Realism ma Nominalism i Metaphysics
I le fale mataʻina tele o suʻesuʻega faʻalemafaufau, o le Realism ma le Nominalism o ni filosofia maualuluga se lua e fesoasoani i lo tatou malamalama i mea lautele, mea patino, ma le natura tonu o le mea moni. O nei vaaiga e suʻesuʻeina ai le auala tatou te mafaufau ai i le olaga ma faʻavasega ai vaega o lo tatou lalolagi. O lenei tusiga e taumafai e faʻamalamalamaina nei aʻoaʻoga faʻalemafaufau e lua, suʻesuʻeina lo latou atinaʻe faʻasolopito, finauga autu e lagolagoina ai mea taʻitasi, ma a latou aʻafiaga mo matāʻupu eseese.
O le Gafa o le Realism ma le Nominalism
O le finauga i le va o le Realism ma le Nominalism e toe foʻi i Eleni anamua ae na maua lona malae taua sili ona malosi i filosofia o le vaitaimi ogatotonu. O Plato o loʻo tu o se Realist faʻataʻitaʻi, ma faʻaalia ai o mea lautele—o manatu faʻapitoa e pei o le matagofie, upumoni, ma le faʻamasinotonu—e iai se olaga moni ma tutoʻatasi e ese mai i ni tulaga faʻapitoa. I lana malo o Manatu poʻo Foliga, o mea lautele e le mafai ona suia ma e faʻavavau.
I se faatusatusaga, na ofoina atu e Aristotle se vaaiga e sili atu ona faʻapitoa i mea lautele, ma fautua mai ai o loʻo i ai i latou ae naʻo le tulaga e faʻaalia ai i ni mea patino. O lenei tulaga na faʻavaeina ai le faavae mo le mea o le a mulimuli ane alualu i luma i le "Moʻoni Feololo," e ui lava o le talitonuga autu i le i ai moni o mea lautele na tumau pea.
O le eseesega tele na oo mai i le Nominalism, lea na maua lona puipuiga malosi i le faifilosofia anamua o William o Ockham. Na finau Ockham o mea lautele ua na o ni igoa (o le mafuaʻaga lea o le Nominalism mai le Latina "nomen" mo le igoa) e aunoa ma se olaga tutoʻatasi. Ia Ockham, na o ni mea patino e moni, ma o mea lautele ua na o ni faʻatulagaga faʻa-gagana faigofie e faʻamatalaina ai uiga masani i nei mea.
Mataupu Faavae Autū o le Moni
O le Realism i le metaphysics e faʻamaonia ai o mea lautele o ni mea moni e ola tutoʻatasi mai le malamalama o le tagata. E tele ituaiga o Realism, ae o mataupu faavae autu e faʻataʻamilo i le i ai moni o mea lautele:
1. O le i ai o Mea Lautele: E finau tagata e talitonu i mea moni e faapea, o manatu e pei o le "mumu," "matagofie," po o le "faamasinotonu" e iai i tua atu o ni tulaga patino. Mo se faataitaiga, e tusa lava pe faaleagaina uma mea mumu, o le manatu o le "mumu" o le a tumau pea o se uiga lautele.
2. Fa'atulagaina o le Mafaufau: O lo'o fa'apea mai le Realism o le mafaufau o le tagata e fa'amoemoe e su'e nei mea lautele. O le mea lea, o le malamalama e aofia ai se feso'ota'iga moni i le va o manatu o le mafaufau ma mea lautele i fafo.
3. Tautinoga Fa'a-Ontological: O tagata e talitonu i mea moni e tuuto atu i se fa'a-ontology mauoa. Latou te talitonu o le lalolagi tatou te va'aia ua fa'atulagaina i se auala e faia ai e tagata lautele se matafaioi taua i le fa'avaeina o le mea moni.
Finauga mo le Moni
– Finauga mai le Tutusa: E faasino atu e tagata moni i uiga tutusa i mea patino. Afai e mumu ni nai mea, e tatau ona i ai se mea e tutusa ai—mumu—e sili atu nai lo mea lava ia.
– Aogā Faasaienisi: E masani ona ogatasi le moni ma aʻoaʻoga faasaienisi e faʻalagolago i mea lautele. Mo se faʻataʻitaʻiga, o faʻavasegaga faʻaola ma tulafono faʻaletino e faʻalagolago i le talitonuga o meatotino ma sootaga faʻatasi.
– Agaifanua Fa'afilosofia: I tala fa'asolopito, e maua le malosi o le realism mai lana aga masani fa'afilosofia ua leva, e toe fo'i i tua ia Plato ma fa'amalosia e tagata e pei o Augustine, Aquinas, ma talu ai nei, o Bertrand Russell.
Mataupu Faavae Autū o le Nominalism
E faafitia e le Nominalism le i ai tutoatasi o mea lautele, ma finau mai e na o mea patino e moni. O vaega autu o le Nominalism e aofia ai:
1. Teena o Meafaitino Lautele: O loo finau mai tagata e talitonu i mea e le o ni meafaitino lautele e le o ni mea e iai i fafo atu o o tatou mafaufau. O upu e pei o le "mumu" o ni auala faigofie e faasino i vaega o mea faitino taʻitasi e tutusa o latou uiga.
