Metotia Fa'avae mo le 'Alo'ese mai Feto'ai i le Sami

Metotia Fa'avae mo le 'Alo'ese mai Feto'ai i le Sami

O le saogalemu o le folauga e lē gata ina fuafua i le tulaga o le va’a ma le tau, ae fa’apea fo’i i le mafai e le auvaa ona malamalama ma fa’aaoga metotia fa’avae e ‘alo’ese ai mai feto’ai i le sami. E mafai ona tutupu feto’ai ona o le tele o mea: le va’aia lelei, fa’atamala i le va’ava’aia, fa’auiga sese o gaioiga a le isi va’a, ma le le lelei o fesoota’iga. I le lalolagi o le sami, o le puipuia o feto’ai e lē na’o se mataupu o le “mataala,” ae o se mataupu e tausisi i tulafono fa’avaomalo ma faiga fa’avae ua fa’amaonia mo femalagaa’iga. O lenei tusiga o lo’o talanoaina ai metotia fa’avae e mafai ona fa’aaoga e fa’aitiitia ai le lamatiaga o feto’ai, pe mo va’a fefa’ataua’iga, va’a fagota, po’o va’a laiti e fa’afiafia ai.

1. Malamalama i Mataupu Faavae o COLREGs (Tulafono o le Puipuiga mai Fetoaiga)

O metotia e aloese ai mai feto'ai e tatau ona amata i le malamalama i tulafono autū e fa'aaogaina i le lalolagi atoa, e ta'ua o le COLREG (Fa'atonutonu Fa'avaomalo mo le Puipuia o Feto'ai i le Sami). O nei tulafono e pulea ai po'o ai e tatau ona "tu'u le ala" (va'a tu'u le ala) ma po'o ai e tatau ona "tausia le ala/saosaoa" (va'a tu i luga) i tulaga eseese o feto'ai ma va'a.

I se tulaga lautele, o tulaga e masani ona tutupu e aofia ai:
– Faafesagai (faafesagai): e tatau i vaa e lua ona sui le ala i le taumatau ina ia la pasia le tasi i le isi uafu.
– Sopoia: o se va’a e va’aia se isi va’a i le itu taumatau e masani ona fa’amalosia e tu’u le avanoa.
– Sopoia: e tatau i le va’a o lo’o sopoia ona tu’u atu le ala, e tusa lava po’o le a le tulaga o le va’a o lo’o sopoia.

E taua tele le malamalama i nei tulafono ina ia puipuia ai faaiuga mai le faateteleina o le tulaga. E tele faalavelave e tutupu ona o le manatu sese e faapea "e tatau ona gaua'i le isi vaa," ae o loo faatonuina e tulafono se isi mea.

2. Tausia o se Vaavaaiga Lelei

O le mata'ituina lelei o le faavae lea o le puipuia o feto'ai. O le vaavaaiga e le gata i le "va'ai," ae fa'apea fo'i i le iloa vave o lamatiaga ma le malamalama i lo latou taua.

O se numera o mataupu faavae faavae matauga:
– Faia ni mata'ituina vaaia masani, aemaise lava le vaega pito i luma o le vaa ma le itu e agai i ai feoaiga.
– Faaaoga lou faalogo e iloa ai leo o le afi, pu, po o faailoilo o le puao.
– Faaaoga ni mea fesoasoani e pei o ni mea va'ai mamao ma ia mautinoa o lo'o mama le tioata o le fa'amalama o le alalaupapa e fa'aitiitia ai vaega e le o vaaia.
– Ia mautinoa o loo faia pea lava pea matauga, ae le faalavelaveina e isi gaoioiga e pei o le faaaogaina o le telefoni feaveaʻi, talatalanoaga, po o galuega tau pulega.

O se mea sese masani o le faalagolago atoa lea i le radar. E aoga le radar, ae e manaʻomia pea le faʻamatalaga saʻo ma e le o taimi uma e aoga ai i mea laiti poʻo mea e le fetaui.

3. Iloiloina o le Lamatiaga o Fetoaiga: CPA ma le TCPA

I faiga fa'atautaia, e masani ona iloiloina le lamatiaga o feto'ai e fa'aaoga ai le manatu o:
– CPA (Closest Point of Approach): o le mamao aupito latalata lea o le a tupu i le va o vaa e lua pe afai e faatumauina uma e vaa le ala ma le saoasaoa.
– TCPA (Taimi e oo atu ai i le tulaga e sili ona latalata i ai): taimi e oo atu ai i le tulaga CPA.

