Suʻesuʻega Faʻafilosofia a Ludwig Wittgenstein

Suʻesuʻega Faʻafilosofia a Ludwig Wittgenstein

O Ludwig Wittgenstein (1889–1951) o se tasi o tagata sili ona lauiloa i filosofia o le seneturi lona 20. O ana suʻesuʻega loloto i le natura o le gagana, mafaufauga, ma le mea moni ua mafua ai ona tele talanoaga ma faʻamatalaga. O le malaga faʻafilosofia a Wittgenstein, e iloga i ni vaega tetele se lua—e masani ona taʻua o le amataga ma le mulimuli ane o Wittgenstein—e faʻailogaina i galuega taua e pei o le “Tractatus Logico-Philosophicus” ma le “Philosophical Investigations.” O lona talatuu faʻalemafaufau e maua ai ni malamalamaaga e faʻaauau pea ona luʻitauina ma suia ai lo tatou malamalama i filosofia.

O le Wittgenstein Anamua: Tractatus Logico-Philosophicus

O le “Tractatus Logico-Philosophicus,” na lolomiina i le 1921, o loʻo faʻamatala ai mafaufauga muamua o Wittgenstein. Na tusia i le taimi o le vevesi o le Taua Muamua a le Lalolagi, o le galuega e iloga i lona sitaili puupuu ma faʻataoto. I lona fausaga, e aofia ai ni manatu autu se fitu, e sosoo ai ma se faasologa o faʻamatalaga auiliili.

O le fatu o le “Tractatus” o le ata o le gagana. Ua fautuaina e Wittgenstein o faʻamatalaga faʻa-gagana e atagia pe “ata” ai tulaga o mea o loʻo i le lalolagi. O lenei aʻoaʻoga e faʻaalia ai se fesootaʻiga tuusaʻo i le va o le gagana ma le mea moni: e taua se manatu pe afai e faʻaalia ai se tulaga e ono tupu. O le mea lea, e tatau i le fausaga o se manatu ona tutusa le foliga faʻalogika o le mea moni o loʻo taumafai e faʻamatalaina, e aofia ai se faʻataʻitaʻiga lea e tu ai elemene o le gagana e fesootaʻi le tasi ma le isi e atagia ai sootaga i le va o mea faitino i le lalolagi.

E suʻesuʻe loloto foʻi e Wittgenstein le logical atomism. Na musuia e Bertrand Russell, na ia fautua mai o le lalolagi e aofia ai se faasologa o mea moni faʻa-atomika—o mea faʻavae, e le vaʻaia e fesoʻotaʻi e ala i sootaga faʻalogika. O lea la, o manatu faigata, e maua ai lo latou uiga mai nei mea moni faʻavae.

O se tasi o vaega sili ona mataʻina o le “Tractatus” o le vaaiga a Wittgenstein i tapulaʻa o le gagana. O le faʻamatalaga lauiloa "O mea e le mafai ona tautala i ai, e tatau ona filemu" o loʻo faʻamamafaina ai tapulaʻa o le faʻaalia o gagana. Ua finau Wittgenstein e tele faʻafitauli faʻalefilosofia masani e tulaʻi mai i taumafaiga e talanoa e uiga i mea o loʻo i tua atu o nei tapulaʻa. O fesili e uiga i amioga mama, foliga vaaia, ma metafisika, o lana finauga, e le mafai ona faʻamatalaina. Mo Wittgenstein, o talanoaga anoa e faʻatapulaʻaina i ni manatu e mafai ona faʻamaonia faʻapitoa pe faʻamaonia faʻalemafaufau.

tagai foi i le  O le A'oa'oga o le Fiafia a le Utilitarianism

O le Wittgenstein Mulimuli Ane: Suʻesuʻega Faʻafilosofia

Ina ua mavae se vaitaimi o le malologa faale-mafaufau, lea na galue ai o ia o se faiaoga ma se tusiata fale, sa toe foi atu Wittgenstein i filosofia, ma iu ai ina ia gaosia lana galuega tele lona lua, “Philosophical Investigations,” na lolomiina ina ua mavae lona maliu i le 1953. O lenei tusitusiga o loo faailogaina ai se eseesega tele mai manatu na tuuina atu i le “Tractatus.”

O le “Philosophical Investigations” e faʻaaogaina se sitaili talanoaga, e le o se sitaili aloaia, e masani ona faʻaaogaina ai faʻataʻitaʻiga o mafaufauga ma talanoaga faʻapitoa e suʻesuʻe ai mataupu faʻafilosofia. O le autu o lenei galuega mulimuli ane o le finauga e faasaga i le avanoa o se gagana tumaoti. O loʻo finau Wittgenstein o le gagana e masani lava ona faʻaagafesootai, e mafua mai i mea na te taʻua o "taʻaloga gagana" - o ituaiga eseese o le olaga lea e maua ai e upu le uiga e ala i lo latou faʻaaogaina i gaoioiga ma faiga faʻale-nuʻu.

