Derrida ma le Teolosi o le Tete'a
faʻatomuaga
O Jacques Derrida, o se tasi o faifilosofia sili ona lauiloa o le seneturi lona 20, na ia faʻalauiloa le manatu o le "deconstruction," o se upu ua leva ona salalau atu i vaega eseese e pei o tusitusiga, gagana, filosofia, ma suʻesuʻega faʻaleaganuu. O le deconstruction o se vaaiga faʻapitoa e taulaʻi i le sootaga i le va o tusitusiga ma uiga. E luʻitauina ai le manatu o fausaga mautu ma faʻamatalaga mautinoa, ma lagolagoina ai le taʻalo e le gata o uiga.
O A'a o le Fa'aleagaina
O le deconstruction e maua ona aʻa i le gaioiga faʻatulagaina, lea na popole i fausaga autu o aganuʻu ma gagana a tagata. O tagata faʻatulagaina e pei o Ferdinand de Saussure na faʻamamafaina le taua o fausaga faʻa-gagana i le faʻatulagaina o lo tatou malamalama i le lalolagi. Peitaʻi, sa faitioina e Derrida le uiga masani o le faʻatulagaina e faʻaalia ai le faigata ma le mautu i totonu o nei fausaga. Na ia fautuaina le deconstruction o se auala e faitioina ma faʻaumatia ai le tumau o fausaga.
Mataupu Faavae Autū o le Fa'aleagaina
I lona fatu, o le fa'aleagaina e ta'ita'ia e ni nai mataupu faavae taua:
1. Tusitusiga: Na fa'aalia e Derrida e mafai ona faitauina mea uma o se tusitusiga, mai tusitusiga e o'o atu i faiga fa'aagafesootai. I lenei tulaga, o le "tusitusiga" e le gata o lona uiga o le tusitusiga po'o le tautala ae aofia ai so'o se faiga o fa'ailoga ma fa'ailoga.
2. Eseesega: O se tasi o sao taua a Derrida o le manatu o le “différance,” o se fa’ata’ita’iga i upu Falani mo le “eseese” ma le “fa’atuai.” Na ia fa’aaogaina lenei fa’aupuga e fa’amatala ai le auala e fa’atuai ai pea le uiga i le gagana ma e le atoatoa pe iai moni lava. O le eseesega e aofia ai le manatu e maua e upu o latou uiga e ala i o latou eseesega mai isi upu, ma o le uiga e fesuisuia’i pea.
3. Logocentrism ma le Phonocentrism: Na faitioina e Derrida tū ma agaifanua faafilosofia i Sisifo ona o la latou "logocentrism," lea e faamuamua ai le tautala nai lo le tusitusi o ni auala e sili atu ona tuusaʻo ma moni o fesootaiga. I lana vaai, o lenei faaituau e le amanaia ai mea faigata ma mea e le manino e iai i tusitusiga tusitusia ma le le mautu o le uiga i le gagana.
4. Teteega Fa'alua: Na finau Derrida o mafaufauga Sisifo e fa'alagolago i tete'ega fa'alua, o ni paga o manatu feteenai e pei o le lelei/leaga, tautala/tusitusiga, ma le i ai/leai. O le deconstruction e taumafai e fa'aleagaina nei fa'alua, e fa'aalia ai le le mafai ona i ai o upu ta'itasi e aunoa ma lona fa'afeagai ma le le manino e pei ona talitonuina masani.
5. Aporia: E masani ona oo mai le fa'aleaogaina i taimi o le aporia, o tulaga o le feteenai e le mafai ona foia pe masalosalo. O nei taimi e fa'amamafaina ai tapula'a ma feteena'iga i totonu o faiga o mafaufauga.
Galuega Autū a Derrida
O nisi o galuega taua a Derrida na fausia ai le faavae mo le malamalama i ana aʻoaʻoga ma o latou aafiaga.
1. "Of Grammatology" (1967): I lenei galuega tāua, ua luʻitauina ai e Derrida le faamuamua masani ua tuuina atu i le tautala nai lo le tusitusi ma suʻesuʻeina pe faapefea e tusitusiga tusitusia ona faavaivaia le manatu o le uiga vave.
2. "Tusitusiga ma Eseesega" (1967): O lenei faaputuga o tusiga e faamatala auiliili ai manatu autu i le soloia o tusitusiga, ma iloiloina ai galuega eseese o tusitusiga ma filosofia.
3. “Talafa’asolopito o Filosofia” (1982): O iinei, e iloilo ai e Derrida tuaoi po’o “tafa’ilagi” o mafaufauga fa’afilosofia, ma faitioina ai le fa’avae fa’alogocentric o le metaphysics i Sisifo.
