O le galuega a le APBN o le vaavaaia lea

O le Matafaioi Vaavaaia o le Paketi a le Setete: O se Poutū Autu o le Mausali o le Tamaoaiga

O le Paketi a le Setete (APBN) o se meafaigaluega taua tele mo faiga faavae tau tamaoaiga mo se atunuu. E le gata o le APBN o se meafaigaluega mo le fuafuaina o tupe maua ma tupe faaalu a le setete ae e iai foi sona sao taua i le vaavaaia ma le puleaina o le tamaoaiga. I totonu o le vaavaaiga, o le APBN o se meafaigaluega mo le mataituina, pulea, ma le iloiloina o le faaaogaina o tupe a le malo ma le faatinoina lelei o faiga faavae tau tamaoaiga.

O le Paketi a le Setete o se Meafaigaluega Vaavaaia

O le Paketi a le Setete (APBN) e tele ana galuega taua, o se tasi o ia galuega o le vaavaaiga. O lenei galuega e mafai ai e le malo ona faamautinoa o loo faaaogaina tupe uma ua vaevaeina i le APBN mo lona faamoemoega faamoemoeina. O nisi o vaega taua o lenei galuega vaavaaiga e aofia ai:

1. Manino ma le Tali Atu

O se tasi o sini autū o le galuega vaavaaia a le APBN o le faʻatupuina lea o le manino ma le tali atu i le pulega o tupe a le setete. O le manino e mafai ai e le lautele ona iloa le auala o loʻo faʻaaogaina ai tupe a le setete, ae o le tali atu e faʻamautinoa ai o loʻo tali atu vaega ua faʻatagaina mo tupe faʻaalu uma.

O tausaga taʻitasi, e manaʻomia ai le malo e saunia lipoti tau tupe, ona suʻesuʻeina lea e le Ofisa Sili o Suʻetusi (BPK). E taua tele lenei faiga mo le iloiloina o le faʻatinoga tau tupe a le malo ma ia mautinoa e leai se faʻaaogaina sese o tupe. O lenei vaʻavaʻaiga e mafai ai e le malo ona iloa ma faʻasaʻo vaivaiga ma ia mautinoa o loʻo faʻaaogaina lelei tupe a le malo.

2. Puipuiga o Faiga Pi’opi’o

O le matafaioi o le vaavaaiga o le paketi a le setete e fai foi ma mea e taofia ai le faiga pi’opi’o. Faatasi ai ma se faiga vaavaaiga malosi, e mafai ona mataituina lelei le faaaogaina o le paketi. O lenei vaavaaiga e le gata ina faatinoina e ofisa o le malo ae faapea foi i tagata lautele ma le aufaasalalau. I nisi tulaga, o le auai o tagata lautele i le mataituina o tupe faaalu ma le faatinoina o galuega faatino e faatupeina e le paketi a le setete e mafai ona fesoasoani e puipuia ai le faiga pi’opi’o ma le faaaogaina sese o tupe.

FAITAU FOI  Punaoa o Tupe Maua a le Setete

E masani ona aofia ai e le malo fa’alapotopotoga e pei o le Corruption Eradication Commission (KPK) e mata’ituina ma su’esu’e le fa’aaogaina o tupe a le malo ina ia mautinoa e leai se fa’aaogaina sese o le pule.

3. Usitaia o Tulafono Faatonutonu

E fa'amautinoa fo'i e le Paketi a le Setete (APBN) o tupe fa'aalu uma e tausisia tulafono ma aiaiga talafeagai. O lenei va'ava'aiga e aofia ai le fa'amalosia o tulafono e feso'ota'i ma le fa'atauina mai o oloa ma auaunaga, le fa'atinoina o galuega faatino a le malo, ma le puleaina o nonogatupe ma tupe teufaafaigaluega. E ala i lenei va'ava'aiga, e mafai e le malo ona fa'amautinoa o lo'o fa'aaogaina tupe e tusa ai ma faiga ma aiaiga ua fa'atulagaina, ma fa'aitiitia ai le lamatiaga o le fa'aaogaina sese.

4. Iloiloga o le Faatinoga o le Polokalama

O le matafaioi o le vaavaaiga a le Paketi a le Setete (APBN) e fesoʻotaʻi foʻi ma le iloiloina o le faʻatinoga o polokalame o loʻo faʻatupeina e le paketi a le setete. E mafai e le malo ona iloilo le aoga ma le lelei o polokalame ua faʻatinoina, ma pe ua ausia a latou sini na faʻamoemoeina. O lenei iloiloga e taua tele ina ia mautinoa o loʻo faʻaauau pea polokalame talafeagai ma aoga mo le alalafaga, ae o polokalame e le aoga e mafai ona faʻaleleia pe faʻamutaina.

5. Fuafuaga Sili Atu

E ala i le vaavaaiga lelei, e mafai e le malo ona aoina faʻamaumauga ma faʻamatalaga saʻo e uiga i le faʻatinoga tau tupe ma le tamaoaiga o le atunuʻu. E mafai ona aoga nei faʻamatalaga i le faʻatulagaina o faiga faʻavae ma fuafuaga o le paketi a le setete i le lumanaʻi, ma ia mautinoa o loʻo sili atu ona aoga ma faʻatatau tonu. O le mea lea, o le galuega a le vaavaaiga o le paketi a le setete e fesoasoani foʻi i le faʻaleleia atili o le lelei o le fuafuaina ma le pulega o le paketi a le setete.

