Auala e Amata ai se Pisinisi Fa'ato'aga Mamoe
O le fa'ato'aga mamoe o se avanoa fa'apisinisi manaia i Initonesia ona o lona mana'oga mautu, aemaise lava mo aqiqah (aqiqah), qurban (manu e osi ai taulaga), mea'ai i aso ta'itasi, ma e o'o lava i le fa'apupunaina mo maketi fa'apitoa. E le gata i lea, e faigofie ona fa'afailele mamoe, e le mana'omia se fanua tele e pei o povi, ma e mafai ona vave ona maua tupe fa'afaigaluega pe a pulea lelei. Peita'i, o le amataina o se fa'ato'aga mamoe e mana'omia pea le fuafuaina ina ia mautinoa e le fa'aletonu le pisinisi. O se ta'iala atoa lea i le auala e amata ai se fa'ato'aga mamoe mai le amataga.
1. Fuafua le sini faapisinisi: faafailele po o le fafagaina
O le laasaga muamua o le fuafuaina lea o se faʻataʻitaʻiga pisinisi. O faʻataʻitaʻiga e lua e sili ona taatele o le faʻafaileleina ma le faʻafailele.
– Fa'apopo'aina: fa'atauina o tama'i mamoe ola, tausi i latou mo le 2–4 masina se'ia o'o ina mamafa, ona fa'atau atu lea. O lenei fa'ata'ita'iga e fetaui lelei mo ē amata ona amata ona vave ona maua tupe ma faigofie ona pulea.
– Fa'ato'aga: e taula'i i le gaosia o fanau. E ui e mafai ona tele atu tupe mama i le lumana'i, ae e mana'omia ai le fa'aeteete tele, fa'amaumauga o le toe gaosia, ma le lamatiaga o le oti o fanau.
E amata le toʻatele o faifaatoʻaga i le faʻapupunaina o manu, ona faasolosolo malie lea ona agai atu i le faʻafailele pe a mautu tulaga o fale ma le pulega.
2. Su'esu'ega o le maketi ma fuafua sini fa'atau
A'o le'i fa'atauina mamoe, filifili po'o ai e te fia fa'atau atu i ai. O maketi masani e aofia ai:
– Tagata fa'atau/aoina aano o manu i maketi manu
– Tagata fa'atau Aqiqah
– Fa'atonu o taulaga
– Faleaiga po'o tagata fa'atau satay/kari
– Fa'atauga tu'usa'o i tuaoi po'o nu'u
E mafai ona faia ni suʻesuʻega faigofie e ala i le asiasi atu i le maketi lafumanu e lata ane, fesili e uiga i oloa ma tau o faʻatau atu, ma faʻafanua le taimi e sili ona manaʻomia ai (e masani lava i le taimi o le Eid al-Adha). O le maketi faʻatatau o le a aʻafia ai le ituaiga mamoe, le mamafa lelei, ma le taimi e tausi ai.
3. Fuafua le tupe faavae muamua ma fai se fuafuaga tau tupe
O tupe fa'afaigaluega mo le fa'ato'aga mamoe e masani ona aofia ai:
1. Pa ma meafaigaluega: mea e fafaga ai manu, mea e inu ai, suo, salu, una (pe a iai).
2. Fa'atauina o mamoe fa'ato'aga/fanau
3. Mea'ai: mea'ai lanumeamata ma mea fa'aputu (pe a fa'aaogaina)
4. Vaila'au/vaitamini ma tau o le soifua maloloina
5. Galuega (pe a le faia e oe lava)
6. Fa'aagaga tupe mo fa'alavelave fa'afuase'i (e le itiiti ifo i le 10–20% o le aofa'i atoa)
Fai se fuafuaga faigofie: fa'atusatusa le tau atoa i le taimi o le tausiga o mamoe ma le tau fa'atatau e fa'atau atu ai. 'Aua le na'o le fuafuaina o le "fa'aopoopoga o le mamafa = tupe mama." Ia mafaufau i tau o mea'ai i aso ta'itasi, le ono maua i ma'i o mamoe, ma le fa'aitiitia o le tau o pa ma meafaigaluega.
