Fa'ailoaina o Fa'ama'i Fa'ato'aga

Fa'ailoaina o Fa'ama'i Fa'ato'aga

O le faʻailoaina o manu faʻalafua faʻatoʻaga o se laʻasaga muamua taua i le tausia o le fua ma le lelei o faʻatoʻaga. E toʻatele faifaʻatoʻaga e mafatia i le leiloa o mea e le gata ona o le ogaoga o faʻalavelave faʻalafua, ae faʻapea foʻi ona o le tuai ona iloa le ituaiga o manu faʻalafua ma ona faʻailoga. O manu faʻalafua taʻitasi e iai uiga eseese, masaniga, ma auala e faʻaleagaina ai faʻatoʻaga. O le mea lea, o le mafai ona faʻailoa saʻo manu faʻalafua o le a fesoasoani e fuafua ai auala e sili ona aoga, lelei, ma le lelei i le siosiomaga e pulea ai. O lenei tusiga o loʻo talanoaina ai le faʻamatalaga o manu faʻalafua, o latou mafuaʻaga, pe faʻapefea ona faʻailoa i latou e faʻatatau i faʻailoga, ma ni faʻataʻitaʻiga o manu faʻalafua taua i faʻatoʻaga.

Malamalama i Manu Faalafua ma o Latou Aafiaga i Faatoaga

O fa'ama'i pipisi o meaola ia—e masani lava o iniseti, mite, nematodes, po'o isi manu laiti—e fa'aleagaina ai la'au, ma fa'aitiitia ai le fua ma le lelei. E mafai e fa'ama'i pipisi ona osofa'ia fa'ato'aga mai le la'asaga o le tuputupu a'e o la'au, e ala i le tuputupu a'e o la'au, fuga, ma e o'o lava i le taimi e le'i seleseleina ai. E eseese a latou a'afiaga, mai laula'au ua pu, 'au ua gau, la'au ua fa'aletonu, pa'u'ū o fuga, fua ua leaga, ma e o'o lava i le le manuia o fa'ato'aga.

O le leiloa o manu faalafua e le gata ina aofia ai le leiloa o le gaosiga ae faapea foi le faateleina o tau o tausiga, le soona faaaogaina o vailaau faalafua, ma le lamatiaga o toega o vailaau i faatoaga. O le mea lea, o le faailoaina o se vaega taua o le manatu o le Pulega Tuufaatasi o Manu Faalafua (IPM), o se auala e pulea ai e faamuamua le puipuiga ma gaioiga e faavae i luga o matauga i le fanua.

Mea e Mafua ai le Aliaʻe Mai o Faalafua

O le aliaʻe mai o manu faalafua i fanua faʻatoʻaga e lē o se mea e tupu faʻatasi, ae e tele mea e aʻafia ai. O se tasi o mea autū o le suiga o le tau, e pei o le vevela ma le susū, lea e lagolagoina ai le toe gaosia o iniseti. E le gata i lea, o mamanu o togālaau e lē fesuisuiaʻi (monoculture) e mafai ona faʻavavevaveina ai le faʻateleina o le faitau aofaʻi o manu faalafua ona o le tele ma le faʻaauau pea ona maua o meaʻai.

O le fa'aaogāina sese o vaila'au fa'asaina e mafai fo'i ona mafua ai ni fa'afitauli fou. O le fa'asusu soo i le mea lava e tasi e mafai ona o'o atu ai i le tete'e atu i manu fa'alafua, ma faigata ai ona pulea. I le isi itu, e mafai e vaila'au fa'asaina ona fasiotia fili fa'alenatura e pei o parasitoids ma manu fe'ai, ma mafua ai ona fa'ateleina le faitau aofa'i o manu fa'alafua.

O tulaga o fanua e le lelei ona pulea, e pei o le tele o vao, toega o fa'ato'aga, po'o le le lelei o le tumama o togālaau, e maua ai fo'i le malutaga ma nofoaga e fanafanau ai manu fa'alafua. O le mea lea, o le fa'ailoaina o manu fa'alafua e tatau ona o fa'atasi ma se malamalamaga atoatoa i le si'osi'omaga fa'ato'aga.

