Ata Fa'asalalau: Fa'amatalaga, Galuega, ma le Fa'aoga
Malamalama i Ata Fa'asalalau
O le scatterplot, e taʻua foʻi o le scatter diagram poʻo le scatter plot, o se ituaiga kalafi e faʻaaogaina i fuainumera ma auʻiliʻiliga o faʻamaumauga e aotele ma vaʻaia ai le sootaga i le va o fesuiaʻiga faifai pea e lua. O lenei ata e faʻaalia ai faʻamaumauga i luga o se Cartesian plane, lea e fai ma sui o le x- ma le y-axes se fesuiaʻiga e tasi. O faʻailoga taʻitasi i luga o le ata e fai ma sui o se paga o tau mo fesuiaʻiga e lua ua matauina. I se tulaga lautele, e fesoasoani scatterplots ia i tatou e malamalama i mamanu, aga masani, ma fesootaʻiga e ono iai i le va o fesuiaʻiga e lua.
Galuega Fa'atino o le Ata Fa'asalalau
E tele galuega a le Scatter plots i le au'ili'iliga o fa'amaumauga, o nisi o ia galuega e aofia ai:
1. Fuafuaina o Sootaga: E fesoasoani Scatterplots e fuafua ai pe i ai se sootaga po o se fesootaiga i le va o ni fesuiaiga se lua. Mo se faataitaiga, e iloa ai pe i ai se fesootaiga i le va o le umi ma le mamafa o se tagata.
2. Fa'ailoa Mea e Le o Iloa: I le fa'atulagaina o fa'amaumauga, e faigofie ona iloa mea e le o i ai, po'o fa'amaumauga e matua'i ese lava mai isi. E mafai ona mafua mai mea e le o i ai ona o mea sese i le fuaina po'o isi mea e le'i fa'amatalaina.
3. Va'aiga Fa'apitoa o Fa'amaumauga: E mafai e Scatterplots ona fa'aalia manino atu, e le o taimi uma e iloa mai se laulau fa'amaumauga faigofie. Latou te maua ai se va'aiga manino i le malosi o le sootaga i le va o fesuia'iga ma le foliga o lena sootaga, pe laina, fa'atafafā, pe le tutusa.
4. Iloaina o Mamanu ma Aga Masani: I le fa'atulagaina o fa'amaumauga i luga o se scatterplot, e mafai ona iloa ai mamanu ma aga masani i fa'amaumauga. Mo se fa'ata'ita'iga, e mafai ona iloa pe o mulimuli se fesuia'iga i se mamanu fa'ateleina pe fa'aitiitia.
Fesootaiga i le Scatter Diagram
I le su'esu'ega o le scatterplot, e taua le malamalama i le manatu o le correlation, lea e fuaina ai le malosi o le sootaga i le va o fesuia'iga e lua. E mafai ona lelei, leaga, pe leai fo'i ni correlations:
1. Fesootaiga Lelei: E tupu pe a sosoo ai ma le fa’ateleina o le tau o le tasi fesuia’iga ma le fa’ateleina o le tau o le isi fesuia’iga. I se ata, o fa’amaumauga o le a fausia ai se laina po’o se pi’o e alu a’e mai le pito i lalo agavale i le pito i luga taumatau.
2. Fesootaiga Leaga: E tupu pe a sosoo ai ma le fa’ateleina o le tau o le tasi fesuia’iga ma le fa’aitiitia o le tau o le isi fesuia’iga. I se ata, o fa’amaumauga e fausia ai se laina po’o se pi’o e fa’asolosolo ifo mai le agavale pito i luga i le taumatau pito i lalo.
3. Leai se Fesootaiga: E tupu pe a leai se sootaga manino i le va o fesuia'iga e lua. O le a fa'asalalauina fa'afuase'i fa'amaumauga e aunoa ma se mamanu manino.
Auala e Fai ai se Siata Fa'asalalau
Mo le fatuina o se scatterplot, mulimuli i laasaga nei:
1. Aoina Fa'amaumauga: Saunia ni seti se lua o fa'amaumauga, e tofu ma le seti e fai ma sui o fesuia'iga x ma le y.
2. Fuafua le Fua ma Axes: Fuafua le fua mo le x-axis ma le y-axis e faʻavae i luga o le vaega taua o fesuiaʻiga e lua.
3. Fa'atulaga Fa'amaumauga: Fa'atulaga paga o tau o fesuia'iga e lua o ni togi i luga o se kalafi.
4. Su'esu'ega: Mata'ituina le fa'asologa e iloa ai so'o se mamanu po'o ni aga masani ma fuafua ni fesoota'iga mo se su'esu'ega loloto.
