Metotia Fa'avae mo le Fa'aaogaina o Siata Fa'ata'amilosaga ma le Tapasa
O le folauga i le sami o se tomai taua tele mo soʻo se tasi e galue i luga o le vai—pe o faifaiva, o ē faimalaga i vaʻa, o tagata o le nuʻu i le talafatai, poʻo le auvaa vaʻa faʻapolofesa. E ui o le tele o vaʻa e faʻalagolago nei i le GPS ma masini eletise, o le mafai ona faitau siata o le sami ma faʻaaoga se tapasa o loʻo avea pea ma faavae taua. E mafai e masini eletise ona aʻafia i le faʻalavelave faʻailo, leiloa le eletise, pe faʻaleagaina e le vai masima. O le mea lea, o le malamalama i metotia faʻavae o le faʻaaogaina o siata o le sami ma se tapasa o se laʻasaga poto lea agai i le saogalemu, folauga lelei, ma le faia o faʻaiuga lelei i le sami.
Malamalama i Fa'afanua o le Va'a : O se "Gagana" i luga o le Vai
O se siata fa'ata'amilosaga o se fa'afanua fa'apitoa ua mamanuina mo femalagaa'iga i luga o vai. E le pei o siata o fanua, o siata fa'ata'amilosaga e fa'amamafaina ai fa'amatalaga e talafeagai ma va'a, e pei o le loloto (soundings), foliga o le folauga o le sami, fa'alavelave (reefs, va'a malepelepe), nofoaga fa'atapula'aina, auala va'a, ma fa'amatalaga o le tai ma le taimi nei.
O nisi o elemene taua i luga o se siata fa'ata'amilosaga e tatau ona e masani ai:
1. Fua fa'atatau o le fa'afanua: O lo'o fa'aalia ai le fua fa'atatau o le mamao i luga o le fa'afanua i le mamao moni. O se fua fa'atatau tele (e.g., 1:25.000) e ofoina atu ai fa'amatalaga auiliili mo uafu po'o alatele vaapiapi, ae o se fua fa'atatau la'ititi (e.g., 1:500.000) e talafeagai mo femalagaa'iga mamao.
2. Laina o le loloto ma numera o le loloto: E masani ona faʻaalia i mita poʻo fata, e fuafua i le tulaga faʻafanua. Siaki i taimi uma iunite i le faʻamatalaga.
3. Fa'ailoga o le folauga: O moli o le sami, sulu, pole, laina ta'imua, ma fa'ailoga o lamatiaga o lo'o fa'aalia i fa'ailoga fa'apitoa. O le faitauina o nei fa'ailoga o se tomai taua tele.
4. Itu i Matū: O siata fa'ata'avalevale e masani ona fa'aogaina le matu moni. E taua lenei mea pe a fa'atusatusa i se tapasa, lea e fa'asino i le matu maneta.
5. rose o le compass: O lenei vaega e fesoasoani ia te oe e fuafua ai le itu ma o loʻo i ai foʻi faʻamatalaga o fesuiaiga faʻamaneta lea e fai ma alalaupapa i le va o le itu o le faʻafanua ma le itu o le compass.
Malamalama i Compasses ma le Magnetic Fesuiaiga
O le tapasa maneta e fa'ailoa mai ai le itu e fa'atatau i le itu i matū maneta, ae le o le itu i matū moni. O le eseesega i le va o ia mea e lua e ta'ua o le suiga maneta. O numera o suiga e masani ona fa'ailoa mai i luga o siata fa'ata'amilo, fa'atasi ai ma le itu (E po'o le W) ma le suiga fa'aletausaga. O se mea sese masani a le tagata amata o le le amana'iaina o le suiga maneta, lea e mafai ona o'o atu ai i se ala ma se tulaga e le masani ai.
E ese mai i le fesuia'iga, e iai fo'i le fa'aletonu, o le sese lea o le tapasa e mafua mai i le a'afiaga o u'amea/eletoronika i luga o le va'a. E eseese le fa'aletonu e fa'atatau i le aga'i i luma ma e masani ona fa'amaumauina i luga o se "kata fa'aletonu" i luga o le va'a. Mo metotia fa'avae , taula'i muamua i le manatu o le fesuia'iga; ae ia manatua o le fa'aletonu e mafai ona avea ma se isi mea e ono mafua ai le le sa'o o faitauga o le tapasa.
Faigofie lava:
– Itu i luga o le faafanua = Moni (T)
– Itu i luga o le tapasa = Maneta (M)
O le liua e mulimuli i fesuiaiga o loʻo faʻailogaina i luga o le siata. E toʻatele le au folau e faʻaaogaina se tulafono faigofie, ae o le mea e sili ona taua o le tumau ma siaki i taimi uma pe o le fesuiaiga o loʻo faʻailogaina i le E (sasaʻe) poʻo le W (sisifo).