O lenei manatu o loʻo faʻaalia ai se suiga mai se vaaiga faʻatusa o le gagana i se vaaiga faʻatino. Nai lo le faʻaalia o le mea moni, e maua e le gagana lona uiga e ala i lona faʻaaogaina moni i totonu o ni tulaga faʻapitoa. O le faʻaupuga lauiloa a Wittgenstein "o le uiga o le faʻaaogaina" o loʻo faʻamatala ai lenei manatu, ma faʻamamafa ai o le taua o upu e afua mai i la latou faʻatinoina i totonu o gaioiga ma tu ma aga a tagata e faʻatulaga ai o tatou olaga.

E le gata i lea, o le “Philosophical Investigations” ua faʻalauiloa mai ai le manatu o foliga tutusa o aiga. Ua luʻitauina e Wittgenstein le manatu masani o meatotino taua e tutusa uma ai tagata o se vaega. Nai lo lena, ua ia fautuaina o manatu e pei o le “taaloga” poʻo le “gagana” e faʻamatalaina e ala i mea tutusa e fefiloi i le va o mea tutupu—e pei lava o tagata o le aiga e tutusa a latou foliga e aunoa ma se uiga e tasi e tutusa uma ai.

O le filosofia mulimuli ane a Wittgenstein e faʻamamafa ai foʻi le manatu o le ituaiga o olaga—o se faʻapipiʻiina o le gagana i totonu o le vaega atoa o gaoioiga a tagata. O lenei fegalegaleaiga i le va o faiga faʻa-gagana ma tulaga faʻaagafesootai e faʻamamafaina ai le manatu o le malamalama i se gagana e aofia ai le malamalama i se aganuʻu poʻo se auala e ola ai.

tagai foi i le  Epistemology ma le Malamalama

Aafiaga ma Talatuu

O le suʻesuʻega faʻafilosofia a Wittgenstein e iai ni aafiaga loloto i vaega eseese. I le epistemology, o lana galuega e aʻafia ai finauga i le natura o le malamalama ma le masalosalo. O le manatu o Wittgenstein o le iloa o se faiga e faʻapipiʻiina i ituaiga o olaga e luʻitauina ai manatu masani o le faʻamaoniga ma le mautinoa faʻa-epistemology.

I le filosofia o le mafaufau, o le finauga o le gagana tumaoti e i ai ni taunuuga tetele mo aʻoaʻoga o le mafaufau, faasinomaga, ma tulaga o le mafaufau. I le finauina o mafaufauga ma lagona e le o ni mea tumaoti e mafai ona maua e le tagata lava ia, ua saunia ai e Wittgenstein le ala mo ni auala faʻaagafesootai e malamalama ai i le mafaufau.

O le faatosinaga a Wittgenstein e oo atu i le filosofia o le saienisi, aemaise lava i ona manatu i le le lava o le fuafuaina o le teoria e ala i faamaumauga ma le matafaioi o faataitaiga i faatinoga faasaienisi. O le manatu mulimuli ane o Wittgenstein i taaloga gagana e ogatasi ma manatu mai le "The Structure of Scientific Revolutions" a Thomas Kuhn, o loo atagia ai se naunautaiga faatasi i le faagasologa lautele o suesuega faasaienisi.

I filosofia tau amio ma faiga faapolokiki, o le faamamafa a Wittgenstein i ituaiga o olaga ma le faalagolago o le uiga i le tulaga o loo i ai e luʻitauina ai tala faʻavaomalo ma tala faʻasolopito e uiga i mataupu tau amio ma faiga faapolokiki. O lana galuega e faʻamalosia ai se malamalamaga sili atu ona loloto ma faʻamatalaina i le tulaga o faiga ma tu ma aga tau amio.

iʻuga

O le suʻesuʻega faʻafilosofia a Ludwig Wittgenstein, e amata mai i le “Tractatus Logico-Philosophicus” i le “Philosophical Investigations,” o loʻo faʻailogaina ai se alualu i luma taua i ona mafaufauga, mai se faʻavae faʻalogika ua faʻatulagaina ma le mausali i se malamalamaga sili atu ona fetuutuunai ma aoga o le gagana ma le uiga. O ona malamalamaaga i le sootaga i le va o le gagana, mafaufauga, ma le mea moni e iai sona aafiaga loloto ma tumau i le tele o mataupu faʻafilosofia.

O le talatuu o Wittgenstein e lē gata i ana tali ae faapea foi i fesili na ia tuuina atu e suia ai manatu, ma uunaia ai augatupulaga o faifilosofia e toe iloilo manatu faavae e uiga i le natura o le gagana ma le tulaga o le tagata. O loo faaauau pea ona musuia ma faaosoosoina e lana galuega, ma faamautinoa ai o loo tumau pea le leo o Wittgenstein o se vaega olaola i talanoaga faafilosofia o loo faaauau pea.

Tuua se Faamatalaga