Talafeagai o le A'oa'oga o le A'oa'oga i le Fautuaga
I le fa'atinoina o le fautuaga, e lē gata ina avea faufautua ma ni tagata fa'alogologo e agaalofa ae o ni tagata e fa'afaigofieina fo'i suiga. O le suia o amioga, mafaufauga, ma tali fa'alagona e taua tele i le tele o sini o le fautuaga. O iinei e matua taua ai le a'oa'oga fa'avae. O le a'oa'oga fa'avae e maua ai se fa'avae fa'avae mo le auala e maua ai e tagata le poto, fa'atupuina ni masaniga, tausia pe suia amioga, ma fa'amatalaina aafiaga. I le malamalama i le a'oa'oga fa'avae, e mafai ai e faufautua ona mamanuina ni fa'alavelave e sili atu ona talafeagai, fuaina, ma fa'atulagaina i mana'oga o le tagata o tausia.
O le a'oa'oga o le mafaufau o se fa'avae mo le malamalama i fa'afitauli o tagata o tausia
O faʻafitauli e aumaia e tagata o tausia e masani ona fesoʻotaʻi ma mamanu ua aʻoaʻoina: o le popole tele e mafua mai i se aafiaga faapitoa, o le faʻamalosia o masaniga aloese, poʻo talitonuga le lelei faifai pea e mafua mai i aafiaga ua tuanaʻi. O le aʻoaʻoga faʻavae e fesoasoani i faufautua ia malamalama o le tele o tali a tagata o tausia e le na o ni "uiga" masani ae o se taunuuga o se faagasologa o le aʻoaʻoina e ala i le faʻamalosia, faʻasalaga, faʻataʻitaʻiga, poʻo le faʻauigaga faʻalemafaufau.
Mo se faʻataʻitaʻiga, o se tagata o tausia e fefe i le tautala i luma o le lautele atonu na oo i ai le tauemuga i le taimi o se faʻaaliga. Afai a maeʻa lena mea na tupu ua amata ona ʻaloʻalo le tagata o tausia i faʻaaliga ma lagona le "saogalemu," ona avea lea o le lagona o le saogalemu o se faʻamalosiauga le lelei: o le ʻaloʻalo e faʻaitiitia ai le popole, ma faʻamalosia ai le amioga ʻaloʻalo. A aunoa ma le manatu o le aʻoaʻoga faʻavae, e mafai e se faufautua ona ofoina atu ni fautuaga lautele e pei o le "ia sili atu le mautinoa," ae faʻatasi ai ma le aʻoaʻoga faʻavae, e mafai e le faufautua ona faʻafanua le filifili o le faʻaosofiaga-tali-taunuuga e faʻatumauina ai le faʻafitauli.
Le tāua o le amio: fa'atulagaga masani ma fa'atulagaga fa'atino
O le auala fa'atino o amioga—lea e fa'amamafa ai amioga e mafai ona matauina ma faiga fa'atonutonu—e aoga tele lava i le fautuaga, aemaise lava mo fa'afitauli e feso'ota'i ma mausa, popolevale, fefe i mea e tutupu fa'afuase'i, po'o amioga fa'asāina.
1. Fa'atulagaga fa'a-klasika
O le fa'atulagaga masani e fa'amatala ai le auala e mafai ai e se fa'aosofiaga e le fa'aitu'au ona fa'aosofia ai se tali fa'alagona pe a uma ona fa'apipi'i fa'atasi ma se fa'aosofiaga fa'apitoa. I le fautuaga, o lenei malamalamaga e fesoasoani e fa'amatala ai le amataga o tali fa'alagona e foliga mai "le talafeagai", e pei o le fefe po'o le popole i tulaga.
O se fa'alavelave e masani ona fesoota'i ma le classical conditioning o le systematic desensitization, po'o le fa'aalia. E fesoasoani faufautua i tagata o lo'o fa'aogaina le taimi e feagai ai ma mea fa'aosofia a'o atia'e ni tali fou ma sili atu ona fetu'una'i (e pei o le malolo). I lenei auala, e fa'avaivaia malie ai fegalegaleaiga tuai ma suia i ni mamanu tali maloloina.
2. Fa'atulagaina o le fa'agaioiga
O le fa'amamafa o le fa'atulagaina o le fa'agaioiga e fa'amamafaina ai le a'afiaga o amioga i taunuuga: o le fa'amalosiauga e fa'ateleina ai le ono toe tupu o se amioga, ae o le fa'asalaga e fa'aitiitia ai. I le fautuaga, o lenei manatu e taua mo le mamanuina o suiga fa'atino o amioga.