Mataupu Faavae Autu o le Faailoaina o Manu Faalafua

E mafai ona faia le fa'ailoaina o manu fa'alafua e ala i ni auala autu se lua: o le mata'ituina sa'o o le meaola fa'aleagaina ma le mata'ituina o fa'ailoga o le fa'aleagaina o la'au. I le fa'atinoina, e masani ona vave iloa e faifa'ato'aga fa'ailoga ona su'e lea o le mafua'aga. O mataupu fa'avae autū o le fa'ailoaina e aofia ai:

1. Matau le vaega o le laʻau o loʻo osofaʻia: pe o lau, ʻau, aʻa, fugālaau poʻo fua.
2. Fa'ailoa le ituaiga o fa'aleagaina: u, pu, mitiia o le vai, mea e vili ai le vai, po'o mea e fa'aumatia ai a'a.
3. Vaavaai i le taimi e osofaʻia ai: taeao, aoauli, afiafi, poʻo se vaega patino o le tuputupu aʻe o laʻau.
4. Vaavaai mo le iai o ni manu faalafua: i luga o laulaau, i lalo o laulaau, i le pito i lalo o le ogalaau, i le eleele, po o totonu o le aano o laau.
5. Faamaumau le mamanu o le tufatufaina: salalau tutusa, i ni vaega, pe na o ni vaega patino.

E tatau ona faia ni matauga i taimi uma, mo se faataitaiga, faalua i le vaiaso, aemaise lava pe a laiti lava laau pe a lagolagoina e le tau le tuputupu aʻe o manu faalafua.

Fa'ailoaina e Fa'avae i Fa'ailoga o Fa'aleagaina

O fa'ailoga o le fa'atupuina o manu fa'alafua e mafai ona avea ma fa'ailoga vave lelei. O nisi nei o ituaiga autū o fa'ailoga:

1. E iai pu i lau ma ua faaleagaina pito o lau
O nei fa'ailoga e masani ona mafua mai i manu fa'alafua 'ai lau e pei o anufe ma sē akerise. E mafai ona laiti pe tetele pu e fa'atatau i le ituaiga o manu fa'alafua. Afai e lē tutusa pu ma e iai otaota o anufe i tafatafa o le la'au, e foliga mai o anufe (anufe) le mafua'aga.

2. E samasama, pi'o, pe magumagu laulaau
O nei fa'ailoga e masani ona aliali mai ona o iniseti e mitiia le sua o le la'au e pei o aphids, mealybugs, po'o thrips. O le mitiia o le sua o le la'au e mafua ai le le lava o mea'ai i totonu o le la'au, ma mafua ai ona fa'aletonu foliga o lau. O nisi taimi e va'aia ai se ufiufi pipii (honeydew), lea e fa'amalosia ai le tuputupu a'e o le ele uliuli.

3. Ogāumu po'o fua e gaogao
O pu i 'au po'o fua e masani ona mafua mai i fa'ama'i pipisi. E masani ona eli e nei fa'ama'i i totonu o le a'ano o la'au, ma faigata ai ona iloa. O fa'ailoga e ono aofia ai le poleni o le fa'ama'i pipisi, pu e ulufale ai, po'o le fa'afuase'i ona mago o vaega o la'au.

4. E mago la'au e ui lava i le lava o le vai
Afai e foliga mai ua mago le la'au e ui lava i le lava o le susu o le eleele, e foliga mai o se osofa'iga a a'a. O manu fa'alafua i le eleele e pei o anufe uaea po'o nematodes e mafai ona fa'aleagaina a'a, ma fa'alavelaveina ai le mitiia o le vai. O isi fa'ailoga e aofia ai le pala o a'a po'o le foliga mai o ni pupuni i luga o a'a (aemaise lava nematodes o le nonoa o a'a).

5. Iila ma fa'aleagaina o fugāla'au po'o fuala'au 'aina talavou
E masani ona fa'aleagaina e thrips ma lago fuala'au ni vaega e tupu ai la'au. E mafua ai e thrips ni ila siliva ma le pa'u'ū o fugāla'au, a'o lago fuala'au e mafua ai le pala o fuala'au i totonu ma e masani ona maua i anufe.

Faʻataʻitaʻiga o Faʻamaʻi Taua i Faʻatoʻaga

1. Anufe (Spodoptera litura)
O anufe 'autau o ni fa'alafua e tele fa'aola e osofa'ia ai fa'ato'aga eseese e pei o pi, pepa chili, sana, ma fuala'au 'aina. O latou fa'ailoga e aofia ai pu tetele i laula'au, e na'o alatoto e totoe ai. E galulue malosi anufe i le po, e lafi i le eleele po'o lalo o laula'au i le ao. E masani ona maua fuāmoa i ni fuifui ma ufiufi i fulufulu manifinifi.