Fa'ata'ita'iga o le Ata Fa'asalalau
Faapea ua ia i tatou faʻamaumauga i le maualuga (i le cm) ma le mamafa (i le kg) o tagata e toʻasefulu:
| Maualuga (cm) | Mamafa o le Tino (kg) |
|———————-|——————|
| 160 | 55 |
| 165 | 60 |
| 170 | 65 |
| 175 | 70 |
| 180 | 75 |
| 185 | 80 |
| 190 | 85 |
| 195 | 90 |
| 200 | 95 |
| 205 | 100 |
O le fa'atusaina o nei fa'amaumauga i luga o se ata fa'asalalau, o le a tatou matauina ai o lo'o i ai se fesoota'iga lelei i le va o le umi ma le mamafa.
Fa'atinoina o Ata Fa'asalalau i le Lalolagi Moni
E faʻaaogaina ata o le Scatterplot i le tele o matāʻupu ma pisinisi mo le auʻiliʻiliga loloto o faʻamatalaga. O nisi o faʻataʻitaʻiga moni e aofia ai:
1. Soifua Maloloina: Fuafuaina o le sootaga i le va o mea eseese tau soifua maloloina e pei o mea'ai ma le toto maualuga, po'o le umi o le moe ma le maualuga o le gaosiga i aso ta'itasi.
2. Tamaoaiga: Su'esu'ega o tupe teufaafaigaluega ma tupe maua, e tilotilo ai i le sootaga i le va o fesuia'iga e pei o pasene o tului ma pasene o le tau o oloa.
3. A'oa'oga: Su'eina o le fesoota'iga i le va o le taimi e su'esu'e ai ma togi o su'ega a tamaiti a'oga ina ia malamalama ai i mea e a'afia ai le fa'atinoga fa'alea'oa'oga.
4. Pisinisi: I le maketiga e fuaina ai le aoga o se tauvaga faasalalauga e ala i le fuafuaina o tupe faaalu i faasalalauga e faasaga i le siitia o faatauga.
Tapula'a o Ata Fa'asalalau
E ui i le tele o tulaga lelei, ae o loʻo iai foʻi ni faʻaletonu o scatterplots:
1. E Le Fa'amatalaina le Mafua'aga: O le fesoota'iga o lo'o va'aia i se fa'asologa e le fa'ailoa mai ai se fesoota'iga mafua'aga ma le a'afiaga. O le fesoota'iga e na'o le fa'ailoa mai ai o lo'o i ai se fesoota'iga, ae le fa'amatalaina le mafua'aga po'o le itu e aga'i i ai lena fesoota'iga.
2. Faigata mo Faʻamaumauga Tetele Tele: I le tulaga o faʻamaumauga tetele tele, e mafai e scatterplots ona matua mafiafia ma faigata ai ona faʻamatalaina.
3. E Na'o Fesuia'iga e Lua: E na'o le fa'aalia e se scatterplot o le sootaga i le va o fesuia'iga e lua. Mo sootaga e aofia ai fesuia'iga e sili atu ma le lua, e mana'omia ni metotia o le au'ili'iliga multivariate.
I'uga
O Scatterplots o se meafaigaluega mamana i fuainumera ma le au'ili'iliga o fa'amaumauga mo le va'aia ma le iloiloina o sootaga i le va o fesuia'iga e lua. I le fesoasoani e fa'ailoa ai fesoota'iga, aga masani, ma mea e le o iai i fafo, latou te fa'afaigofieina ai se malamalamaga loloto i fa'amaumauga. E ui o lo'o i ai ni o latou tapula'a, o le fa'aogaina lelei o scatterplots e mafai ona maua ai ni malamalamaga taua e lagolago ai le faia o fa'ai'uga sili atu i le tele o matā'upu. O le malamalama i le auala e fatuina ma au'ili'ili ai scatterplots o se tomai taua mo so'o se tasi e galue i fa'amaumauga.