Te Tūranga o te Anthropology i roto i te Whakawhanaketanga Tūruhi
Pengantar
Ko te tūruhi tētahi o ngā ahumahi nui rawa atu, tino hihiri hoki o te ao, e tuku ana i ngā whai wāhitanga ōhanga, pāpori, me te ahurea nui mō ngā whenua e haere ana ki te tūruhi. Ko te mātauranga tangata, hei ako i te tangata i roto i ngā āhuatanga katoa o ō rātou oranga, he mahi nui tāna ki te āwhina i te mārama ki ngā uauatanga me ngā hihiri e puta ake ana i roto i te whanaketanga tūruhi. Mā te whakamārama i ngā āhuatanga ahurea, pāpori, me te ōhanga, ka whakaratohia e te mātauranga tangata he māramatanga whai hua mō te whakahaere me te whanaketanga pumau o ngā wāhi tūruhi. Ka tūhuratia e tēnei tuhinga me pēhea te whakamahi i te tohungatanga mātauranga tangata hei tautoko i te whanaketanga tūruhi pumau me te whai tikanga.
1. Te Māramatanga ki te Ahurea
Ko te aro o te mātauranga tangata ki te ako i te ahurea, tae atu ki ngā tikanga tuku iho, ngā uara, ngā tikanga, me ngā mahi a te hapori. I roto i te horopaki o te tūruhi, he mea nui te māramatanga hohonu ki te ahurea o te rohe. Ko ngā wāhi tūruhi e mārama ana, e whakaute ana hoki i te ahurea o te rohe, ka nui ake te manakohia e te hunga whenua me te hunga tūruhi. Ka mahi ngā tohunga mātauranga tangata ki te tautuhi i ngā āhuatanga ahurea ka taea te tūhura me te whakatairanga hei wāhi kukume tūruhi, mai i ngā hakari tuku iho ki ngā mahi ā-ringa ahurei, me te whakarite kia kaua ēnei mahi e whakamahia kinotia, e hokohokotia rānei, ā, ka whakangaro i te mauri o te ahurea o te rohe.
2. Te Tiaki me te Tiaki i te Taonga Tuku Iho
He mea nui te kukume i ngā tūruhi ki ngā taonga tuku iho ā-tinana me ā-kore ā-tinana. He tohunga ngā tohunga tātai tangata ki te tuhi, ki te tiaki, me te whakahaere i tēnei taonga tuku iho ā-tinana. Hei tauira, ka taea e rātou te mahi tahi me ngā hapori o te rohe ki te tuhi i ngā kōrero tuku iho ahurei, ngā kanikani, me ngā tikanga. He mea nui ēnei mahi tiaki kia mau tonu te taonga tuku iho ā-tinana mō ngā whakatipuranga o muri mai, me te tāpiri uara anō hoki ki ngā wāhi tūruhi.
3. Te Whakawhanaketanga Tūruhi Tauwhiro
Ko tētahi o ngā wero nui o te tūruhi ko te whakawhanake i te umanga kia pumau tonu. Ka tukuna e te mātauranga tangata he tirohanga whānui e āwhina ana i ngā kaipupuri moni ki te mārama ki ngā pānga pāpori, ōhanga, me te taiao o te whanaketanga tūruhi. Mā te tātari i ngā whanaketanga hapori ā-rohe , ka taea e ngā tohunga mātauranga tangata te tuku taunakitanga mō ngā mahi tūruhi e whakaute ana i te taiao tūturu, e whakahonore ana i ngā tika o te iwi ā-rohe, me te whakarite kia tohatoha tika ngā painga ōhanga.
4. Te Whai Wāhitanga o te Hapori ā-Rohe
Ko te angitu o te tūruhi e whakawhirinaki nui ana ki te tautoko me te whai wāhi mai o ngā hapori o te rohe. He maha ngā wā ka uru atu ngā tohunga tātai tangata ki ngā tikanga rangahau whakauru e āhei ai rātou ki te mahi tika me ngā hapori o te rohe ki te tautuhi i ō rātou hiahia, āwangawanga, me ngā tumanakohanga e pā ana ki te tūruhi. Mā te whakauru i ngā hapori ki ngā tukanga whakatau, ka taea te arotahi ki te whanaketanga tūruhi ki te whakatutuki i ngā hiahia o te rohe me te whakapai ake i tō rātou oranga. Ka āwhina hoki tēnei ki te whakatipu i te mana me te kawenga mō ngā kaupapa tūruhi.
5. Whakahaere Taupatupatu
I roto i te whanaketanga me ngā mahi tūruhi, he mea tino kore e taea te karo i ngā taupatupatu i waenga i ngā kaipupuri hea. He pūkenga ngā tohunga tātai tangata ki te mārama me te whakahaere i ēnei tirohanga me ngā hiahia kanorau. Mā te takawaenga me te kōrero ā-ahurea, ka taea e ngā tohunga tātai tangata te āwhina i te whakatau i ngā taupatupatu e puta ake ana i waenga i ngā tūruhi, te kāwanatanga, me ngā hapori o te rohe. He mea nui te whakahaere tika i ēnei taupatupatu ki te waihanga i tētahi taiao rangimarie me te pai mō te whanaketanga o te umanga tūruhi.
