Teoria o le Tamaoaiga Neoclassical: Fa'avae ma A'afiaga i le Tamaoaiga Fa'aonaponei
O le aʻoaʻoga tau tamaoaiga neoclassical o se tasi o aʻoga autū o mafaufauga tau tamaoaiga i suʻesuʻega tau tamaoaiga faʻaonaponei. Na atiaʻe mai aʻa o le aʻoaʻoga masani i le faaiuga o le seneturi 19 ma le amataga o le seneturi 20, o lenei aʻoaʻoga e maua ai se faʻavae malosi mo le malamalama i le faʻagasologa o maketi, amioga a tagata faʻatau ma gaosi oloa, ma le tufatufaina o punaoa. I totonu o lenei tusiga, o le a tatou suʻesuʻeina ai mataupu faavae autu o le aʻoaʻoga tau tamaoaiga neoclassical, o sao o tagata autu, ma le talafeagai ma faitioga o lenei aʻoaʻoga i le tulaga tau tamaoaiga i aso nei.
Mataupu Faavae Autū o le A'oa'oga Tau Tamaoaiga Neoclassical
O le aʻoaʻoga tau tamaoaiga Neoclassical e faʻavae i le manatu e faʻapea o tagata taʻitoʻatasi e amio ma le mafaufau lelei ma e iai a latou mea e fiafia i ai, ma latou te sailia le faʻateleina o lo latou aoga (fiafia) poʻo le polofiti. O lenei aʻoaʻoga e saili e malamalama i le auala e faia ai le vaevaeina o punaoa i maketi e ala i le faiga o tau, ma le auala e ausia ai le paleni i le tamaoaiga .
Manatu o le Mafaufau Loloto
O le talitonuga o le mafaufau lelei o le faavae autū lea o lenei aʻoaʻoga. O lona uiga e manatu tagata taʻitoʻatasi e faia ni faʻaiʻuga e faʻavae i luga o mafaufauga talafeagai ma le tumau, ma filifilia le isi auala e maua ai e i latou le aogā sili i le tau maualalo. I lenei tulaga, e saili tagata faʻatau e faʻateleina lo latou aogā, ae o loʻo saili le au gaosi oloa e faʻateleina a latou tupe mama.
Faiga o Tau ma le Paleni o le Maketi
O le faiga o tau i le tamaoaiga neoclassical e avea o se faailoilo e taiala ai le vaevaeina o punaoa. O tau o oloa ma auaunaga e fuafuaina e ala i le fegalegaleaiga o le sapalai ma le manaoga i le maketi. I se maketi tauva, e oo atu tau i se tulaga e tutusa ai le aofaiga o loo manaomia ma le aofaiga o loo saunia; ua lauiloa lea o le paleni o le maketi. I le taimi nei, e leai se faasiliga po o se le lava, ma ua vaevaeina punaoa ma le lelei.
Gaosiga ma le Teori o Tau
I le itu a le gaosi oloa, o le aʻoaʻoga neoclassical e suʻesuʻeina pe faʻapefea ona fuafua e kamupani a latou tulaga gaosiga sili ona lelei e faʻavae i luga o tau o gaosiga ma tau o maketi. O le manatu o le marginalism—o le iloiloga o le tau o se oloa e faʻavae i luga o faʻamanuiaga faʻaopoopo e maua mai lona faʻaaogaina—e taua tele iinei. O le a faʻateleina e le au gaosi oloa le gaosiga seʻia oʻo ina tutusa le tau o le marginal ma le tupe maua o le marginal. O lenei mea e faʻamautinoa ai o loʻo faʻaaogaina lelei punaoa ma faʻateleina tupe mama.
Sao o Tagata Autu
E toʻatele tagata atamamai tau tamaoaiga lauiloa na sao tele i le atinaʻeina ma le faʻaleleia atili o le aʻoaʻoga tau tamaoaiga neoclassical.
William Stanley Jevons, Léon Walras, ma Carl Menger
E ui ina galulue tuto'atasi Jevons, Walras, ma Menger, ae na atiina ae e i latou le a'oa'oga o le aoga fa'atapula'a i le fa'ai'uga o le seneturi lona 19. Na latou fa'amamafa mai o le tau o se oloa e le gata ina fuafuaina e lona tau o le gaosiga ae fa'apea fo'i i le aoga fa'atapula'a e maua mai ai e tagata fa'atau.
Alfred Marshall
Sa i ai se sao taua a Alfred Marshall i le tuufaatasia o aʻoaʻoga o le manaʻoga ma le sapalai e ala i le auiliiliga o le paleni faʻavaega. O lana tusi, "Principles of Economics" (1890), o se tasi o uluai tusitusiga autu e tuufaatasia ai manatu neoclassical ma avea ai ma faavae o le tele o auiliiliga o le tamaoaiga laiti i aso nei. Na ia faʻalauiloa mai foi le manatu o le elasticity, lea ua avea ma meafaigaluega taua mo le iloiloina o le tali atu o le manaʻoga i suiga o tau.
Ioane Bates Clark
Sa saofagā John Bates Clark i le aʻoaʻoga o le tufatufaina atu e ala i le atinaʻeina o le aʻoaʻoga o le gaosiga faʻatapulaʻa. Na ia finau e faʻapea i le paleni, o le tufatufaina atu o tupe maua i le va o le galuega ma le tupe faavae e fuafua i le gaosiga faʻatapulaʻa o mea e faʻaaogaina. O lona uiga o tagata faigaluega e totogi e tusa ai ma la latou sao i le gaosiga o oloa.