Fa'aleaogaina o Tusitusiga ma le Fa'itioga Tusitusiga
Ua i ai se aafiaga tele o le deconstruction i le faitioina o tusitusiga, ma ua uunaia ai tagata atamamai e toe faitau tusitusiga i ni auala e faaalia ai ni feeseeseaiga i totonu ma ni vaega eseese o uiga. O le faitioga deconstructive e faamoemoe e:
1. Fa'ailoa pe fa'apefea ona fa'aleagaina e tusitusiga i latou lava e ala i le fa'aalia o feteena'iga ma mea e le mautinoa.
2. Faaali atu le lē mautu o le uiga nai lo le fa'amalieina i fa'auigaga tumau.
3. Lu'i tapula'a masani i le va o le tusitusiga ma lona fa'amatalaga, tusitusiga, ma faitioga.
Mo se faʻataʻitaʻiga, o se suʻesuʻega faʻamatalaina o le "Hamlet" a Shakespeare e ono taulaʻi i le auala e faʻalavelaveina ai e le tele o faitauga o le tusitusiga le foliga mai o le felagolagomaʻi o ona autu ma tagata.
Tete'eina o le Fausiaina ma le Fa'atulagaina o Mea i le Lumana'i
E masani ona vaʻaia le deconstruction o se elemene taua o le post-structuralism, o se gaioiga na tulaʻi mai o se tali atu i le sailiga a le structuralism mo tulafono lautele. O le au post-structuralists, e aofia ai Derrida, e faʻamamafa le fesuiaʻiga o uiga ma le natura faʻalagolago o le poto masani o le tagata. Latou te finau e faʻapea o fausaga, pe faʻa-gagana, faʻaleaganuʻu, poʻo agafesootai, e le tumau ae e mafai ona suia ma toe faʻamatalaina.
O faitioga ma felafolafoaiga
E ui ina tele se aafiaga o le fa'aleaogaina o le galuega a Derrida, ae sa feagai fo'i ma ni faitioga tetele:
1. Le Malamalama ma le Fa'amatalaina: E finau mai le au faitio e fa'apea, o le gagana ma manatu o le deconstruction e matua le malamalama ma fa'amatalaina, ma faigata ai ona fa'aogaina i se tulaga fa'atino.
2. Fa'atatau i le Agava'a: O nisi na tu'ua'ia le fa'aleagaina o le fausaga o se mea e o'o atu ai i le fa'atatau i le agava'a tele, lea e leai se uiga o so'o se fa'amatalaga po'o se tusitusiga ona o le fa'atuai pea o le uiga.
3. Aafiaga Tau Amio: O isi e fesiligia aafiaga tau amio o le faʻaleagaina, ma popole neʻi faʻavaivaia ai le avanoa e faia ai ni tautinoga faʻamaonia tau amio poʻo faiga faʻapolokiki.
E ui lava i nei faitioga, e toatele tagata atamamai e finau o le malosiaga o le deconstruction o loo taoto i lona gafatia e tatala ai ni auala fou mo suesuega ma lona tetee i le faafaigofieina o mataupu faigata.
Fa'aleagaina o le Lalolagi i Aso Nei
O aso nei, o loʻo faʻaauau pea ona aʻafia e le deconstruction vaega eseese, e amata mai i le tulafono ma le teologa faʻapolokiki i le fausaga o fale ma suʻesuʻega faʻaleaganuu. O lana auala e malamalama ai i tusitusiga ma uiga e luʻitauina ai i tatou e toe mafaufau i le mautu ma le tutusa o faiga eseese. O le finau malosi a Derrida i le natura fesuisuiaʻi ma le feliuliuaʻi o le faʻauigaga e valaʻaulia ai tagata mafaufau o aso nei e mataala e uiga i mea faigata ma le le mautonu e iai i ituaiga uma o fesootaʻiga ma le malamalama.
iʻuga
Ua toe fa'afouina e Derrida ma le deconstruction la tatou auala e fa'atatau i tusitusiga, uiga, ma fa'amatalaga. I le lu'itauina o manatu masani e uiga i le gagana ma mafaufauga, na tatalaina ai e Derrida se avanoa mo le fesiligia ma le fa'aleagaina o uiga tumau ma tete'ega fa'alua. E le o le deconstruction le fa'aleagaina o fausaga ae o le fa'aalia o vaega o uiga o lo'o i totonu ia i latou, ma uuna'ia ai i tatou e iloa le natura fesuisuia'i ma suia pea o le malamalama. O le mea lea, o lo'o tumau pea o se meafaigaluega mamana mo le su'esu'eina ma le faitioina i la tatou sailiga faifai pea e malamalama ai i le lalolagi o siomia ai i tatou.