6. Tātari Pānga Hapori
He pānga pāpori tō ia kaupapa tūruhi , tae atu ki ngā panonitanga o ngā hanganga pāpori, ngā whanaungatanga whānau, me te nekehanga hapori. Ka whakahaerehia e ngā tohunga tātai tangata ngā tātaritanga pānga pāpori hei tautuhi me te aromatawai i ngā panonitanga e puta mai ana i ngā mahi tūruhi. He mea tino nui ēnei mōhiohio mā ngā kāwanatanga me ngā kaiwhakawhanake tūruhi hei whakapai ake i ā rātou mahere me te whakaiti i ngā pānga kino pea, pērā i ngā panonitanga o ngā uara ā-rohe, te kore taurite ōhanga rānei.
7. Mātauranga Tūruhi
He mea nui te mahi a te mātauranga tangata ki te whakaako i ngā tūruhi mō te ahurei o ngā ahurea me te hiranga o te tiaki i ngā taonga tuku iho. Mā te huarahi whakamaori, ka taea e ngā tohunga mātauranga tangata te whakawhanake i ngā kaupapa mātauranga hei āwhina i ngā tūruhi ki te mārama me te maioha ki ngā wāhi e toro atu ana rātou. Ehara i te mea ka whakarei ake tēnei mātauranga i te wheako tūruhi anake, engari ka āwhina hoki ki te whakaiti i ngā whanonga e whakahē ana i ngā ahurea o te rohe, pērā i te mahi kino, te whanoke rānei.
8. Te Whakawhanake i ngā Hua Tūruhi Tuturu
Mā te noho mai o ngā tohunga tātai tangata i roto i ngā tīma whakawhanake tūruhi ka taea te whakarite kia pono, kia tika hoki ngā hua tūruhi e whakawhanakehia ana ki te horopaki ahurea o te rohe. Ka taea e rātou te whakarato māramatanga ki te āhua o te tākai i ngā wheako tūruhi me te pupuri tonu i te pono o te ahurea o te rohe. Ko ngā hua pono he mea e pai ake ana ki ngā tūruhi e rapu ana i ngā wheako rumaki me te whai tikanga, ā, he mea nui ake ki ngā hapori o te rohe e whakaaro ana kei te whakautehia tō rātou ahurea.
9. Rangahau Whanoke Tūruhi
Ko te mārama ki ngā whanonga tūruhi te mea nui ki te whakarato ratonga whai hua, whai hua hoki. Ka rangahauhia e ngā tohunga tātai tangata te taunekeneke a ngā tūruhi ki te taiao me te hapori o te rohe, ō rātou hihiri me ngā tumanakohanga, me te whakamārama i ā rātou wheako haere. Ka taea te whakamahi i ēnei raraunga e te umanga tūruhi ki te hoahoa i ngā hua me ngā ratonga e pai ake ai te whakatutuki i ngā hiahia o te mākete, me te whakahaere i te pānga o ngā tūruhi ki ngā ahurea me ngā taiao o te rohe.
10. Whakamana i te Hapori
Ko tētahi o ngā mahi matua a te tohunga tātai tangata i roto i te tūruhi ko te whakamana i ngā hapori o te rohe. Ka mahi ngā tohunga tātai tangata ki te tautuhi i ngā rawa kei ngā hapori, me te āwhina i a rātou ki te whakawhanake i ō rātou kaha ki te whai wāhi atu ki te umanga tūruhi. Kei roto i tēnei ko te whakangungu i ngā pūkenga whakahaere tūruhi, ngā reo ke, me te mahi kaipakihi, e āhei ai ngā hapori o te rohe ki te whiwhi moni tāpiri me te whakapai ake i te kounga o ō rātou oranga mā te tūruhi.
Whakamutunga
I roto i te whakawhanake i te tūruhi tauwhiro, whakauru, me te whai tikanga, kāore e taea te wareware i te tūranga o te mātauranga tangata. Mā te whakamahi i te tohungatanga ki te mārama ahurea, te whakahaere pakanga, te tātari pānga pāpori, me te whakamana hapori, ka tautoko te mātauranga tangata i te whanaketanga tūruhi e kore e whakarato noa i ngā painga ōhanga engari ka whakarei ake me te tiaki i te taonga tuku iho ahurea ā-rohe. Mā te mahi tahi i waenga i ngā tohunga mātauranga tangata, ngā kāwanatanga, me te umanga tūruhi ka puta he wāhi e whakautehia ana, e rapuhia ana e ngā tūruhi, me te whakarei ake i te oranga me te whakahīhī o ngā hapori ā-rohe.
