn, stroke ischemic, àti àrùn iṣan ẹ̀jẹ̀.
Ipa ti nicotine lori didi ẹjẹ
Ètò ọkàn àti ẹ̀jẹ̀ kìí ṣe nípa ìfúnpọ̀ ọkàn àti àwọn ohun èlò ẹ̀jẹ̀ nìkan, ṣùgbọ́n ó tún jẹ́ nípa “ìfọ́” àti ìtẹ̀sí ẹ̀jẹ̀ láti dì. Nikotini lè mú kí ìṣiṣẹ́ platelets pọ̀ sí i, èyí tí ó jẹ́ ẹ̀yà ara ẹ̀jẹ̀ tí ó ń fa ìfúnpọ̀ ẹ̀jẹ̀. Ìṣiṣẹ́ platelets tí ó pọ̀ sí i lè mú kí ìfúnpọ̀ ẹ̀jẹ̀ (thrombi) pọ̀ sí i, pàápàá jùlọ tí plaque atherosclerotic bá ti ba àwọn odi iṣan ẹ̀jẹ̀ jẹ́.
Nínú ọ̀rọ̀ yìí, ìdìpọ̀ ẹ̀jẹ̀ lè dí iṣan ẹ̀jẹ̀ kí ó sì fa ìkọlù ọkàn, tàbí kí ó dí iṣan ẹ̀jẹ̀ nínú ọpọlọ kí ó sì fa ìkọlù ọpọlọ. Ewu àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ àìròtẹ́lẹ̀ wọ̀nyí máa ń pọ̀ sí i nígbà tí àwọn nǹkan mìíràn bá wà, bíi ẹ̀jẹ̀ ríru, àtọ̀gbẹ, cholesterol gíga, àti ìtàn ìdílé nípa àrùn ọkàn àti ẹ̀jẹ̀.
Arrhythmia ati awọn rudurudu eto inu ọkan
Nítorí pé ó ní ipa lórí ètò iṣan ara, nicotine lè fa àwọn ìyípadà nínú ìlù ọkàn. Ìró ìmọ̀lára tó pọ̀ sí i lè mú kí ìtẹ̀sí láti ní ìrírí ìlù ọkàn pọ̀ sí i, àti pé, nínú àwọn ènìyàn kan tí ó ní ìṣòro, ó lè fa ìlù ọkàn. Bó tilẹ̀ jẹ́ pé kì í ṣe gbogbo àwọn olùlò ni yóò ní ìṣòro ìlù ọkàn tó ṣe pàtàkì, nínú àwọn aláìsàn tí wọ́n ní àrùn ọkàn, ìdàrúdàpọ̀ elekitiroli, tàbí àìfẹ́ láti ní ìlù ọkàn, ìfúnni ni nicotine lè jẹ́ ohun mìíràn tó ń fa ìlù ọkàn.
Àwọn ọjà ìyípadà nicotine, siga elekitironiki, àti àwọn ọjà ìyípadà nicotine
Ó ṣe pàtàkì láti ya nicotine sọ́tọ̀ gẹ́gẹ́ bí ohun kan ṣoṣo láti inú àwọn sígá ìbílẹ̀ lápapọ̀. Èéfín sígá ní ẹgbẹẹgbẹ̀rún kẹ́míkà, ọ̀pọ̀lọpọ̀ nínú wọn ló léwu àti ó lè fa àrùn jẹjẹrẹ, nítorí náà, ìpalára ọkàn láti inú sìgá kìí ṣe nítorí nicotine nìkan. Síbẹ̀síbẹ̀, àwọn ọjà mìíràn ṣì ń gbé àwọn ìbéèrè pàtàkì dìde.
– Àwọn sìgá ẹ̀rọ itanna (vapes): sábà máa ń mú nikotínì jáde láìsí sísun tábà, èyí tó máa ń mú kí ó dín ìfarahàn sí carbon monoxide àti tar kù. Síbẹ̀síbẹ̀, nicotine tó wà nínú àwọn siga oníná ṣì lè mú kí ìlù ọkàn àti ìfúnpá ẹ̀jẹ̀ pọ̀ sí i, aerosol náà sì lè gbé àwọn ohun tó ń múni bínú tàbí àwọn èròjà kéékèèké tó lè ba àwọn iṣan ẹ̀jẹ̀ jẹ́.
