Tomai Fa'afoe Lelei mo Felauaiga i le Va'a
O le folauga i le sami o le tomai ma le saienisi lea o le fuafuaina o le tulaga ma le auala o se vaa a o i luga o le sami lautele. O le sini ia mautinoa e taunuu saogalemu ma lelei le vaa i lona taunuuga. Faatasi ai ma le alualu i luma o tekinolosi, ua i ai ni suiga tetele i auala o folauga i le sami. O lenei tusiga o le a talanoaina ai le tele o auala aoga o folauga i le sami, mai le masani i le sili ona fou.
1. Femalagaaiga i le Vateatea
O le fa'atautaia o fetū o se tasi lea o metotia fa'atautaia aupito leva o lo'o fa'aaogaina pea i aso nei. E fa'alagolago i le matauina o fetu, masina, la, ma paneta e iloa ai le tulaga o se va'a i le sami.
a. Faaaogāina o le Sextant
O le sextant o se meafaigaluega taua tele i femalagaaiga i le va o fetu. Faatasi ai ma lenei meafaigaluega, e mafai ai e le au folau ona fuaina le tulimanu i le va o tino faalelagi ma le tafailagi. Faatasi ai ma nei faamatalaga, faatasi ai ma le Nautical Almanac, e mafai ai ona latou fuafua le laina o le vaai a le vaa i le sami.
b. Metotia e Fa'aitiitia ai le Va'ai
O le metotia o le faʻaitiitia o le vaʻai e aofia ai se faasologa o laulau ma fua faʻatatau e fesoasoani e liua ai fua o tulimanu i faʻamaopoopoga o le faʻafanua. O le auala lea, e mafai ai e le au folau ona fuafua le tulaga o latou vaʻa ma le saʻo tele, e oʻo lava i le vasa tele.
2. Fa'atautaia o Pepa ma le Tapasa
O le isi auala masani o femalagaaiga o loʻo faʻaaogaina pea o le faʻaaogaina lea o se faʻafanua ma se tapasa. E ui ina foliga faigofie, ae o loʻo aoga pea lenei auala, aemaise lava i faʻalavelave faʻafuaseʻi.
a. Fa'afanua o le Sami
O se siata fa'ata'amilosaga o se fa'ata'ita'iga auiliili o se eria o le vai, e aofia ai fa'amatalaga e uiga i le loloto, talafatai, fa'ailoga o femalagaa'iga, ma lamatiaga i lalo o le vai. O nei fa'afanua e taua tele mo le fuafuaina o auala ma le 'alofia o lamatiaga.
e. Tapasa Maneta
O le tapasa maneta o se meafaigaluega fa'atautaia e fa'aaogaina ai le fanua maneta o le Lalolagi e fa'ailoa ai le itu i matū. E ui lava i le fa'alauiloaina o tekinolosi GPS, ae o lo'o avea pea le tapasa ma se meafaigaluega taua, aemaise lava pe a fa'aletonu masini eletise.
i. Talitonuga o ē ua Maliliu
O le "dead reckoning" o se metotia e fuafua ai le tulaga o se va'a e fa'atatau i lona saoasaoa, itu e aga'i i ai, ma le taimi ua mavae talu mai lona tulaga mulimuli na iloa. E ui e le sa'o tele nai lo isi metotia, ae e aoga pea le "dead reckoning", aemaise lava i le le lava o le va'aia po'o le leai o se avanoa i isi fesoasoani tau folauga.
3. Fa'atautaia Fa'aeletoronika
Faatasi ai ma le alualu i luma o tekinolosi, ua suia ai foʻi le tulaga o femalagaaiga i le sami ona o le faʻalauiloaina o meafaigaluega faaeletonika. E le gata ina faʻaleleia atili ai le saʻo ae faʻapea foʻi le faigofie o le faʻaaogaina.
a. GPS (Global Positioning System)
O le GPS o se tekinolosi e fa'alagolago i satelite e iloa ai le tulaga o se va'a i le taimi moni ma le sa'o maualuga. Ua avea lenei faiga ma tulaga masani i femalagaaiga fa'aonaponei.
e. ECDIS (Fa'aaliga Siata Fa'aeletoronika ma le Faiga Fa'amatalaga)
O le ECDIS o se faiga e faʻaaogaina ai faʻafanua eletise ua tuʻufaʻatasia ma isi faʻamatalaga eseese, e pei o le GPS ma tulaga o le radar, e tuʻuina atu ai faʻamatalaga atoatoa e uiga i le folauga. O lenei faiga faʻapitoa e mafai ai e le au folau ona pulea auala, faʻailoa mea lamatia, ma folau i se auala saogalemu ma lelei.
c. AIS (Faiga Fa'ailoaina Otometi)
O le AIS o se faiga otometi e siaki ai e mafai ai e va'a ona fa'asoa fa'amatalaga e pei o latou fa'asinomaga, tulaga, saoasaoa, ma le ala i isi va'a ma nofoaga i le talafatai. O lenei fa'amanuiaga e mafai ona fa'aitiitia ai le lamatiaga o feto'ai, aemaise lava i nofoaga e tele ai feoa'iga i le sami.