Afai e maualalo tele le CPA ma ua latalata mai le TCPA, e faʻateleina ai le lamatiaga o le fetoʻai. I vaʻa faʻaonaponei, e mafai e le radar ma le AIS ona fesoasoani e fuafua otometi le CPA/TCPA. Peitaʻi, e manaʻomia pea e le auvaa ona malamalama i la latou faʻauigaga:
– CPA la'ititi + TCPA pu'upu'u = e tatau ona vave faia se gaioiga.
– CPA lava ae TCPA tuai = ia mataala pea, aua ne'i fa'avaivai lou puipuiga.
– E fesuisuia'i le CPA = e ono fa'aalia ai o lo'o iai se isi va'a o lo'o fealua'i pe e le mautu fa'amaumauga.

O lenei ituaiga iloiloga e fesoasoani e ʻalofia ai le popole tele ma faʻamalosia ai se gaioiga vave pe a manaʻomia.

4. Faatino vave ni gaioiga, ma le mautinoa, ma le manino

O se tasi o mataupu faavae autū i le ʻalofia o fetoʻai o le vave gaoioi lea. O gaoioiga faatuai o le a fenumiai ai isi vaa ma faigata atili ai le tulaga.

Uiga o ni gaioiga lelei:
– Vave: aua le faatali se’ia matua latalata tele le mamao.
– Faigata: suiga i le ala poʻo le saoasaoa e lava ina ia iloa manino atu i le radar/vaʻaia.
– Manino: o gaioiga e lē toe fai soo (zigzag) e faigata ai ona vavalo.

Mo se faʻataʻitaʻiga, afai e te manaʻo e faʻagasolo le vaʻa, o se suiga tele o le ala i le taumatau taumatau e masani ona faigofie ona malamalama i ai isi vaʻa nai lo se suiga laʻititi e tau le iloa.

5. Seti se Saosaoa Saogalemu

O le saoasaoa saogalemu e lē gata i le faatinoga o le afi, ae faapea foi i le mafai e le vaa ona taofi, gaoioi, ma tali atu i tulaga matautia e faavae i luga o tulaga o iai. O mea e aafia ai le saoasaoa saogalemu e aofia ai:
– va'aiga (puao, timuga mamafa, po),
– le tele o feoaiga,
- le faigofie ona feliuliuaʻi o le vaʻa,
– tulaga o galu ma le tafega o le taimi,
– gafatia o le radar ma le poto masani o le tagata faʻaoga.

I tulaga fe'avea'i o ta'avale po'o le le lava o le va'aia, o le fa'aitiitia o le saoasaoa e masani lava o le fa'ai'uga sili lea ona atamai. O le soona saoasaoa e fa'apu'upu'u ai le taimi e tali atu ai ma fa'ateleina ai le mamao e taofi ai.

6. Fa'aaogaina Sa'o o le Radar ma le AIS

O le Radar ma le AIS (Automatic Identification System) o ni meafaigaluega taua mo le iloa ma le fa'ailoaina o isi va'a. Peita'i, o le metotia autu o le fa'aaogaina lea o nei meafaigaluega e fai ma fa'aopoopoga, ae le o se sui mo le va'aiga vaaia.

Fautuaga mo le faʻaaogaina o le radar/AIS:
– Fetuuna'i le mamao o le radar e matamata ai i ata mamao ma ata lata ane i se auala fesuisuia'i.
– Fa'atino le siakiina o sini e mata'ituina ai le CPA/TCPA.
– Ia nofouta i “fa'amoemoega laiti” e pei o va'a fagota e leai ni AIS po'o va'a laupapa e vaivai le atagia mai o le radar.
– Aua le soona faʻatuatua tele i faʻamatalaga a le AIS pe afai e foliga mai e le talafeagai; e mafai ona avea o se mea sese i totonu pe o se faʻalavelave.

E tatau ona aʻoaʻoina tagata faʻaogaina radar e faitau le pisa, le fenumiai (galu/timu), ma iloa le eseesega i le va o le laueleʻele ma le ata o le vaʻa.

7. Malamalama i Moli Fa'atautaia ma Foliga o Va'a

I le pō pe a faʻatapulaʻaina foʻi le vaʻaia, o moli ua avea le folauga ma gagana autū i le va o va'a. O le iloaina o moli o lona uiga o le mafai lea ona faauigaina:
– le itu e aga'i i ai le isi va'a,
– ituaiga o vaʻa (vaʻa folau, vaʻa afi, vaʻa e faʻatapulaʻaina le mafai ona fealuaʻi),
– nisi o gaoioiga (e.g. o loʻo fagogota se vaʻa).