4. Filifili le nofoaga lelei mo le pa
E aʻafia e le nofoaga le soifua maloloina o lafumanu ma le mafanafana o le siosiomaga o loʻo siomia ai. O tulaga manaʻomia mo se nofoaga lelei e aofia ai:
– E lē faigofie ona lolovaia
– Lelei le ea ma lava le susulu o le la
– Latalata i meaʻai (mutia, otaota faʻatoʻaga) ma vai mamā
– E faigofie ona ui atu i le auala mo lafumanu e ulufale ma alu ese ai
– Mamao saogalemu mai fale o tagata nonofo e ʻalofia ai feteʻenaʻiga ma manogi leaga ma lago
Afai o e i ai i se nofoaga e nonofo ai tagata, ia mautinoa o loʻo pulea lelei le mama o le pa o manu ina ia ʻaua neʻi mafua ai ni faʻaseā.
5. Fausia se pa e maloloina ma faigofie ona fa'amamā.
Mo mamoe, o le ituaiga pa e sili ona taatele o le pa ua si'itia, e fa'ataga ai le otaota o manu e pa'u'ū i lalo ma fa'amago ai le nofoaga o manu. Mataupu faavae autū o le pa:
– E lē maseesee le fola, e malosi, ma e lē afaina ai fao.
– E iai se nofoaga e fafaga ai ma inu ai e faigofie ona oʻo i ai
– Aua le soona fa'atumuina (e mana'omia e mamoe le avanoa e feoa'i ai)
– Faigofie ona fa'amamā ma e iai le alavai
O se pa e mamā o le a fa'aitiitia ai le lamatiaga o fa'ama'i pa'u, manava tata, ma fa'afitauli o le mānava. 'Aua le fa'atauva'a le tafe o le ea—o se pa e tumu i le ea e mafua ai fa'afitauli i se taimi umi.
6. Fuafua le ituaiga mamoe talafeagai
I Initonesia, o nisi o ituaiga lauiloa e aofia ai:
– Mamoe Garut: ta'uta'ua mo tauvaga, ae fa'apea fo'i mo aano o manu/fa'apopo'a. E masani lava ona taugata tele.
– Mamoe manifinifi (i le lotoifale): faigofie ona fetu'una'i, talafeagai mo ē amata.
– Mamoe si'usi'u putaputa: e sili atu le ga'o, e fa'alagolago le mana'oga i le itulagi.
Mo le fa'apopo'aina, filifili ni manu malolosi e ono vave ona tupu le mamafa. Mo le fa'afailele, filifili ni faifa'ato'aga e lelei a latou tala'aga o le fa'afailele ma ni manu po'a e sili ona lelei.
7. Auala e filifili ai tama'i mamoe maloloina
Uiga o mamoe malolosi i le lautele:
– Mata manino, leai se tafega
– E leai se tele o le mucus i le isu
– Galue malosi ma tali vave
– Le mana'o e 'ai lelei
– E lē pala le lauulu ma e lē pa'ū tele fo'i
– Fata malō (e lē o le manava tata)
– Leai se pipili, fao masani
– Leai ni pupuga po o ni mageso uiga ese
Afai e mafai, fa'atau mai se faifaatoaga ta'uleleia ma fesili mo se tala'aga o a latou mea'ai ma so'o se tui puipui/vaila'au na latou maua. O mamoe taugofie ae masani ona mama'i e masani ona i'u ina taugata tele.
8. Pulega o meaʻai: o le ki i le tuputupu aʻe ma tupe mama
E masani ona vaevaeina meaʻai a mamoe i ni vaega se lua:
1. Lau'ele'ele lanumeamata: mutia elefane, mutia fanua, lau la'au lamtoro (i ni fua fa'atatau), lau kamondra, ma isi lau'ele'ele lanumeamata.
2. Mea'ai fa'aputu: paluga, keke suāu'u, 'a'ano o tofu, po'o se mea'ai fa'apitoa ua uma ona saunia mo manu fe'ai.
Mo le fa'apopo'aina, o le tu'ufa'atasiga o mea'ai lelei ma mea'ai fa'aputu e mafai ona fa'avavevave ai le tupu o le mamafa. Peita'i, o mea'ai fa'aputu e fa'aopoopo i le tau, o lea e taua ai le mafaufau lelei. E le gata i lea, ia saunia vai inu mama i taimi uma, fa'apea fo'i ma minerale (poloka minerale) pe a mana'omia.
Tāua: sui malie mea'ai e 'ai ina ia 'alofia ai le fulafula po'o le atuatuvale i le manava.
9. Mamā, soifua maloloina, ma le puipuiga o faʻamaʻi
E taugofie i taimi uma le puipuia nai lo le togafitia. O nisi o faiga masani ua fautuaina:
– Fa'amamā le pa i aso uma pe tusa ai ma tulaga
– Vavaeese mamoe fou (karantine) mo le 7–14 aso
– Tuuina atu vailaʻau faʻamama anufe e tusa ai ma manaʻoga ma tulaga o le fanua.
