Fa'ata'ita'iga o le tuputupu a'e maualalo i le atina'eina o le tamaoaiga i se taimi umi

O le Fa'ata'ita'iga o le Tuputupu A'e o Solow i le Atina'eina o le Tamaoaiga mo se Taimi Umi

O le faʻataʻitaʻiga o le tuputupu aʻe o Solow o se tasi o faʻavae sili ona tāua i le tamaoaiga lautele mo le faʻamatalaina o le auala e tuputupu aʻe ai tamaoaiga i se taimi umi. Na atiaʻe e Robert M. Solow i le ogatotonu o le seneturi lona 20, o le faʻataʻitaʻiga e fesoasoani i tagata atamamai tau tamaoaiga ma tagata faia tulafono e malamalama i le matafaioi o le faʻaputuina o tupe faavae, tuputupu aʻe o le aufaigaluega, ma le alualu i luma o tekinolosi i le faʻateleina o le gaosiga o se atunuʻu. I le tulaga o le atinaʻeina o le tamaoaiga i se taimi umi, e taua le Solow Model auā e faʻaalia ai o le tuputupu aʻe gafataulimaina e le gata ina faʻalagolago i le faʻateleina o tupe teufaafaigaluega faaletino ae faʻapea foʻi i le faʻateleina o le gaosiga e ala i tekinolosi ma le lelei o tupe a tagata.

O le Mafaufauga Fa'avae o le Fa'ata'ita'iga Solow

E amata le faʻataʻitaʻiga a Solow mai le manatu o le tamaoaiga e gaosia ai oloa (oloa ma auaunaga) e ala i le tuʻufaʻatasia o mea taua e tolu: tupe faʻavae, galuega, ma tekinolosi. I se faaupuga faigofie, o lenei sootaga e masani ona tusia o se galuega faatino gaosiga faʻatasi:

Y = F(K, L, A)

lea o le Y o le gaosiga a le atunuu, o le K o le aofaiga o tupe faavae, o le L o le aufaigaluega, ma o le A o loʻo faʻatusalia ai le tulaga o tekinolosi poʻo le aofaʻi o mea e gaosia ai (TFP). O lenei faʻataʻitaʻiga e masani ona faʻapea o le galuega faatino o gaosiga e iai ni tupe maua faʻaitiitia i tupe faavae ma le aufaigaluega eseese. O lona uiga afai e tumau pea le aufaigaluega, o le a faʻateleina ai le gaosiga e le tupe faavae faʻaopoopo, ae o le faʻaopoopoga o le a laʻititi ifo i le aluga o taimi. E faʻapea foʻi i le aufaigaluega faʻaopoopo pe a tumau pea le tupe faavae.

E le gata i lea, o le Solow Model e faʻapea o tupe teu faʻafaigaluega o se punaoa o tupe teufaafaigaluega. O se vaega o tupe maua a le atunuʻu e sefe ona toe faʻafaigaluegaina lea e faʻateleina ai le tamaoaiga. Peitaʻi, e oʻo foʻi le faʻaitiitia o le tau o le tamaoaiga, o le leiloa lea o le taua poʻo le gafatia ona o le faʻaaogaina ma le matua.

Fa'aputuga Tupe ma Faiga o le Tuputupu A'e

I lenei faʻataʻitaʻiga, o le faʻaputuina o tupe faavae e faʻamatalaina i se fua faʻatatau faigofie:

ΔK = sY − δK

O le s o le fua faatatau o le sefeina, o le δ o le fua faatatau o le faʻaitiitia o le tau, ma o le ΔK o le suiga i le sea o tupe faavae. Afai e sili atu le tupe teufaafaigaluega (sY) nai lo le faʻaitiitia o le tau (δK), e faʻateleina le sea o tupe faavae; i se isi itu, afai e laʻititi, e faʻaitiitia le sea o tupe faavae.

E mafai ona fa'amalosia le tuputupu a'e o oloa i se taimi pu'upu'u e ala i le fa'ateleina o tupe teufaafaigaluega ma le fa'aputuina o tupe fa'afaigaluega. O atunu'u tau atia'e , mo se fa'ata'ita'iga, e masani ona taumafai e tuliloa le tulaga e ala i le fa'amalosia o le fausiaina o tupe fa'afaigaluega e ala i le atina'eina o atina'e tetele, fa'apisinisi, ma faiga fa'avae e fa'ateleina ai tupe teu i totonu o le atunu'u ma tosina mai ai tupe teufaafaigaluega mai fafo. I le vaega muamua, o tupe fa'aopoopo e mafai ona fa'ateleina ai le gaosiga ma le gaosiga.

Peita'i, ona o le fa'aitiitia o tupe maua, o le fa'aauau pea o fa'aopoopoga o tupe fa'avae o le a le maua ai se tuputupu a'e tumau o le gaosiga. I se taimi, o le a agai atu le tamaoaiga i se tulaga paleni i se taimi umi e ta'ua o se tulaga mautu.

