Ipa ti Hypothyroidism lori Iṣelọpọ
Àìsàn àìlera jẹ́ àìsàn kan tí sẹ́ẹ̀lì thyroid kò ní ṣe àwọn homonu thyroid tó tó láti bá àìní ara mu. Àwọn homonu thyroid—pàápàá jùlọ thyroxine (T4) àti triiodothyronine (T3)—ní ipa pàtàkì nínú ṣíṣàkóso ìṣelọ́pọ̀ ara, ìlànà gbogbo ara ti yíyí oúnjẹ padà sí agbára àti “àwọn ohun èlò aise” fún ìdàgbàsókè sẹ́ẹ̀lì àti àtúnṣe. Nítorí náà, nígbà tí ìṣelọ́pọ̀ homonu thyroid bá dínkù, ó fẹ́rẹ̀ẹ́ jẹ́ pé gbogbo ètò ara ni ó ní ipa lórí. Àpilẹ̀kọ yìí jíròrò bí hypothyroidism ṣe ní ipa lórí ìṣelọ́pọ̀ ara ní onírúurú ọ̀nà: ìnáwó agbára, ìwúwo ara, ìṣelọ́pọ̀ ọ̀rá àti carbohydrate, ìgbóná ara, àti iṣẹ́ ẹ̀yà ara pàápàá.
Ipa ti awọn homonu tairodu ninu ilana iṣelọpọ
Lọ́pọ̀ ìgbà, àwọn homonu tairodu ń ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí “àwọn olùṣàkóso iyàrá” fún àwọn sẹ́ẹ̀lì ara. T3 tó ń ṣiṣẹ́ ní ìpele àsopọ ara ń mú kí ìwọ̀n ìṣiṣẹ́ basal (BMR) pọ̀ sí i, agbára tí ara nílò láti ṣe àwọn iṣẹ́ pàtàkì bíi mímí, mímú ìṣàn ẹ̀jẹ̀ dúró, àti mímú kí ara gbóná nígbà ìsinmi. Àwọn homonu tairodu tún ń nípa lórí ìṣiṣẹ́ mitochondria (àwọn ilé iṣẹ́ agbára sẹ́ẹ̀lì), wọ́n ń mú kí lílo atẹ́gùn àti ìṣẹ̀dá ooru pọ̀ sí i (thermogenesis). Jù bẹ́ẹ̀ lọ, àwọn homonu wọ̀nyí ń ṣe ìṣàkóso ìṣẹ̀dá amuaradagba àti ìfọ́, ìṣiṣẹ́ ọ̀rá, àti bí ara ṣe ń lo glucose.
Tí homonu tairodu kò bá tó, ara máa ń “dínkù.” Kì í ṣe pé a máa ń rí ìdínkù yìí gẹ́gẹ́ bí àárẹ̀ nìkan ni, ṣùgbọ́n ó tún máa ń hàn nínú àwọn àyípadà tí a lè wọ̀n nínú àwọn ìlànà ìṣiṣẹ́ ara, bíi ìdínkù BMR, ìyípadà nínú àkójọpọ̀ lipid, àti àìlera ìṣàkóṣo suga nínú ẹ̀jẹ̀.
Idinku oṣuwọn iṣelọpọ ipilẹ ati ipa rẹ lori agbara
Ọ̀kan lára àwọn ipa tó máa ń wáyé jùlọ nínú àìsàn hypothyroidism ni ìdínkù nínú BMR. Nítorí náà, ara máa ń jó àwọn kalori díẹ̀ nígbà tí ó bá ń sinmi. Ìdínkù nínú ìnáwó agbára yìí lè mú kí ara kó agbára pamọ́ gẹ́gẹ́ bí ọ̀rá, pàápàá jùlọ tí ìwọ̀n kalori tí a ń jẹ kò bá dínkù.
Ní ti ìṣègùn, àwọn tí wọ́n ní àrùn sábà máa ń kùn nípa àárẹ̀, oorun, àárẹ̀, àti iṣẹ́ tó “wúwo”. Èyí kì í ṣe ọ̀ràn ìṣírí lásán; ní ti ara, agbára àti lílo atẹ́gùn nínú àwọn sẹ́ẹ̀lì ara ń dínkù. Jù bẹ́ẹ̀ lọ, hypothyroidism lè dín ìlù ọkàn kù kí ó sì dín ìfàsẹ́yìn ọkàn kù, èyí tí yóò yọrí sí ìpínkiri atẹ́gùn àti oúnjẹ sí àwọn sẹ́ẹ̀lì ara tí kò dára tó. Àpapọ̀ àwọn ohun tó ń fa èyí máa ń yọrí sí ìdínkù agbára.