Mo se faʻataʻitaʻiga, i le fautuaga a tamaiti poʻo talavou, e mafai e faufautua ona galulue faʻatasi ma mātua e faʻatino ni faʻamalosiaga lelei mo amioga manaʻomia (e pei o faiga masani o suʻesuʻega, tomai faʻaagafesootai) ma faʻaitiitia le faʻamalosiaga e faʻamalosia ai amioga faʻafitauli (e pei o le gauai atu ma le totoʻa i le taimi o se ita). I le fautuaga a tagata matutua, o le faʻamalosiaga e ono i ai i le tulaga o taui a le tagata lava ia, siakiina o le alualu i luma, poʻo ni faiga lagolago faʻaagafesootai ua mamanuina e faʻamalosia ai amioga fetuʻunaʻi.
Ae ui i lea, e manaʻomia e faufautua ona faʻaeteete ina neʻi foliga mai o ni togafiti faʻamalosi e faʻaaogaina. O mataupu faavae tau amio lelei o le fautuaga e manaʻomia ai le manino, le maliega a le tagata o tausia, ma le faaaloalo i le tutoʻatasi o le tagata o tausia.
Le tāua o le aʻoaʻoga faʻaagafesootai: matauga ma faʻataʻitaʻiga
O Albert Bandura, e ala i lana aʻoaʻoga faʻaagafesootai, na ia faʻamamafa mai ai e le gata ina aʻoaʻoina tagata taʻitoʻatasi mai taunuuga tuusaʻo ae faʻapea foʻi mai le matauina o isi (aʻoaʻoga faʻapitoa). E taua tele lenei mea i le fautuaga, aua e toʻatele tagata o loʻo faʻaaogaina fautuaga e atiina ae ni auala e taulimaina ai faʻafitauli e faʻavae i luga o faʻataʻitaʻiga latou te matauina: matua, tupulaga, paʻaga, tagata lauiloa, ma e oʻo lava i le aganuʻu lautele.
I le faagasologa o le fautuaga, e mafai e faufautua ona faʻaaogaina le faʻataʻitaʻiga tuusaʻo pe lē tuusaʻo. E mafai e faufautua lava latou ona faʻataʻitaʻi tomai faʻafesoʻotaʻi mautinoa, puleaina o lagona, poʻo le foia o faʻafitauli i se auala filemu. E le gata i lea, e mafai e faufautua ona faʻamalosia tagata o loʻo aʻafia e saili ni faʻataʻitaʻiga lelei i totonu o latou siosiomaga faʻaagafesootai pe faʻaaoga le faʻatinoina o matafaioi e faʻataʻitaʻi ai ni tali fou.
O le manatu o le talitonuga i le tagata lava ia—o le talitonuga o se tagata i lona gafatia e faatino ai se gaioiga ua tuuina atu—e taua tele foi. O le tele o faafitauli faalemafaufau e tumau pea e le ona o le le iloa e tagata o loo faaaogaina le mea e fai, ae ona o le leai o so latou mautinoa e fai ai. E mafai e faufautua ona faaleleia le talitonuga i le tagata lava ia e ala i sini laiti ma moni, ni manatu faaalia patino, ma le iloiloga o le alualu i luma e mafai ona fuaina.
Le tāua o le aʻoaʻoga faʻapitoa: o le aʻoaʻoina o se suiga i le mafaufau
O le a'oa'oga fa'apitoa e fa'amamafa mai ai e tupu le a'oa'oina pe a fausia e tagata ni malamalamaga fou, suia ni mamanu o mafaufauga, ma fa'agasolo fa'amatalaga i se auala ese. I le fautuaga, o lenei manatu e iloga i auala e pei o le Cognitive Behavioral Therapy (CBT), REBT, ma isi auala fautuaga fa'apitoa.
E toʻatele tagata o loʻo mafatia i le atuatuvale e lē gata ona o mea na tutupu, ae ona o la latou faʻauigaga o na mea na tutupu. Mo se faʻataʻitaʻiga, o le toilalo i le aʻoaʻoga e mafai ona faauigaina o le "Ou te valea ma ou te le manuia," e oʻo atu ai i le faʻanoanoa. Faatasi ai ma fesoasoani faʻapitoa, e fesoasoani faufautua i tagata o loʻo mafatia e faʻailoa mai mea sese o le mafaufau, suʻesuʻe faʻamaoniga, ma atiina ae ni mafaufauga sili atu ona talafeagai ma fetuʻunaʻi.
Mai se vaaiga a le teoria o le aʻoaʻoina, o nei suiga faʻalemafaufau o se ituaiga o aʻoaʻoga: e aʻoaʻoina e tagata o loʻo aʻoaʻoina ni auala fou e iloilo ai tulaga, mataʻituina talanoaga i totonu, ma filifilia ni tali e sili atu ona aoga. A faʻaauau pea ona faʻatinoina e tagata o loʻo aʻoaʻoina nei mamanu fou o mafaufauga, e suia ai a latou amioga ma lagona e tusa ai.