O le Manatu o le Tulaga Mausali i le Faʻataʻitaʻiga Solow

O se tulaga mautu o se tulaga lea e lava ai tupe teufaafaigaluega mo tagata faigaluega taitasi e totogi ai le faaitiitia o le tau ma manaoga o tupe faavae e mafua mai i le tuputupu aʻe o le faitau aofaʻi. I se tulaga mautu, o tupe faavae mo tagata faigaluega taitasi ma le gaosiga mo tagata faigaluega taitasi e tumau pea le tutusa. E mafai lava ona tuputupu aʻe le tamaoaiga pe afai e faateleina le faitau aofaʻi, ae o tupe maua a le tagata e toatasi e le faateleina e aunoa ma le alualu i luma o tekinolosi.

E taua tele lenei manatu mo le atinaʻeina o le tamaoaiga i se taimi umi auā o lona uiga o faiga faʻavae e taulaʻi lava i le faʻateleina o tupe teu ma tupe teufaafaigaluega e itiiti sona aoga. O le siʻitia o le fua faatatau o tupe teu, mo se faʻataʻitaʻiga, e mafai ona siʻitia ai tupe maua a le tagata, ae seʻia oʻo ina oʻo atu le tamaoaiga i se tulaga fou mautu. A maeʻa lena, ona toe faʻagesegese lea o le tuputupu aʻe o le tagata.

I se isi faaupuga, e mafai e se atunuu ona tamaoaiga atili e ala i le faateleina o le tele o tupe faavae, ae e le mafai ona faatumauina se fua faatatau maualuga o le tuputupu ae o le tagata mai na o le faaputuga o tupe faavae.

O le Matafaioi o le Tuputupu Aʻe o le Faitau Aofai

O le faʻataʻitaʻiga a Solow e faʻamamafa foʻi le taua o le galuega poʻo le tuputupu aʻe o le faitau aofaʻi (n). A o faʻatupulaʻia le faitau aofaʻi, e tatau ona tufatufa atu tupe faʻavae o loʻo avanoa i le tele o tagata faigaluega. Afai e le faʻateleina tupe teufaafaigaluega faʻatasi ai ma le tuputupu aʻe o le faitau aofaʻi, o le a paʻuʻū tupe faʻavae mo tagata faigaluega taʻitasi, ma mafua ai ona faʻaitiitia le gaosiga o oloa mo tagata faigaluega taʻitasi ma tupe maua a tagata taʻitasi.

O le uiga o le atinaʻeina o le tamaoaiga i se taimi umi, o atunuu e maualuga le tuputupu aʻe o le faitau aofaʻi e manaʻomia ai ni tupe teufaafaigaluega tetele ina ia faatumauina ai le tulaga o tupe faavae mo tagata faigaluega taʻitasi. O le mafuaaga lea e faigata ai i nisi atunuu ona siitia tupe maua a le tagata e ui lava i le tele o tupe teufaafaigaluega—auā e tatau ona latou “toe maua” muamua le tuputupu aʻe o le faitau aofaʻi.

Peita'i, e mafai fo'i ona avea le tuputupu a'e o le faitau aofa'i ma se avanoa pe afai e o fa'atasi ma le fa'aleleia atili o le tulaga lelei o le aufaigaluega, a'oa'oga, ma le fa'atupuina o galuega. O le fa'ata'ita'iga a Solow lava ia e le'o aofia fa'apitoa ai le tulaga lelei o le aufaigaluega, ae o lona atina'eina ua fa'aosofia ai le su'esu'eina o le tamaoaiga o tagata.

Tekonolosi o se Puna o le Tuputupu Aʻe mo se Taimi Umi

O le sao taua a le Solow Model i le malamalama i le tuputupu aʻe i le lumanaʻi o lona faʻamamafa lea i le alualu i luma o tekinolosi. I lenei faʻataʻitaʻiga, naʻo le tekinolosi (A) e mafai ona faʻaleleia atili ai le tuputupu aʻe tumau o le gaosiga mo tagata faigaluega taʻitasi i le lumanaʻi.

O le alualu i luma o tekinolosi e faʻateleina ai le gaosiga: faʻatasi ai ma le tupe faʻavae ma le galuega tutusa, e mafai e se tamaoaiga ona gaosia ni oloa e sili atu. O tekinolosi iinei e lautele: e aofia ai le faʻafouga, le lelei o le faʻagasologa o gaosiga, le lelei o le pulega, le faʻaaogaina faʻatekinolosi, suʻesuʻega ma atinaʻe (R&D), ma le mafai e faʻalapotopotoga ona faʻafaigofieina gaioiga tau tamaoaiga.

I le tele o suʻesuʻega faʻapitoa , o eseesega i le alualu i luma o tekinolosi ma le gaosiga o mea taua ia e faʻamatalaina ai le mafuaʻaga e maualuga atu ai tupe maua a le tagata i atunuu tau atiae nai lo atunuu tau atiae. E taua tele tupe teu faʻafaigaluega ma tupe teufaafaigaluega, ae o tekinolosi e faʻatulaga ai le "tulaga" i le gaosiga e mafai ona ausia.