Meafaigaluega Fa'avae e Mana'omia Ona E Saunia
Mo aʻoaʻoga ma faʻataʻitaʻiga o le faʻatautaia o femalagaaiga lima, e masani lava ona e manaʻomia:
– Fa'afanua o le sami e talafeagai ma le eria o felauaiga
– Tapasa (tapasa fa'atatau/tapasa e uu i le lima pe tapasa o le va'a)
– Penitala, solo, fua
– Vaevae e fua ai le mamao
– Triangular plotter po'o le parallel ruler e fa'agaoioi ai le itu
– Tusi fa'amaumauga o femalagaaiga
Faatasi ai ma nei meafaigaluega, e mafai ona e faia ai folauga faavae: fuafua le tulaga, fatu auala, fuafua le mamao , ma tausisi i le ala.
Tomai Fa'avae 1: Fuafuaina o le Tulaga i luga o le Fa'afanua (Fa'amautu o le Tulaga)
O le fuafuaina o le tulaga o se va'a o le uiga autū lea o le folauga. E tele auala fa'avae:
1) Tulaga o le "fa'amau" vaaia (u'amea fa'alava)
O le auala masani o le fa'asino lea i ni fa'atonuga manino se lua pe tolu, mo se fa'ata'ita'iga o se moli o le sami, 'olo, mauga masani, po'o se moli fa'ailoga. La'asaga:
1. Fa'asino i le mea A i se tapasa ma matau lona uiga fa'amagnetika.
2. Toe fai mo le mea faitino B (ma le C pe a iai).
3. Liliu u'amea fa'amaneta i u'amea moni (fa'aaoga ni fesuia'iga).
4. I luga o le faafanua, tusi se laina mai le mea faitino A i le itu faafeagai (fetufaai) i le itu, ina ia "alu" le laina tulaga o le va'a.
5. Fai le mea lava lea e tasi mo mea faitino B (ma le C).
O le tulaga e feiloa'i ai laina o le tulaga fuafuaina lea o le va'a (fix). O le ma'ai o le tulimanu i le va o laina, o le lelei fo'i lea o le sa'o.
2) Tulaga o le mamao ma le tulaga
Afai e te iloa le mamao mai se mea patino (e pei o le radar po'o le fa'atatauga vaaia) ma lona tulaga, e mafai ona e tusia se laina ulutala ma fa'afeso'ota'i ma se li'o o le mamao o le mea faitino (radius).
3) Fa'atusatusaga ua oti (DR)
O le DR o se fa'atatauga o le tulaga e fa'avae i luga o le ala, saoasaoa, ma le taimi o femalagaa'iga mai le tulaga mulimuli na iloa. E aoga tele lenei metotia i le le lelei o le va'aia. Peita'i, e tele mea sese fa'aopoopo a le DR, o lea e tatau ai ona fa'asa'oina soo i ni fa'asa'oga va'aia pe a mafai.
Tomai Fa'avae 2: Fuaina o le Mamao ma le Fa'atatauina o le Taimi o Malaga
I luga o siata fa'ata'amilosaga, e fuaina mamao e fa'aaoga ai le fua fa'atatau o le latitude i le itu o le fa'afanua, aua o le 1 minute o le latitude = 1 maila fa'ata'amilosaga. Auala aoga:
1. Ave se caliper vaeluaina, tatala e tusa ai ma le mamao i le va o nofoaga e lua i luga o le faafanua.
2. Alu i le fua fa'atatau o le latitu i le pito o le fa'afanua (filifili se fua fa'atatau e lata i le eria o lo'o fuaina).
3. Faitau le mamao i maila fa'a-nautika.
Mo le fuafuaina o le taimi e malaga ai:
– Taimi (itula) = Mamao (maila fa'atautai) / Saosaoa (knots)
Afai o loʻo malaga lau vaʻa i le 10 knots ma le mamao e 20 maila, o le taimi = 2 itula. O lenei fuafuaga faigofie e fesoasoani ia te oe e fuafua ai taimi taunuu (ETAs) ma fuafua suiga o le mataala poʻo le faʻatumuina o le penisini.
Tomai Fa'avae 3: Fausiaina o se Auala ma le Fuafuaina o le Ulutala o le Tapasa
A fuafua se auala:
1. Fuafua le amataga ma le taunuuga i luga o le faafanua.
2. Tusi se laina ala i le va o vaega, aloese mai vaega papa'u, 'amu, TSS (fuafuaga vavae'ese o feoa'iga), po'o vaega fa'asāina.