FAITAU FOI  Itūaiga o le Fa'ateleina o Tau

Luʻitau i le Galuega Faʻatonutonu

E ui i lona matafaioi tāua, o le faʻatinoina o le galuega vaavaaiga a le APBN e lē aunoa ma ni luʻitau. O nisi o luʻitau autū o loʻo feagai ma le vaavaaiga a le APBN e aofia ai:

1. Faigata o le Faiga Tau Tupe

O le faiga faigata o tupe a le setete e mafai ona avea ma luʻitau tulaga ese i le vaavaaia o le paketi a le setete. O le tele o mea tau tupe ma le tafega o tupe e manaʻomia ai se auala faʻatonutonu ma le faʻaeteete ma le tuʻufaʻatasia. E le gata i lea, o suiga faʻafuaseʻi i tulafono faʻatonutonu tau tupe e manaʻomia ai le fetuʻunaʻiga faifai pea ma le fetuʻunaʻiga mai vaega uma e aʻafia i le vaavaaiga.

2. Punaoa Faaletagata

O tapula'a i le aofa'i ma le gafatia o tagata faigaluega e nafa ma le va'ava'aia o lo'o avea fo'i ma lu'itau tele. E mana'omia tagata tomai fa'apitoa e malamalama lelei i faiga fa'avae tau tupe, su'etusi, ma tupe a le malo e fa'atino ai le va'ava'aia lelei ma lelei.

3. Tekonolosi Fa'amatalaga

O le faʻaaogaina o tekinolosi faʻamatalaga i le vaavaaiga o le paketi a le setete e maua ai se avanoa e faʻaleleia atili ai le lelei. Peitaʻi, o le le lava o atinaʻe ma faiga talafeagai e mafai ona avea ma faʻalavelave matuia. O le atinaʻeina o se faiga tuʻufaʻatasi ma faʻafouina e taua tele mo le vaavaaiga sili ona lelei.

4. Galulue Fa'atasi a Vaega eseese

O le vaavaaiga lelei e manaʻomia ai le galulue faʻatasi i le va o ofisa o le malo, tagata lautele, ma le vaega tumaoti. Peitaʻi, o lenei faʻamaopoopoga e masani ona feagai ma faʻafitauli eseese, e pei o le eseese o manaʻoga ma faiga faʻapulega.

Taumafaiga e Faaleleia le Vaavaaiga o le Paketi a le Setete

FAITAU FOI  Mea e Fa'aosofia ma Fa'alavelaveina ai Fefa'ataua'iga Fa'ava-o-malo

Ina ia foia luitau i le vaavaaiga a le APBN, e mafai ona faia ni taumafaiga se tele, e aofia ai:

1. Fa'aleleia atili o le Faiga ma Tulafono Fa'atonutonu

E manaʻomia e le malo ona faʻafouina pea ana faiga ma tulafono faatonutonu o le vaavaaiga o le paketi ina ia ogatasi ma atinaʻe o loʻo iai nei. O lenei faʻavae faʻatonutonu e aofia ai foʻi le faʻatuina o faʻasalaga mo i latou e maua o loʻo faʻaaogaina sese tupe a le paketi a le setete.

2. Fa'ateleina o le Malosiaga o Punaoa Fa'aletagata

E taua tele le fa'afaigaluegaina o tupe i le fa'aleleia atili o le gafatia o tagata faigaluega e ala i a'oa'oga ma fa'aa'oa'oga mo se va'aiga sili atu ona lelei ma malosi.

3. Fa'aaogaina o Tekonolosi

O le faʻaaogaina o tekinolosi faʻamatalaga faʻaonaponei e mataʻituina ma pulea ai tupe faʻaalu a le setete e mafai ona fesoasoani e faʻaleleia atili ai le lelei ma le aoga o le vaʻavaʻaiga. O le atinaʻeina o se faʻavae faʻatekinolosi tuʻufaʻatasi e mafai foʻi ona faʻafaigofieina ai le mauaina o faʻamatalaga mo i latou uma e aʻafia ai.

4. Fa'amalosia o le Nu'u

O le aofia ai o le lautele i le vaavaaia o le faaaogaina o le paketi e ala i auala e auai ai e mafai ona faalauiloa ai le manino ma le tali atu a le lautele. E mafai foi ona avea lenei mea ma se auala lelei e puipuia ai le faiga pi’opi’o, aua e mafai e le lautele ona tuuina atu ni manatu faaalia ma lipotia mai ni mea sese i le galuega.

I'uga

O le matafaioi o le vaavaaiga o le Paketi a le Setete (APBN) o se vaega taua e lagolagoina ai le mautu o le tamaoaiga ma le faatinoina lelei o le faiga faavae tau tupe. I le faamautinoaina o le manino, le tali atu, ma le lelei o le puleaina o tupe a le malo, e mafai ona faatinoina lelei le APBN e faalauiloa ai le manuia ma le soifua manuia o le atunuu. Peitai, ina ia ausia le vaavaaiga lelei, e tatau ona foia luitau eseese e ala i le galulue faatasi lelei i le va o le malo, tagata lautele, ma le lalolagi o pisinisi, e lagolagoina e tekinolosi ma tulafono faatonutonu talafeagai.

Taofi faamatalaga