Fa'atasiga ma A'afiaga mo Atunu'u Tau Atina'e

Ua lauiloa fo'i le fa'ata'ita'iga a Solow i lona manatu o le fa'atasiga. I le teorema, e mafai e atunu'u matitiva (e maualalo tupe fa'afaigaluega mo le tagata faigaluega ta'itasi) ona vave tuputupu a'e nai lo atunu'u mauoa ona o le tele o tupe fa'aopoopo e sili atu ona a'afia pe a seāseā tupe fa'afaigaluega. Ua ta'ua lea o le aafiaga o le catch-up. Afai e tutusa le avanoa o atunu'u i tekinolosi ma fa'alapotopotoga tutusa, o le a "maua" e atunu'u matitiva atunu'u mauoa i le lumana'i.

Peita’i, o le mea moni, e lē o taimi uma e tupu ai le autasi. E mafai ona eseese mafua’aga: eseesega i le tulaga lelei o fa’alapotopotoga, mautu fa’apolokiki, faiga fa’aa’oa’oga, atina’e tetele, tatala o fefa’ataua’iga, ma le mafai ona fa’aaogaina tekinolosi. O le fa’ata’ita’iga a Solow e maua ai se fa’avae mo le malamalama e le lava eseesega i tupe teufaafaigaluega e fa’amatalaina ai le lē tutusa o tupe maua i le lalolagi atoa; o le gaosiga ma mea fa’ale-fa’alapotopotoga e iai fo’i se sao taua.

Lelei ma Tapula'a o le Fa'ata'ita'iga Solow

I le avea ai ma se faʻataʻitaʻiga masani, o le Solow Model e tele ona lelei: e faigofie, faigofie ona malamalama i ai, ma faʻamatalaina ma le matagofie le matafaioi o le faʻaputuina o tupe ma tekinolosi. E maua ai foʻi se faʻavae mo le auʻiliʻiliga o faiga faʻavae, e pei o le aʻafiaga o suiga i le fua faatatau o tupe teu, tuputupu aʻe o le faitau aofaʻi, ma le faʻaitiitia o le tau.

Peita’i, e iai fo’i tapula’a o le Solow Model. Muamua, o le tekinolosi e manatu o mea mai fafo—e peisea’ī o le alualu i luma fa’atekonolosi “e sau mai fafo” ma e le o fa’amatalaina i totonu o le fa’ata’ita’iga. Lua, o le fa’ata’ita’iga e le o aofia ai vaega auiliili o fa’alapotopotoga, tufatufaina atu o tupe maua, tulaga lelei o a’oa’oga, ma le fausaga o le tamaoaiga. Tolu, o le poto masani i atina’e fa’aonaponei e fa’aalia ai o le fa’afouga, faiga fa’avae tau alamanuia, ma tupe teufaafaigaluega i su’esu’ega ma tupe fa’afaigaluega a tagata e mafai ona fa’atulaga le tekinolosi i totonu. O lenei faitioga na mafua ai ona tula’i mai ni fa’ata’ita’iga o le tuputupu a’e e pei o Romer ma Lucas.

E ui i lea, o loʻo tumau pea le tāua o le Faʻataʻitaʻiga Solow e fai ma faʻavae muamua i le malamalama i le tuputupu aʻe i le lumanaʻi ma o se meafaigaluega autū e iloilo ai aʻo leʻi faʻalauteleina le talanoaga i ni mea e sili atu ona lavelave.

I'uga

O le faʻataʻitaʻiga o le tuputupu aʻe o Solow e faʻamamafa mai ai e le mafai ona faʻalagolago le atinaʻeina o le tamaoaiga i se taimi umi i le naʻo le faʻaputuina o tupe faʻaletino. E mafai moni lava e tupe teufaafaigaluega ona faʻateleina ai tupe maua a le tagata, ae o ona aʻafiaga e masani ona faʻaitiitia ona o le faʻaitiitia o tupe maua, ma iu ai ina oʻo atu ai le tamaoaiga i se tulaga mautu. O le tuputupu aʻe o le faitau aofaʻi e faʻateteleina ai le luʻitau e ala i le manaʻomia o tupe teufaafaigaluega tetele e faʻatumauina ai le paʻu mautu o tupe faʻafaigaluega mo le tagata faigaluega. O mea autu e faʻamoemoeina ai le tuputupu aʻe tumau o le tagata o le alualu i luma o tekinolosi ma le gaosiga.

Mo atunuu o loo sailia ni atinae mo se taimi umi, o le feʻau autū a le Solow Model o le taua o le fausiaina o se siosiomaga e lagolagoina ai le faateleina o le gaosiga: aoga lelei, mea fou ma suesuega, faalapotopotoga lelei, atinae talafeagai, ma faiga faavae e faamalosia ai le faaaogaina o tekinolosi. O lenei mea e faamautinoa ai o le tuputupu ae o le tamaoaiga e le na o se fesoasoani le tumau mai tupe maua mai, ae o se faagasologa gafataulimaina e faaleleia atili ai le soifua manuia o le sosaiete i le aluga o taimi.

Taofi faamatalaga