3. Fuafua le itu o le ala i tikeri moni (ala moni) e faʻaaoga ai se plotter/parallel ruler ma se compass rose.
4. Liliu i le ulutala fa'amagneti e faitau i le tapasa.
I le fa’aopoopoga i le fa’atonuga, ia mataala i fa’alavelave ma laina e fa’amama ai le va’a ina ia mautinoa o lo’o tumau pea le va’a i le loloto o le vai. I vaega vaapiapi, ia faia se auala fa’asolosolo (waypoints) ina ia faigofie ai ona mulimuli ai i le ala ma fa’aitiitia ai le lamatiaga o le se ese.
Tomai Fa'avae 4: Fa'asa'oga o le Tafe ma le Matagi (Seti ma le Fe'avea'i)
E seasea ona agai sa'o lava va'a i le sami i le itu e tasi ona o le tafe o le vai ma matagi. I le folauga, e masani ona fa'aalia le tafe o le vai e pei ona fa'aalia i lalo:
– Seti: itu o loʻo i ai nei (tikeri)
– Tafega: saoasaoa o le tafe (knots)
Afai o loʻo tuleia e le tafe le vaʻa i se itu patino, e tatau ona e "faʻafetaui" e ala i le suia o le ala i ni nai tikeri i le itu faʻafeagai. I le vaʻaia i luga o se faʻafanua, e mafai ona faia lenei mea e faʻaaoga ai le metotia o le vector triangle: tuʻufaʻatasia le vector saoasaoa o le vaʻa ma le vector o loʻo tafe e maua ai le ala moni (ala i luga o le eleele). Mo ē amata, o se auala aoga o le faʻasaʻo soo lea o lou tulaga ma fetuʻunaʻi lou ala pe afai e te matauina ua e se ese mai le ala.
Tomai Fa'avae 5: Fa'amaumauga ma le Fa'atautaia o Fa'amaumauga
O le saogalemu o folauga e faalagolago tele lava i le masani o:
– Faamaumauga o le taimi, ala, saoasaoa, tulaga o le tau, ma fa'asa'o le tulaga i lea taimi ma lea taimi.
– Fa'ailoga le tulaga i luga o le fa'afanua i se fa'ailoga ma le taimi (e.g. i minute uma e 30 pe 1 itula).
– Siaki i taimi uma le loloto ma faatusatusa i le faafanua, aemaise lava pe a latalata atu i le talafatai po o vai papa'u.
– Faaaoga se “tulafono saogalemu” faigofie: a iai se masalosalo, fa’aitiitia le saoasaoa ma fa’ateleina le mata’ituina.
O se fa'amaumauga mama e fesoasoani ia te oe e siaki ai mea sese, fuafua le tulaga pe a iai ni fa'afitauli i masini, ma avea o se fa'amaoniga o fa'atinoga lelei pe a tupu se fa'alavelave.
Mea Sese Masani ma le Auala e Aloese ai
O nisi o mea sese e masani ona tutupu i tagata amata:
1. Le amana'iaina o fesuia'iga fa'amagnetisi ina ia mamao ese ai le ala.
2. Sese le faitauina o iunite o le loloto (mita vs fatoms) pe le ua'i toto'a atu i fa'amaumauga o le loloto.
3. Soona faalagolago i le tasi punaoa (e.g., na o le GPS pe na o le DR). O le faiga sili ona lelei o le tuufaatasia lea o metotia.
4. Le le fa'afouina o fa'afanua pe le faitauina fo'i le Fa'asilasilaga i Tagata Va'a pe a maua.
5. Le amana’iaina o tafega o le sami, aemaise lava i ogasami po’o tafatafa o auvai.
Faatasi ai ma le faataitai soo, o le a vave ona e mafai ona iloa mamanu ma faasa'o mea sese a'o le'i lamatia.
Fa'ato'a
O le fa'aaogāina o se siata fa'ata'amilo ma se tapasa o se tomai fa'avae e fa'atupuina ai le mautinoa i le sami. Mai le malamalama i fa'ailoga o le fa'afanua, fuaina o mamao, fuafuaina o laina, i le fa'atulagaina o le tulaga ma le fa'asa'oina o tafega, e fesoasoani uma i le saogalemu ma le lelei o le folauga. E ui o lo'o aoga tekinolosi fa'aonaponei, o tomai fa'ata'amilo lima o se "fuafuaga fa'aleoleo" e mafai ona fa'asaoina ai lau malaga pe a le lelei tulaga. Fa'ata'ita'i malie nei metotia fa'avae, tausisi i le tausia lelei o fa'amaumauga, ma ia fa'amuamua pea le saogalemu i malaga ta'itasi.