2. Aphids (Aphis spp.)
E osofa'i aphid e ala i le mitiia o le sua mai laulaau ma laulaau talavou. O fa'ailoga o le osofa'iga e aofia ai laulaau pi'o, le tuputupu a'e fa'afuase'i, ma le foliga mai o le honeydew, lea e tosina mai ai loi. E fai fo'i aphid ma avefe'au mo siama o la'au, o lea e mafai ai ona sili atu ona ogaoga o latou a'afiaga nai lo le fa'aleagaina fa'aletino.

3. Thrips (Thrips parvispinus ma isi ituaiga)
E laiti thrips ma e masani ona lafi i fugālaau po'o gaugau o laulaau. O lo latou osofa'iga e mafua ai laulaau e lanu siliva, ila, ma le pa'ū o fugālaau. I pepa chili, e mafai e le osofa'iga a thrips ona fa'aitiitia le lelei o fuala'au e ala i le mafua ai o ni fogāeleele ma'a'a ma pi'opi'o.

4. Mea e fa'a'ai ai le 'au (mo se fa'ata'ita'iga i le araisa ma le sana)
I le araisa, e mafai e le 'au fa'apala'au ona mafua ai ni fa'ailoga e pei o le "sundep" (lau ua mate i le taimi o le tuputupu a'e) ma le "beluk" (fuala'au pa'epa'e i le taimi o le tuputupu a'e). I le sana, e osofa'ia e le 'au fa'apala'au ia 'au ma fatu, ma taofia ai le fa'atumuina o saito. E faia le fa'ailoaina e ala i le sailia o pu ma anufe i totonu o 'au po'o fa'avae o lau.

5. Lago fuala'au (Bactrocera spp.)
O lago fuala'au 'aina o se fa'afitauli tele lea i fuala'au 'aina ma fuala'au faisua e pei o mago, kuava, tamato, ma chili. E fofoa fuamoa fafine i totonu o le fuala'au, ona 'ai lea e anufe le aano. O fa'ailoga e aofia ai ni tama'i pu, samasama vave, pala, ma le pa'u'ū vave o le fuala'au.

Meafaigaluega ma Togafitiga mo le Lagolagoina o le Fa'ailoaina i le Fanua

Mo le fa'aleleia atili o le sa'o o le fa'ailoaina, e mafai e faifa'ato'aga ona fa'aogaina ni meafaigaluega faigofie e pei o se tioata fa'atele e va'ai ai iniseti laiti, mailei samasama e mata'ituina ai iniseti felelei, ma mailei pheromone mo manu fa'alafua fa'apitoa e pei o mogamoga anufe. E mafai fo'i ona fesoasoani tusi ta'iala fa'ata'ita'i po'o polokalama fa'ailoa, aemaise lava pe a aofia ai ata o fa'ailoga ma foliga vaaia o le manu fa'alafua i la'asaga ta'itasi o le olaga (fuamoa, anufe/nymph, pupa, matua).

E le gata i lea, e taua le faamaumauina o matauga: aso, tausaga o le laau, ituaiga o faailoga, aofaiga o manu faalafua na maua, ma tulaga o le tau. O nei faamatalaga e aoga mo le vavaloina o mamanu o osofaiga i le vaitau e sosoo ai.

Fa'ato'a

O le fa'ailoaina o manu fa'alafua fa'ato'aga o se tomai taua i fa'ato'aga fa'aonaponei, e taula'i i le lelei ma le fa'asaoina. I le iloa lelei o ituaiga o manu fa'alafua ma o latou fa'ailoga, e mafai ai e faifa'ato'aga ona fuafua ni auala talafeagai e pulea ai, fa'aitiitia ai le fa'aaogaina tele o vaila'au fa'asaina, ma tausia se siosiomaga paleni o le laueleele. O le mata'ituina soo, malamalama i ituaiga o fa'aleagaina, ma le fa'aaogaina o meafaigaluega faigofie o le a fesoasoani i le faiga o le fa'ailoaina ia sili atu le sa'o. I le iuga, o le fa'ailoaina manuia o manu fa'alafua e le gata ina puipuia ai fa'ato'aga ae lagolagoina ai fo'i le saogalemu o mea'ai ma le soifua manuia o faifa'ato'aga.

Taofi faamatalaga