Àfikún ìwọ̀n ara: kò rọrùn bí “thyroid mu ọ sanra”
A sábà máa ń so mọ́ ìwúwo tí a fi ń tọ́jú àrùn jẹjẹrẹ. Ní tòótọ́, ìdínkù ìwọ̀n ìṣiṣẹ́ ara tí ó wà nínú ara máa ń mú kí ìwúwo pọ̀ sí i. Síbẹ̀síbẹ̀, ní òtítọ́, ìwúwo tí a fi ń tọ́jú àrùn jẹjẹrẹ máa ń dín ju bí a ṣe rò lọ. Ìwúwo díẹ̀ lè jẹ́ nítorí ìdúró omi (ìkójọpọ̀ omi) nítorí àwọn ìyípadà nínú ìṣiṣẹ́ ara tí ó sopọ̀ mọ́ ara àti ìbísí nínú àwọn èròjà mucopolysaccharide nínú àwọn àsopọ (fún àpẹẹrẹ, nínú myxedema). Nítorí náà, nígbà tí a bá ń tọ́jú hómónù tairodu, díẹ̀ nínú ìpàdánù ìwọ̀n ni ìpàdánù omi, kì í ṣe pípadánù ọ̀rá nìkan.
Sibẹsibẹ, ni igba pipẹ, ti a ko ba tọju hypothyroidism, idinku inawo agbara ati idinku adaṣe ara nitori rirẹ le ṣe alabapin si ilosoke ọra ara. Nitorinaa, iṣakoso iwuwo ninu hypothyroidism ni o dara julọ pẹlu atunṣe homonu, atunṣe ounjẹ, ati ilosoke diẹdiẹ ninu adaṣe ara bi a ti gba laaye.
Iṣelọpọ ọra: cholesterol ati triglycerides le pọ si
Àwọn homonu tairodu ní ipa tó lágbára lórí ìṣiṣẹ́ ara ní lipid. Lábẹ́ àwọn ipò tó wọ́pọ̀, àwọn homonu tairodu máa ń ran lọ́wọ́ láti mú kí cholesterol bàjẹ́, kí wọ́n sì mú kí iye àwọn olugba LDL pọ̀ sí i nínú ẹ̀dọ̀, èyí sì máa ń mú kí LDL (“burú”) kúrò nínú ẹ̀jẹ̀. Nínú hypothyroidism, ìlànà yìí máa ń bàjẹ́: àwọn olugba LDL máa ń dínkù, ìparẹ́ LDL sì máa ń dínkù. Nítorí náà, LDL àti gbogbo cholesterol máa ń pọ̀ sí i.
Ní àfikún sí LDL, àwọn aláìsàn kan tún ní ìṣòro triglycerides gíga, bó tilẹ̀ jẹ́ pé ìdáhùn wọn lè yàtọ̀ síra. Ìpele lipid gíga yìí ṣe pàtàkì nítorí pé ó ní í ṣe pẹ̀lú ewu àrùn ọkàn àti ẹ̀jẹ̀ fún ìgbà pípẹ́. Nítorí náà, àwọn ìdánwò iṣẹ́ tairodu sábà máa ń jẹ́ apá kan nínú ìṣàyẹ̀wò àwọn aláìsàn tí wọ́n ní cholesterol gíga nígbà gbogbo.
Ìtọ́jú hypothyroidism pẹ̀lú levothyroxine sábà máa ń ran lọ́wọ́ láti mú kí ìṣàfihàn lipid sunwọ̀n síi, bó tilẹ̀ jẹ́ pé àwọn ènìyàn kan ṣì nílò àwọn ìtọ́jú mìíràn bíi oúnjẹ, eré ìdárayá, tàbí oògùn tí ń dín lipid kù gẹ́gẹ́ bí dókítà ṣe dámọ̀ràn.