2. Tamaoaiga o le Ontology: E masani ona pipiimau i le Ockham's Razor—ia aua le fa'ateleina mea totino e sili atu nai lo le mea e mana'omia—e fiafia tagata Nominalist i se fa'avae ontological e sili atu ona fa'aeteete. O lenei mea ua va'aia o se auala e 'alo'ese ai mai avega fa'alemafaufau e le mana'omia.
3. Masalosaloga Fa'a-Epistemolo: E masalosalo tagata e talitonu i mea fa'a-nomina i le gafatia o le tagata e malamalama ai i mea lautele fa'alemafaufau. Nai lo lea, latou te talitonu o lo tatou malamalama e fa'avae i luga o le matauina o mea fa'apitoa.
Finauga mo le Nominalism
– Finauga Fa'a-gagana: E finau tagata e talitonu i igoa e fa'apea, e fa'afaigofie e le gagana mea faigata o le lalolagi e ala i le fa'avasegaina o mea patino. O le faaupuga "pusi" e le o fa'aalia ai se 'pusi' fa'afa'afa'afa'a ae o se fa'ailoga tatou te fa'aaogaina mo pusi ta'itasi.
– Ockham's Razor: O le mataupu faavae o le tamaoaiga ontological o se vaega autū lea i le Nominalism. I le faʻaalia o ni vaega itiiti i lona faʻavae, e foliga mai o le Nominalism e usitaʻia le agaga faasaienisi o le faigofie ma le mafai ona faʻamaonia.
– Fa'afitauli o Mea Fa'alemafaufau: O lo'o finau mai tagata e fa'atatau i mea fa'alemafaufau, ona e le o ni mea fa'atino, e mafua ai fa'afitauli i lo tatou malamalama i le olaga. Talu ai e le mafai ona va'aia sa'o pe fuaina mea lautele, o lo latou malosi fa'amatala e fesiligia.
Aafiaga mo Matā'upu Eseese
O le Realism ma le Nominalism e faʻalauteleina atu lo laʻua faatosinaga i tala atu o metaphysics mama ma sosolo atu i isi vaega o filosofia, saienisi, ma e oʻo lava i aʻoaʻoga faalelotu.
1. Epistemology: E lagolagoina e le Realism le malamalama moni, o lona uiga o le aʻoaʻoina ma le suʻesuʻega e faʻamoemoe e malamalama i mea lautele. Ae o le nominalism, i le isi itu, e fautua mai ai o le malamalama o se faʻaputuga o matauga e uiga i mea patino.
2. Saienisi ma Matematika: O le talitonuga faasaienisi e faapea o loo i ai tulafono lautele e pulea ai mea tutupu. I le matematika, e vaai tagata Plato i fuainumera ma foliga fa'ata'atitia o ni mea o loo i ai i se tulaga fa'afa'afa'afa'a, ae o tagata Nominal e vaai i ai o ni mea na faia e tagata.
3. Teolosia: O le finauga i le va o le Realism ma le Nominalism sa i ai se sao taua i le faʻatulagaina o teolosia o le vaitaimi ogatotonu. O agaifanua faʻale-teolosia moni e faʻamamafaina ai le i ai o faʻatusa paia lautele, ae o teolosia Nominalist e faʻalagolago atu i se faʻauigaga sili atu ona patino o poloaiga paia.
4. Gagana ma Fa'asinomaga Fa'ale-Tusitusiga: I le gagana, e lagolagoina e le va'aiga a le Realist le manatu o le kalama lautele, na tu'uina mai e Noam Chomsky, ma fautua mai ai o le fausaga o le gagana e atagia ai fausaga masani o mafaufauga. O le a finau le Nominalism o le gagana o se meafaigaluega fetuutuunai na faia ma fa'aleleia e ala i tu ma aga fa'aagafesootai.
iʻuga
O le Realism ma le Nominalism o ni tali faavae ma eseese i nisi o fesili tuai i le metaphysics. E lagolagoina e le Realism le i ai moni o mea lautele, ma vaai i ai o ni maa tulimanu o lo tatou malamalama i le lalolagi. O le Nominalism, i se faatusatusaga, e faamamafaina ai le taua o mea patino ma manatu i mea lautele o ni faigofie faalegagana nai lo o mea moni ontological.
O le finauga faifai pea i le va o nei filosofia e lua o loʻo faʻaauau pea ona faʻatulagaina ai mafaufauga faʻaonaponei, e avea o se ogaumu faʻafilosofia lea e faʻataʻitaʻiina ma faʻaleleia atili ai manatu e uiga i le olaga, le malamalama, ma le mea moni. I le iuga, pe o le a le mea moni pe o le mea moni, o le auai i nei manatu e faʻamauoa ai lo tatou malamalama i le natura autu o le mea moni ma le taumafaiga a le mafaufau e malamalama i ai.