Le tāua o le constructivism ma le humanism: uiga, aafiaga, ma le mafaufauga loloto
I le fa’aopoopoga i le amio ma le mafaufau fa’apitoa, o auala fa’avae ma fa’aletagata e va’ai i le a’oa’oina o se fa’agasologa o le fausiaina o uiga mai le poto masani. I le fautuaga, e va’aia lenei mea i le fautuaga e taula’i i le tagata, auala fa’amatala, po’o le togafitiga fa’avae i uiga. E le gata ina "fa’atulagaina" tagata mama’i i a latou amioga, ae e fa’amalosiauina fo’i e malamalama ia i latou lava, mafaufau i o latou aafiaga, ma toe mafaufau i le tala o lo latou olaga.
E fesoasoani faufautua i tagata o loʻo e faʻaaogaina auaunaga e iloa ai mamanu tuai, iloa tulaga faatauaina patino, ma toe faʻamatalaina aafiaga faigata poʻo toilalo mai se vaaiga e sili atu ona faʻamalosia. O lenei faiga o se faiga foi o le aʻoaʻoina—aʻoaʻo e uiga ia i latou lava, a latou mafutaga, o latou tuaoi, ma le auala e ola ai e sili atu ona ogatasi ma a latou tulaga faatauaina.
O le a'oa'oga o le a'oa'oga e fai ma ta'iala i le filifilia o metotia fa'atino
O le malamalama i le teoria o le aʻoaʻoina e maua ai e faufautua se "faʻafanua" mo le filifilia o metotia. Afai o le faʻafitauli autū o le ʻalofia o amioga, o le faʻaalia ma le faʻamalosia o amioga lototoa atonu e sili atu ona talafeagai. Afai o le faʻafitauli o se talitonuga le mafaufau e faʻalavelave ai, o le toe faʻatulagaina o le mafaufau o se mea e faʻamuamua. Afai e fesoʻotaʻi le faʻafitauli ma tomai faʻaagafesootai, o le faʻataʻitaʻiga, faʻatinoina o matafaioi, ma faʻamatalaga faʻatulagaina e matua aoga lava.
E le gata i lea, o le aʻoaʻoina o le aʻoaʻoga e fesoasoani i faufautua e faʻatino ai sini o le fautuaga: o a amioga faʻamoemoeina, faʻailoga o le manuia, o afea e faia ai iloiloga, ma pe faʻapefea ona faʻatumauina suiga. A aunoa ma lenei faʻavae, e ono avea le fautuaga ma se talanoaga vevela e itiiti se aafiaga e mafai ona fuaina.
Fa'ai'uga aogā: o faufautua o ni tagata mamanu o aafiaga fa'aa'oa'oga
I le iuga, e mafai ona vaʻaia se sauniga faʻatalanoaga o se nofoaga saogalemu e aʻoaʻo ai. E aʻoaʻoina e tagata o loʻo aʻoaʻoina le iloaina o lagona, suʻesuʻe amioga fou, ma atiina ae ni auala e mafaufau ai e sili atu le soifua maloloina. O le matafaioi a le faufautua o le mamanuina lea o lenei aafiaga faʻaaʻoaʻoga: tuʻuina atu o le fausaga, lagolago, manatu faaalia, ma avanoa talafeagai mo faʻataʻitaʻiga.
E manaʻomia foʻi e faufautua ona mafaufau i le sitaili o le aʻoaʻoina o le tagata o tausia. O nisi tagata o tausia e sili ona aʻoaʻoina e ala i talanoaga mafaufau loloto, o isi e manaʻomia le faʻataʻitaʻiga o amioga, ae o isi e manuia mai le tusiaina o faʻamatalaga ma galuega faʻatino i le fale. O lenei fetuutuunaʻi e faʻaleleia atili ai le faʻagasologa o le fautuaga ma taulaʻi atu i le tagata o tausia.
I'uga
O le tāua o le aʻoaʻoga faʻavae i le fautuaga o loʻo taoto i lona gafatia e faʻamatalaina ai le auala e faʻatupuina ai ma faʻatumauina ai faʻafitauli faʻalemafaufau, aʻo tuʻuina atu ai foʻi le taʻiala mo le auala e mafai ai ona ausia suiga. O le Behaviorism e faʻamamafa ai le matafaioi o le faʻatulagaina ma taunuuga faʻale-amioga; o le aʻoaʻoga faʻaagafesootai e faʻamamafa ai le mataʻituina, faʻataʻitaʻiga, ma le faʻatinoina o le tagata lava ia; o le aʻoaʻoga faʻapitoa e faʻamamafa ai le suia o mamanu o mafaufauga; aʻo auala faʻavae ma faʻaletagata e faʻamamafa ai le fausiaina o uiga e ala i le poto masani. I le tuʻufaʻatasia o aʻoaʻoga faʻavae, e mafai e faufautua ona galulue faʻasolosolo, amio lelei, ma lelei e fesoasoani ai i tagata o loʻo faʻaaogaina auaunaga ia ausia suiga moni ma tumau.