Iṣelọpọ carbohydrate: ifamọ insulin ati suga ninu ẹjẹ
Àwọn homonu tairodu tún ní ipa lórí bí ara ṣe ń ṣe ilana awọn carbohydrates. Nínú hypothyroidism, gbígba glucose láti inú ìfun lè lọ́ra, àti pé ìṣẹ̀dá glucose láti inú ẹ̀dọ̀ (gluconeogenesis) lè dínkù. Jù bẹ́ẹ̀ lọ, àwọn ìyípadà nínú ìṣẹ̀dá ara, ìdínkù nínú ìṣiṣẹ́ ara, àti àwọn ipa lórí àwọn àsopọ̀ ara lè ní ipa lórí ìmọ̀lára insulin.
Nínú àwọn ènìyàn kan, hypothyroidism lè ní í ṣe pẹ̀lú àìlègbára insulin, pàápàá jùlọ nígbà tí ó bá wà pẹ̀lú ìwúwo. Síbẹ̀síbẹ̀, ìṣàyẹ̀wò glucose lè yàtọ̀: àwọn ènìyàn kan ní ìtẹ̀sí láti ní hypoglycemia díẹ̀ nítorí ìdínkù nínú ìṣẹ̀dá glucose, nígbà tí àwọn mìíràn ní ìṣòro láti ṣàkóso suga ẹ̀jẹ̀ wọn tí wọ́n bá ní àwọn okùnfà ewu mìíràn bíi ìṣànra tàbí àtọ̀gbẹ. Èyí túmọ̀ sí wípé hypothyroidism lè bá àwọn ipò ìṣiṣẹ́ ara mìíràn mu, nítorí náà àyẹ̀wò pípéye ṣì ṣe pàtàkì.
Iṣelọpọ amuaradagba: idinku iyipada ati awọn ipa lori iṣan
Àwọn homonu tairodu máa ń ní ipa lórí ìṣẹ̀dá amuaradagba àti ìfọ́. Nínú hypothyroidism, ìyípadà amuaradagba máa ń dínkù. Èyí lè fa àìlera iṣan, ìfọ́, àti ìrora tí ó ń bá a lọ. Ní àwọn ìgbà míì, àwọn enzymu iṣan (bíi CK) lè ga sí i nítorí àwọn ìyípadà nínú ìṣiṣẹ́ iṣan. Ìwọ̀n iṣan lè dínkù díẹ̀díẹ̀, pàápàá jùlọ tí ìṣiṣẹ́ ara bá dínkù. Ìdínkù nínú ìwọ̀n iṣan yìí tún ń fa BMR tí ó dínkù, nítorí pé iṣan jẹ́ àsopọ tí ó lágbára púpọ̀.
Pẹ̀lú ìtọ́jú tó yẹ, àwọn ìṣòro iṣan ara sábà máa ń pọ̀ sí i, bó tilẹ̀ jẹ́ pé ìlera lè jẹ́ díẹ̀díẹ̀. Àpapọ̀ ìtọ́jú homonu àti ìdánrawò agbára díẹ̀ sí ìwọ̀nba sábà máa ń ran lọ́wọ́ láti mú iṣẹ́ ìṣiṣẹ́ iṣan padà sípò.
Thermogenesis ati iwọn otutu ara: tutu ni irọrun
Ríronú pé ara máa ń tutù ní ìrọ̀rùn jẹ́ àmì àrùn hypothyroidism. Èyí ní í ṣe pẹ̀lú ìdínkù thermogenesis—agbára ara láti mú ooru jáde. Àwọn homonu thyroid máa ń mú kí iṣẹ́ mitochondrial pọ̀ sí i àti agbára tó ń “jó” ooru. Nígbà tí homonu bá dínkù, ìṣẹ̀dá ooru máa ń dínkù, ìṣàn ẹ̀jẹ̀ lè yípadà, awọ ara sì lè tutù. Nítorí pé ìṣiṣẹ́ ara máa ń dínkù, ara náà máa ń ní àkókò tó ṣòro láti bá àwọn iwọn otutu àyíká tó kéré mu.
