Khopolo-taba ea Torricelli - mathata le litharollo
1. Phaephe e nang le bophahamo ba 100 cm e tletseng metsi. Lesoba la Q le fumaneha ho 10 cm ka holimo ho mobu. Sebaka se bataletseng (x) ke sefe?
Tse tsejoang:
Sebaka se pakeng tsa lesoba le bokaholimo ba metsi (h) = 100 cm – 10 cm = 90 cm = 0.9 m
Ho potlakisa ka baka la matla a khoheli (g) = 10 m/s2
Oa Batla: Sebaka sa x
Tharollo:
Lebelo la phallo ea metsi lesobeng
![]()
v = lebelo, g = ho potlaka ka lebaka la matla a khoheli, h = sebaka se pakeng tsa lesoba le bokaholimo ba metsi
Lebelo la phallo ea metsi lesobeng:
![]()
Nako moeeng
Motsamao oa metsi ho tloha ka sekoting ho ea fatše ke tshisinyo ya projectile. Motsamao o shebiloeng o ka utloisisoa ka ho sekaseka likarolo tse otlolohileng le tse otlolohileng tsa motsamao ka thoko. Motsamao oa x o etsahala ka lebelo le sa fetoheng 'me motsamao oa y o etsahala ka lebelo le sa fetoheng la matla a khoheli.
Bothateng bona, motsamao o otlolohileng e hlahlobisisoa e le motsamao wa ho wa ka bolokolohi.
Bala nako moeeng u sebelisa equation ea motsamao oa ho oa o lokolohileng.
Tse tsejoang:
Bophahamo ba lesoba (y) = 10 cm = 0.1 m
Ho potlaka ka lebaka la matla a khoheli (g) = 10 m/s2
Ho batloa: Nako e sa fellang (t)
Tharollo:
y = 1/2 gt2
0.1 = halofo ea t (10)2
0.1 = 5 t2
t2 = 0.1/5
t2 = 0.02
t = √ metsotsoana e 0.02
Sebaka se bataletseng (x):
Tse tsejoang:
Lebelo la pele (v)o = vox) = 3√2 m/s
Nako moeeng (t)= √0.02 metsotsoana
Ho batloa: Sebaka se bataletseng (x)
Tharollo:
v = x / t
x = vt = (3√2)(√0.02) = (3)(1.41)(0.14) = 0.59 = 0.6 limithara
2. Tanka e nang le metsi a bolelele ba mithara e le 1. Ntlheng ea P, ho na le lesoba. Lebelo la phallo ea metsi lesobeng ke lefe. Ho potlaka ka lebaka la matla a khoheli ke 10 m/s2.
Tse tsejoang:
Sebaka se pakeng tsa lesoba le bokaholimo ba metsi (h) = 100 cm – 80 cm = 20 cm = 0.2 m 
Ho potlaka ka lebaka la matla a khoheli (g) = 10 m/s2
Oa Batla: Lebelo la phallo ea metsi lesobeng (v)
Tharollo:
Lebelo la phallo ea metsi lesobeng:
3. E kholobate ea e e na le metsi mme ho na le pompo jwalo ka ha ho bontshitswe setshwantshong se ka tlase. Haeba g = 10 ms-2, ebe lebelo la metsi a tswang pompong ke…
Tse tsejoang:
Bolelele (h) = 85 cm – 40 cm = 45 cm = 0.45 metres
Ho potlaka ka lebaka la matla a khoheli (g) = 10 m/s2
Oa Batla: Lebelo la metsi (v)
Tharollo:
TKhopolo-taba ea Orricelli e bolela hore lebelo la metsi ka lesoba le hole le h ho tloha holim'a metsi le lekana le lebelo la ho oela mahalaIng metsi a tsoang bophahamong ba h.
Lebelo la metsi le baloa ho sebelisoa mokhoa oa ho tsamaea ha metsi ka bolokolohia vt2 = 2 gh
vt2 = 2 gh = 2(10)(0.45) = 9
vt = √9 = 3 m/s
4. A tub e tletseng metsi mme leboteng ho na le lesoba (sheba setšoantšo se ka tlaseLebelo la metsi a tswang ka mokoting ke… (g = 10 ms-2)
Tse tsejoang:
Bophahamo (h) = 1.5 m – 0.25 m = 1.25 metres
Ho potlaka ka lebaka la matla a khoheli (g) = 10 m/s2
Ho batloa: Slebelo la metsi (v)
Tharollo:
vt2 = 2 gh = 2(10)(1.25) = 25
vt = √25 = 5 m/s
5. Tanka e nang le metsi a bolelele ba mithara e le 1 (g = 10 ms-2) 'me leboteng ho na le lesoba le lutlang (sheba setšoantšo se ka tlase). Lebelo la metsi a tswang ka mokoting ke...