Le Tāua o le A'oa'oga Tau Tamaoaiga Neoclassical
I faʻatinoga faʻatino, o le aʻoaʻoga tau tamaoaiga neoclassical e ofoina atu ai le tele o meafaigaluega faʻataʻitaʻi e faʻaaogaina e le au atamamai tau tamaoaiga ma tagata faia tulafono i le faia o suʻesuʻega tau tamaoaiga ma le mamanuina o faiga faʻavae tau tamaoaiga. Mo se faʻataʻitaʻiga, o le faʻataʻitaʻiga o le sapalai ma le manaʻoga e faʻaaogaina e vavalo ai le aʻafiaga o suiga i faiga faʻavae a le malo, e pei o lafoga poʻo fesoasoani tau tupe, i tau ma le tele o oloa i le maketi.
Tamaoaiga Laiti ma Faiga Faavae Lautele
I le tamaoaiga laiti (microeconomics), o lenei aʻoaʻoga e faʻaaogaina e iloilo ai amioga a tagata taʻitoʻatasi ma kamupani, faʻailoa ai le le lelei o maketi, ma mamanuina ni faiga faʻavae e mafai ona faʻaleleia atili ai le soifua manuia lautele. O manatu e pei o le faʻasiliga o oloa a tagata faʻatau ma le gaosi oloa e fesoasoani e iloilo ai aogā o faiga faʻavae eseese, e pei o le faʻatonutonuina o tau ma faiga faʻavae o tauvaga.
Tamaoaiga Lautele ma le Tuputupu Aʻe o le Tamaoaiga
E ui o le aʻoaʻoga tau tamaoaiga neoclassical e taulaʻi muamua i le tamaoaiga laiti, ae e fesoasoani foʻi i le malamalama i le tamaoaiga lautele, aemaise lava i le aʻoaʻoga o le tuputupu aʻe o le tamaoaiga . O faʻataʻitaʻiga tuputupu aʻe Neoclassical, e pei o le faʻataʻitaʻiga Solow-Swan, e suʻesuʻeina mea e aʻafia ai le tuputupu aʻe o le tamaoaiga i se taimi umi , e pei o le faʻaputuina o tupe, le tuputupu aʻe o le faitau aofaʻi, ma le alualu i luma o tekinolosi.
Iloiloga o le A'oa'oga Tau Tamaoaiga Neoclassical
E ui i lona faatosinaga tele, ae o le aʻoaʻoga tau tamaoaiga neoclassical e le aunoa ma ni faitioga. O nisi o faitioga autu e aofia ai:
Manatu o le Mafaufau Loloto
O le talitonuga e faapea o tagata taʻitoʻatasi e masani ona amio ma le mafaufau lelei ma e iai faʻamatalaga atoatoa ua fesiligia e le toʻatele o fomaʻi mafaufau ma tagata suʻesuʻe i mataupu tau tamaoaiga. Ua faʻaalia i suʻesuʻega e masani ona amio le mafaufau lelei tagata ma e aʻafia i le tele o faʻaituʻau ma faʻamatalaga faʻatapulaʻaina.
O Le Moni o se Maketi e Lē Tauva
E tele maketi moni e le o atoatoa le tauvaga ma e aʻafia i mea e pei o monopolies, oligopolies, ma ituaiga eseese o le faʻalavelave a le malo. E masani ona le mafai e faʻataʻitaʻiga Neoclassical ona puʻeina ma le saʻo nei gaioiga.
Tufatufaina o Tupe Maua ma le Faamasinoga Tonu Lautele
E masani ona taulaʻi le aʻoaʻoga tau tamaoaiga neoclassical i le vaevaeina lelei o punaoa, ae e masani ona le amanaʻiaina mataupu tau le tufatufaina o tupe maua ma le faamasinotonu lautele. O lenei faitioga e faʻamamafa mai ai e le o taimi uma e iʻu ai i le tufatufaina tutusa le tufatufaina lelei.
Fa'alagolago i Metotia Fa'amatematika
O le auala fa'amatematika malosi i le teoria o le tamaoaiga neoclassical ua faitioina ona o le fa'afaigofieina o tulaga faigata o le lalolagi moni ma le le amana'iaina o fegalegaleaiga fa'aagafesootai, fa'apolokiki, ma aganu'u ia e a'afia ai le tamaoaiga.
Fa'ato'a
Ua faia e le aʻoaʻoga tau tamaoaiga neoclassical ni sao taua i le atinaʻeina o mafaufauga tau tamaoaiga ma le auʻiliʻiliga o maketi. Faatasi ai ma lona taulaʻi atu i le mafaufau lelei o tagata taʻitoʻatasi, le faiga o tau, ma le paleni o maketi, e ofoina atu ai ni meafaigaluega auʻiliʻili malolosi mo tagata atamamai tau tamaoaiga ma tagata faia tulafono. Peitaʻi, o le faitioina o ona manatu faavae e faamanatu mai ai ia i tatou o faʻataʻitaʻiga tau tamaoaiga, e tusa lava po o le a le faigata, e tatau ona faauigaina ma le faaeteete ma fetuutuunai i mea faigata o le lalolagi moni.
E le gata i lea, o le tuufaatasia o malamalamaaga mai aoga eseese o mafaufauga tau tamaoaiga ma isi matāʻupu—e pei o le tamaoaiga o amioga ma le tamaoaiga o faalapotopotoga—o le a fesoasoani e fausia ai se malamalamaga sili atu ona atoatoa o faiga faaletamaoaiga ma atiae ai ni fofo faavae e sili atu ona aoga ma aofia ai.