– NRT (gọ́ọ̀mù nicotine, àwọn ìpara, àti àwọn ìpara ìpara): tí a ṣe láti fúnni ní ìwọ̀n nicotine tó dúró ṣinṣin pẹ̀lú àwọn ìpele tó kéré sí sìgá. Ní gbogbogbòò, a kà NRT sí ààbò ju sìgá mímu lọ, pàápàá jùlọ gẹ́gẹ́ bí ìrànlọ́wọ́ láti dá sí sìgá mímu dúró. Síbẹ̀síbẹ̀, nínú àwọn ènìyàn tí wọ́n ní àwọn àìsàn ọkàn kan, onímọ̀ nípa ìlera gbọ́dọ̀ máa ṣàkóso lílo rẹ̀.
Ipa lori arun inu ọkan ati ẹjẹ ninu awọn olugbe
Ní ti àrùn àgbáyé, sìgá mímu ní ìbáṣepọ̀ pẹ̀lú ewu tó pọ̀ sí i ti àrùn ọkàn, àrùn ọpọlọ, àti àrùn iṣan ara tí ó wà ní ẹ̀gbẹ́. Nicotine kó ipa pàtàkì nínú àwọn ipa hemodynamic (ìwọ̀n ẹ̀jẹ̀ àti ìfúnpá), ìṣiṣẹ́ sympathetic tó pọ̀ sí i, ó sì ṣeé ṣe kí ó ní ipa lórí platelets àti endothelium. Síbẹ̀síbẹ̀, àwọn ipa àpapọ̀ ti onírúurú majele sìgá ló mú kí sìgá mímu léwu fún ọkàn àti àwọn iṣan ẹ̀jẹ̀.
Ohun tó tún yẹ kí a fi tẹnumọ́ ni ipa “ìwọ̀n àti ìgbà tó yẹ kí a lò ó”. Lílo nicotine nígbà gbogbo fún ọ̀pọ̀ ọdún—ní pàtàkì nígbà tí a bá so pọ̀ mọ́ àwọn èròjà sìgá míràn—ní ipa tó pọ̀ lórí àwọn iṣan ẹ̀jẹ̀. Ewu náà máa ń pọ̀ sí i bí iye sìgá tí a ń mu ní ọjọ́ kan àti iye ìgbà tí a ń mu sìgá.
Ipari
Nikotini ní ipa lórí ètò ọkàn àti ẹ̀jẹ̀ nípasẹ̀ ìṣiṣẹ́ ètò ọpọlọ àti ẹ̀jẹ̀, èyí tí ó mú kí ìlù ọkàn àti ẹ̀jẹ̀ pọ̀ sí i, ó ń fa ìdènà ẹ̀jẹ̀, ó ń mú kí ìbéèrè atẹ́gùn ọkàn pọ̀ sí i, ó sì lè fa àìlera endothelial, ìṣiṣẹ́ platelet, àti ìfàsẹ́yìn ọkàn. Bó tilẹ̀ jẹ́ pé nicotine nìkan kọ́ ló ń fa ìbàjẹ́ ọkàn àti ẹ̀jẹ̀ nínú àwọn tó ń mu sìgá, èròjà yìí ṣì ní ipa pàtàkì lórí ayé, pàápàá jùlọ nínú àwọn ènìyàn tí wọ́n ní àwọn ohun tó lè fa ewu tàbí àrùn ọkàn tí ó ti wà tẹ́lẹ̀.
Ọ̀nà tó dára jùlọ láti dáàbò bo ìlera ọkàn àti ẹ̀jẹ̀ ni láti yẹra fún fífi àwọn ohun èlò tábà sí ara. Fún àwọn tó fẹ́ jáwọ́ nínú rẹ̀, àwọn ọgbọ́n bí ìmọ̀ràn, ìrànlọ́wọ́ ìwà, àti, tí ó bá pọndandan, ìtọ́jú ìyípadà nicotine tàbí àwọn oògùn pàtó lè wúlò—pẹ̀lú ìrànlọ́wọ́ àwọn onímọ̀ ìlera, pàápàá jùlọ tí àrùn ọkàn bá ti ṣẹlẹ̀.
Tí o bá fẹ́, mo lè ṣe àtúnṣe àpilẹ̀kọ yìí sí àwọn ohun tí o nílò—fún àpẹẹrẹ, àṣà tí ó gbajúmọ̀ jù fún àwọn ìwé ìròyìn, ẹ̀yà ìmọ̀ nípa àwọn ìtọ́kasí, tàbí àfiyèsí pàtó lórí sìgá mímu àti sìgá ìbílẹ̀.