Tse tsejoang:
Bophahamo (h) = 1 m – 0.20 m = 0.8 metres
Ho potlaka ka lebaka la matla a khoheli (g) = 10 m/s2
Ho batloa: Slebelo la metsi (v)
Tharollo:
vt2 = 2 gh = 2(10)(0.8) = 16
vt = √16 = 4 m/s
- Khopolo-taba ea Torricelli e hlalosa eng?
- Araba: Khopolo-taba ea Torricelli e amahanya lebelo la mokelikeli o phallang ho tsoa lesobeng ho ea bophahamong ba kholomo ea mokelikeli ka holim'a lesoba, ho nahanoa hore o tsitsitse, ha o bonahale (ha o na viscosity), le phallo e sa hatelleng.
- Khopolo-taba ea Torricelli e hlalosoa joang ka lipalo?
- Araba: Theorem e hlalositsoe e le , moo ke lebelo la phallo ea metsi, ke ho potlaka ho bakoang ke matla a khoheli, le ℎ ke bophahamo ba kholomo e metsi ka holim'a lesoba.
- Khopolo-taba ea Torricelli e simolohile tlas'a likhakanyo life?
- Araba: Teori e nka hore mokelikeli ha o hatellehe ebile ha o teteane, phallo e tsitsitse, 'me ha ho na matla a eketsehileng a eketsoang kapa a nkiloeng mokelikeling.
- Haeba setshelo se na le masoba a mabedi botebong bo fapaneng, lebelo la maro a tswang masobeng le tla bapiswa jwang?
- Araba: Mokelikeli o tswang ka lesobeng le haufi le motheo o tla ba le lebelo le leholo ho feta mokelikeli o tswang ka lesobeng le hodimo. Lebaka ke hobane kgatello (mme ka hona matla a ka bang teng) e kgolo botebong bo tebileng.
- Ke hobane'ng ha lebelo la efflux le sa itšetlehe ka sebopeho kapa sebaka se tšekaletseng sa setshelo?
- Araba: Khopolo-taba ea Torricelli e nahana feela ka matla a ka bang teng ka lebaka la bophahamo ba kholomo ea mokelikeli ka holim'a lesoba. Sebopeho sa setshelo ha se fetole bophahamo bona, kahoo lebelo la phallo ea metsi le lula le tšoana.
- Lebelo la 'nete la mokelikeli o phallang o tsoa lesobeng le fapana joang le ponelopele e entsoeng ke khopolo-taba ea Torricelli maemong a sebele?
- Araba: Maemong a sebele, lintlha tse kang ho teteana ha mokelikeli, moferefere, le sebopeho sa lesoba li ka ama lebelo la sebele, hangata li etsa hore le be ka tlase ho seo khopolo-taba ea Torricelli e se bolelang esale pele.
- Kamano ke efe pakeng tsa khopolo-taba ea Torricelli le paballo ea matla?
- Araba: Khopolo-taba ea Torricelli e nkiloe paballong ea matla a mechini. E lekanya matla a ka bang teng holim'a mokelikeli le matla a kinetic a lebopong.
- Haeba lesoba le le teng karolong e ka hodimo ya setshelo se tletseng mokelikeli, khopolo-taba ya Torricelli e hlalosa lebelo la ho phalla ha metsi jwang?
- Araba: Bophahamo ℎ ka holimo ho lesoba e ne e tla ba lefela, kahoo ho ea ka khopolo-taba ea Torricelli, lebelo la phallo ea metsi e ne e tla ba lefela.
- Boteng ba kgatello ya sepakapaka bo ama diponelopele tsa khopolo-taba ya Torricelli jwang?
- Araba: Teori ea Torricelli e nka hore setshelo se bulehetse sepakapaka, ka hona, khatello ea sepakapaka e sebetsa ka ho lekana holim'a metsi. Khatello ena e hlakoloa ha ho nahanoa ka phapang ea khatello ho pholletsa le bophahamo ba mokelikeli, kahoo teori e lula e sebetsa.
- Ho etsahala'ng ka lebelo la phallo ea metsi ha mokelikeli o ka har'a setshelo o fokotseha?
- Araba: Ha boemo ba mokelikeli bo fokotseha, bophahamo ℎ ka holim'a lesoba hoa fokotseha. Ho ea ka khopolo-taba ea Torricelli, lebelo la phallo ea metsi le tla fokotseha ha .
Lipotso le likarabo tsena li hlahloba metheo, litlamorao le ts'ebeliso ea khopolo-taba ea Torricelli ho matla a mokelikeli.