I le faaopoopo atu i moli, i le ao, e iai foʻi foliga (aso foliga) e pei o polo, koni, poʻo liʻo e maua ai faʻamatalaga e uiga i le tulaga o se vaʻa. O le sese o le iloaina o moli e masani ona iʻu ai i le faia e vaʻa o ni faʻaiuga sese pe a sopoʻia pe sopoʻia.

8. Fesootaiga Talafeagai ma le Amioga Fa'asalalau

E mafai e le leitio VHF ona fesoasoani e fa'amanino fa'amoemoega o le fa'agaoioiga, aemaise lava i feoa'iga tetele po'o nofoaga vaapiapi. Peita'i, e tatau ona fa'atonutonu lelei fesoota'iga:
– fa'aaoga auala sa'o,
– taʻu manino mai le faʻasinomaga ma le tulaga o le vaʻa,
– malilie i se faiga e fai puupuu (e.g. “O le a ou suia le ala i le itu taumatau”),
– aua le faia ni finauga uumi e faʻaumatia ai le taimi.

Fa'amolemole ia manatua: e lē suitulaga fesootaiga i COLREG. Afai e lē manuia fesootaiga pe lē tali mai, ia faaauau pea ona faia ni gaioiga e 'alo'ese ai e tusa ai ma tulafono ma mataupu faavae o le saogalemu.

9. Fa'amoemoeina o Tulaga Fa'apitoa: Puao, Vaitafe, ma le TSS

O nisi tulaga e manaʻomia ai le faʻaeteete faʻaopoopo:
– Puao/le lelei o le va'aia: fa'aitiitia le saoasaoa, fa'alogo fa'ailo o le puao e tusa ai ma tulafono, fa'aaoga ma le malosi le radar, fa'ateleina le mata'ituina.
– Alavai/vaitafe vaapiapi: o va'a e faigata ona fa'agaoioia e masani ona i ai le fa'amuamua; tausi se tulaga saogalemu ma mulimuli i fa'ailoga.
– Fuafuaga Vavaeeseina o Taavale (TSS): usita'i i le laina, 'aua le tipi fa'afuase'i, ma sopo'ia i se tulimanu saogalemu.

O mea sese i le ulufale atu i le auala TSS poʻo le faʻalavelaveina o feoaʻiga e aunoa ma le fuafuaina o auala o ni mafuaʻaga masani ia o faʻalavelave.

10. Masani Lelei: Leoleo, Fa'apu'upu'u, ma Fa'atino

O metotia fa'avae e le aoga pe a leai ni masaniga fa'atino faifai pea. O nisi o faiga taua:
– fa'atulaga se fa'asologa talafeagai o tiute ina ia 'aua ne'i vaivai ali'i ofisa,
– faia se fa'amatalaga pu'upu'u a'o le'i ulufale atu i se nofoaga pisi,
– faia ni faʻataʻitaʻiga e taulima ai tulaga faʻalavelave e aofia ai ma taualumaga faʻafuaseʻi,
– faamaumau mea taua na tutupu ma faaiuga tau folauga i le api talaaga.

O le vaivai o le fili sili lea o le mataala. E tele fa'alavelave e lē mafua ona o le le lava o meafaigaluega, ae ona o le le lava o le taula'i.

I'uga

O le ʻalofia o fetoʻai i le sami o se tuʻufaʻatasiga o le usitaʻia o tulafono faatonutonu, faitauga atamai o le tulaga, faʻaaogaina o meafaigaluega tau folauga , fesootaʻiga talafeagai, ma le mataʻituina. O metotia faʻavae e pei o le malamalama i COLREG, tausia o se vaʻavaʻai, iloiloina o le CPA/TCPA, faʻatautaia vave ma le mautinoa, tausia o se saoasaoa saogalemu, ma le faʻaaogaina lelei o le radar/AIS o le a faʻaitiitia ai le lamatiaga o se faʻalavelave. I le iuga, o le saogalemu o folauga o le taunuuga lea o le faia o faʻaiuga saʻo i minute taʻitasi—ma e naʻo le mafai ona faia na faʻaiuga pe afai e mataala le auvaa, ua aʻoaʻoina lelei, ma mulimuli i faiga talafeagai.

Afai e te manaʻo ai, e mafai ona ou fetuʻunaʻia lenei tusiga i se faʻamatalaga faʻapitoa (mo ofisa o le fogafale/vaa) poʻo se faʻamatalaga faigofie (mo tagata e ona vaʻa laiti ma faifaiva), faʻatasi ai ma faʻataʻitaʻiga o le sopoʻia o le vaʻa, pasia o se vaʻa, ma tulaga faʻasaga saʻo.

Taofi faamatalaga