– Mata'ituina mo fa'ailoga muamua: vaivai, leai o se fia 'ai, tale, manava tata
– Tu'uina atu ni vaila'au fa'amamā faigofie mo le fa'amamāina o le pa
Fa'avae se mafutaga ma se ofisa o le soifua maloloina o manu i le lotoifale po'o se foma'i manu. E fesoasoani mo ē amata faifaato'aga le vave maua o se fesoasoani pe a ma'i.
10. Pulega o le toe fanauina (mo le faafanau)
Afai e te filifilia se fale tausi pepe, ia e uaʻi atu i ni nai mea:
– Faamaumau le aso faaipoipo, le aso fanau e fuafua, ma le aofaiga o le fanau.
– Ia mautinoa e lava mea'ai a le tina i le taimi o lona maitaga ma le taimi o lona fa'asusu.
– Saunia se pa fa'apitoa mo le fanautama e sili atu le mafanafana ma le saogalemu
– Siaki le colostrum (uluai susu o le tina) ina ia aua ne'i vaivai le tamaititi.
– Fai se filifiliga: e le tatau ona tausia ni tama'i manu e masani ona iai ni fa'afitauli.
E mafai ona maua ni tupe mama mai le fale tausi pepe, ae o lona manuia e faalagolago tele i le tausia lelei o faamaumauga ma le tausiga.
11. Fuafuaga fa'atau ma le taimi e selesele ai
I le fa'apopo'aina, e masani ona faia le "seleselega" pe a:
– O le mamafa e tusa ai ma le manaʻoga o le maketi
– Tupe maua sili ona lelei (ua le toe tutusa le tau o meaʻai ma le mamafa o le paʻu)
– Ua latalata i le vaitau e tele ai le manaʻoga (ositaulaga, akikah)
E mafai ona e fa'atau atu e ala i tagata e aoina mai mea'ai, maketi o lafumanu, po'o le maketi tu'usa'o. E masani ona ofoina atu e le maketi tu'usa'o ni tupe maua maualuluga, ae e tele le taimi e mana'omia e fausia ai le fa'atuatuaga o tagata fa'atau. O ata o mamoe, fa'amaumauga o le mamafa, ma le manino o le soifua maloloina e mafai ona fa'ateleina ai le tau o fa'atauga.
12. Iloilo ma atiina ae le fua fa'atatau o pisinisi
A maeʻa se tasi o taʻamilosaga tausiga, faʻatino se iloiloga:
– O le a le tau e fafaga ai le tagata e to’atasi?
– O le a le umi e tupu ai le mamafa ma le umi e tausia ai?
– O le ā le māfuaʻaga e maʻi ai mamoe pe faʻagesegese ai foʻi lo latou tuputupu aʻe?
– E aogā le pa?
Amata i mea laiti e aʻoaʻo ai e aunoa ma se lamatiaga tele. A tutusa lava taunuuga, faʻalautele le faitau aofaʻi o manu, faʻaleleia le pa, ma faʻatuina se fesoʻotaʻiga o tagata e tuʻuina atu meaʻai ma tagata faʻatau.
Fa'ato'a
O le amataina o se faatoaga mamoe e lē na o le faatauina o lafumanu ma faatalitali mo tupe mama. O ki i le manuia o loo taoto i le fuafuaina ma le faaeteete, filifilia o mamoe maloloina, puleaina lelei o meaai, tumama mautu, ma se fuafuaga lelei o faatauga. I le amata i se fua faatatau e talafeagai ma ou gafatia, tausia o faamaumauga faatulagaina, ma le faaauau pea ona aoao mai taamilosaga taitasi o le faafailele, e mafai ai e se faatoaga mamoe ona tuputupu ae ma avea ma punaoa mautu ma gafataulimaina o tupe maua.
Afai e te manaʻo ai, e mafai ona ou fesoasoani ia te oe e fatuina se faʻamatalaga e sili atu ona patino o lenei tusiga e fetaui ma lou tulaga—mo se faʻataʻitaʻiga, mo se tupe faʻavae e 5–10 miliona, se fasi fanua vaapiapi i tua o le fale, poʻo se taulaʻiga i le faʻapupula o meaʻai aʻo leʻi oʻo i le Eid al-Adha.