Ọ̀nà ìjẹun: ìṣiṣẹ́ ara ń dínkù láti inú
Àìsàn thyroid lè dín ìṣíṣẹ́ oúnjẹ kù, èyí tó sábà máa ń fa ìgbẹ́ gbuuru. Kì í ṣe pé ìtura nìkan ló fà á, ó tún lè ní ipa lórí bí a ṣe ń jẹun àti bí a ṣe ń gba oúnjẹ. Nínú àwọn ènìyàn kan, ìjẹun díẹ̀ tàbí ìwúwo oúnjẹ lè yí ìwọ̀n oúnjẹ ojoojúmọ́ padà, nítorí náà, ètò oúnjẹ gbọ́dọ̀ wà ní ìbámu pẹ̀lú àwọn àmì àrùn náà.
Awọn ipa fun ilera iṣelọpọ igba pipẹ
Tí a kò bá tọ́jú rẹ̀, hypothyroidism lè fa àrùn ìṣiṣẹ́ ara nípasẹ̀ àpapọ̀ ìwúwo ara, gíga LDL cholesterol, ìyípadà nínú triglycerides, àti ìdínkù nínú ìṣiṣẹ́ ara. Ewu àrùn ọkàn lè pọ̀ sí i, pàápàá jùlọ nínú hypothyroidism tí ó hàn gbangba. Nítorí náà, àyẹ̀wò àti ìtọ́jú ṣe pàtàkì kìí ṣe láti dín àwọn àmì àrùn kù nìkan ṣùgbọ́n láti dín ewu àwọn ìṣòro ìgbà pípẹ́ kù.
Àyẹ̀wò sábà máa ń ní ìwọ̀n TSH àti T4 ọ̀fẹ́. TSH gíga àti T4 ọ̀fẹ́ tí kò ní ìwọ̀n T4 ń fi hàn pé hypothyroidism àkọ́kọ́ ni. Lẹ́yìn àyẹ̀wò, ìtọ́jú àkọ́kọ́ ni yíyípadà homonu pẹ̀lú levothyroxine, pẹ̀lú àtúnṣe ìwọ̀n tí a ń ṣe àti àbójútó déédéé. Ìdàgbàsókè ìṣẹ̀dá kì í sábà ṣẹlẹ̀ lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀; àwọn ìlànà kan máa ń sunwọ̀n sí i láàrín ọ̀sẹ̀ díẹ̀, nígbà tí àwọn mìíràn (bíi lipids àti ìṣètò ara) lè gba àkókò púpọ̀ sí i.
Ipari
Hypothyroidism ní ipa lórí ìṣiṣẹ́ ara ní gbogbogbòò nítorí pé àwọn homonu thyroid ni olùṣàkóso ìnáwó agbára àti iṣẹ́ ìṣiṣẹ́ ara sẹ́ẹ̀lì. Àwọn ipa rẹ̀ ní ìdínkù ìwọ̀n ìṣiṣẹ́ ara basal, ìtẹ̀sí láti mú kí ìwọ̀n pọ̀ sí i (nígbà gbogbo pẹ̀lú ìdúró omi), cholesterol tó pọ̀ sí i, pàápàá jùlọ LDL, àwọn ìyípadà nínú ìṣàkóṣo suga ẹ̀jẹ̀ àti ìfàmọ́ra insulin, ìṣiṣẹ́ ara àti amuaradagba dínkù, ìdínkù thermogenesis tó ń yọrí sí ìfàmọ́ra sí òtútù, àti àìlera ìṣiṣẹ́ ara bí ìgbẹ́ gbuuru. Pẹ̀lú àyẹ̀wò tó péye àti ìtọ́jú lílo homonu déédéé, ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn ipa ìṣiṣẹ́ ara ti hypothyroidism le yí padà tàbí kí ó kéré tán sunwọ̀n sí i gidigidi, nípa bẹ́ẹ̀ ó ń dín dídára ìgbésí ayé àti ewu àwọn ìṣòro ìgbà pípẹ́ kù.
Tí o bá fẹ́, mo lè ṣe àtúnṣe sí àpilẹ̀kọ yìí fún àwọn iṣẹ́ ilé-ẹ̀kọ́/kẹ̀ẹ̀jì (fún àpẹẹrẹ, fífi àwọn ìtọ́kasí kún un, ìlànà ìmọ̀ sáyẹ́ǹsì, tàbí àtúnṣe ọ̀rọ̀ ẹgbẹ̀rún kan tí ó le koko jù pẹ̀lú iye ọ̀rọ̀ tí ó péye jù).