4. Fa'atautaia o le Inertial
O le inertial navigation o se metotia fa'atautaia e fa'aogaina ai accelerometers ma gyroscopes e iloa ai le tulaga o se va'a, aga'i i luma, ma le saoasaoa e aunoa ma le mana'omia o fa'ailo mai fafo. E ui e taugata ma lavelave, ae o lenei faiga e aoga tele i tulaga e le fa'atuatuaina ai fa'ailo GPS, e pei o le sami po'o nofoaga e tele ai fa'alavelave fa'ailo.
a. INS (Inertial Navigation System)
E fa'aaogā e le INS ni masini fa'alogo inertial e fua ai suiga i le saoasaoa ma le itu e agai i ai. Ona tu'ufa'atasia lea e le polokalama nei fa'amaumauga e iloa ai le tulaga o le va'a. E masani lava, e fa'aaogā fa'atasi le inertial navigation ma le GPS e fa'aleleia atili ai le sa'o ma le fa'atuatuaina.
e. Tulaga Lelei ma Tulaga Le Lelei o le INS
O le tulaga lelei autū o le INS o lona gafatia lea e faʻagaoioia tutoʻatasi e aunoa ma le faʻalagolago i faʻailoilo mai fafo, ma avea ai ma mea aoga tele i tulaga faigata o le siosiomaga. Peitaʻi, e mafai ona faʻaputuina ni mea sese laiti i fua i le aluga o taimi, o lea e masani ona manaʻomia ai e le INS ni faʻasaʻoga faʻavaitaimi mai isi punaoa o femalagaaiga e pei o le GPS.
5. Aafiaga ma le Lagona Fa'ale-Savali a le Savali
E le gata i tekinolosi, o le tomai ma le poto masani o le au folau o loʻo avea pea ma mea taua i le folauga. O le au folau e iai le poto masani e masani ona iai le malamalama loloto i tulaga o le lotoifale, suiga o le tau, tafega o le sami, ma mamanu o fetu e le mafai e tekinolosi ona suia.
a. Faitauga o le Tau
O le faitauina o le tau o se tomai taua tele mo le au folau ua i ai le poto masani. O le malamalama i mamanu o le matagi, ao, ma galu, e mafai ai ona latou faia ni faaiuga taua e uiga i auala folau ma le taimi.
e. Malamalama i Tafega ma Galu
O le poto masani i le faitauina o galu ma peau o le sami e fesoasoani foʻi i le au folau e faʻaleleia atili ai a latou malaga. O le malamalama i le auala e aʻafia ai e galu ma peau se vaʻa e mafai ona oʻo atu ai i le sefeina o le suauʻu ma le taimi.
i. Lagona Fa'atautaia
E mafai fo'i ona i ai se sao taua o le lagona na fausia i le tele o tausaga. A le manuia tekinolosi pe tu'uina atu fa'amatalaga fenumiai, e masani ona avea le lagona o le folau ma se fa'aola.
6. Aoaoga ma A'oa'oga
O aʻoaʻoga ma aʻoaʻoga talafeagai o le faʻavae lea mo le faʻaleleia atili o tomai faʻatautaia folauga. O aʻoga folau, aʻoaʻoga faʻatautaia folauga, ma tusipasi o ni elemene taua ia i le faʻamautinoaina o loʻo iai i le au folau le malamalama ma tomai talafeagai.
a. Aʻoga Folau
E tuʻuina atu e aʻoga tau vaʻa aʻoaʻoga aloaia e aofia ai aʻoaʻoga ma faʻatinoga o le folauga. O iina, e aʻoaʻo ai tamaiti aʻoga e uiga i metotia eseese o folauga, faʻaaogaina o mea faigaluega, ma le tali atu i faʻalavelave faʻafuaseʻi.
b. Tusipasi ma Aoaoga Faaauau
O le tusipasi ma aʻoaʻoga faifai pea e faʻamautinoa ai o loʻo faʻafouina pea e le au folau ia tekinolosi ma metotia aupito lata mai. E tele atunuu e manaʻomia le tusipasi e faʻatumauina ai tulaga faʻatonuina o le saogalemu.
i. Fa'atinoga Fa'atino
O fa'amalositino fa'atino i le sami o se vaega taua o a'oa'oga. E mafai ai e le au folau ona fa'aaoga le malamalama ua latou a'oa'oina i se olaga moni, ma fa'amalosia ai o latou tomai e ala i le poto masani.
I'uga
O le fa'atautaia lelei o folauga i le sami o se tu'ufa'atasiga o metotia eseese, meafaigaluega, ma le malamalama. Mai metotia masani e pei o le fa'atautaia o fetu ma le fa'aaogaina o tapasa maneta i tekinolosi fa'aonaponei e pei o le GPS ma faiga fa'atautaia inertial, o metotia ta'itasi e iai ona lava lelei. Peita'i, o le mea e sili ona taua o le mafai lea e le folau ona fa'apipi'i nei malamalama uma ma faia ni fa'ai'uga fa'avae e fa'atatau i le tulaga o lo'o i ai. O le mea lea, o a'oa'oga, toleniga, ma le poto masani o poutū autu ia o le manuia ma le saogalemu o folauga i le sami.