Iji Geophysics eme ihe na Oceanography
Nnyocha miri emi nke oke osimiri bụ ọmụmụ zuru oke nke oke osimiri, site na ihe ndị dị na mmiri oké osimiri, ihe ndị dị ugbu a, nkesa sedimenti, ruo na nhazi ala nke ala oke osimiri. N'aka nke ọzọ, geophysics bụ ngalaba sayensị ụwa nke na-eji ụkpụrụ nke physics aghọta nhazi na usoro nke Ụwa site na ịtụ paramita dịka ebili mmiri seismic, ike ndọda, magnetik, eletriki, na ihe ndị dị na acoustic. Mgbe ubi abụọ a zutere, a na-amalite usoro dị ike: iji usoro geophysical ekpughe "ụwa dị n'okpuru ala" nke oke osimiri nke a na-apụghị ịhụ ozugbo. Ebe oke osimiri na-ekpuchi ihe karịrị 70% nke elu ụwa, geophysics bụ ngwaọrụ dị mkpa n'ịghọta evolushọn oke osimiri, ikike akụrụngwa , na mbelata ọdachi mmiri.
Ọrụ nke Geophysics na Oceanography: Inyocha ihe ndị a na-ahụghị anya
Gburugburu ebe obibi mmiri na-eme ka ikiri ihe ozugbo sie ike. Omimi, oke mmiri ozuzo, oke nrụgide, na nnukwu mbara na-eme ka eserese na njirimara ala oké osimiri bụrụ ihe ịma aka. Usoro geophysical na-edozi nsogbu ndị a site na iji ebili mmiri ma ọ bụ ubi anụ ahụ nke na-agbasa site na mmiri na sedimenti ma dekọọ azịza ha. Nke a na-enye ndị ọkà mmụta sayensị ohere ịse eserese ala oké osimiri (bathymetry), ọkpụrụkpụ sedimenti, nhazi ntụpọ, na ọbụna ihe ngosi nke ọnụnọ gas ma ọ bụ mmiri mmiri n'okpuru ala oké osimiri.
N'ozuzu, geophysics na oceanography na-arụ ọrụ n'akụkụ atọ dị mkpa: (1) nhazi na njirimara nke ala oké osimiri, (2) nghọta usoro tectonic na mgbanwe oké osimiri, na (3) ngwa ndị e tinyere n'ọrụ dịka nchọpụta akụrụngwa na mbelata ọdachi.
Ụzọ Akustik na Ala Ọmarịcha: Isi ihe dị na Mapping n'okpuru mmiri
1. Bathymetry na eserese nke ọdịdị ala mmiri
Otu n'ime ihe ndị a na-ejikarị eme ihe bụ maapụ bathymetric site na iji echosounders, ọkachasị multibeam echosounders (MBES). Ngwa ndị a na-ebufe ebili mmiri ụda site n'ụgbọ mmiri gaa n'ala oké osimiri ma tụọ oge ntụgharị ha. Site n'ijikọta ọtụtụ ụda olu n'otu oge, MBES nwere ike ịmepụta maapụ topographic dị elu nke ala oké osimiri. Ozi bathymetric dị mkpa maka ịnyagharị, atụmatụ ọdụ ụgbọ mmiri, ụdị ihe nlereanya ugbu a, ebe obibi benthic, na ọbụna ụzọ eriri ụgbọ mmiri.
2. Ihe na-egosi ala na obere sedimenti
Iji lee akwa sedimenti dị ọtụtụ mita ruo iri mita n'okpuru ala oké osimiri, a na-eji ihe na-egosi ala dị n'okpuru ala. Usoro a na-ewepụta ebili mmiri nke ugboro ole pụrụ iche nke nwere ike ịbanye na sedimenti ma gosipụta na ókèala oyi akwa. Foto a na-apụta bụ akụkụ obe nke na-egosi nhazi stratigraphic dị omimi, ọkpụrụkpụ sedimenti, na ihe ngosi nke ihe ndị e liri n'ala dị ka ọwa ochie, ala mmiri dị n'okpuru mmiri, ma ọ bụ ebe a na-edebe delta.
3. Ntụgharị uche na ntụgharị uche ala ọma jijiji: ikpughe ihe mkpuchi oké osimiri
Ọ bụrụ na ihe mgbaru ọsọ ahụ dị omimi karịa—ọtụtụ narị mita ruo kilomita—mgbe ahụ a na-eji ya. nnyocha ala ọma jijiji Ntụgharị uche na ntụgharị uche. N'ihe gbasara ala ọma jijiji, isi iyi ike (dịka ọmụmaatụ, egbe ikuku) na-emepụta ebili mmiri nke na-agbasa n'ala ma na-egosipụta site na oke nkume. A na-ahazi data a n'ime ngalaba obe dị n'okpuru ala nke nwere ihe ọmụma dị ukwuu, dịka ọmụmaatụ, iji maapụ ebe ndị dị n'ime ala, nsogbu ndị na-arụ ọrụ, ma ọ bụ sistemụ ọnyà hydrocarbon.
Ka ọ dị ugbu a, a na-eji ebili mmiri ndị a na-emegharị n'ọsọ dị iche iche ma dekọọ ha site na ihe mmetụta (seismometers nke dị n'ocean-bottom seismometers). Usoro a dị irè maka ịmụ banyere nhazi nke ihe ndị dị n'ocea, ọkpụrụkpụ nke ihe ndị dị n'ocea, na ókèala Moho na gburugburu mmiri. Ozi a dị mkpa maka ọmụmụ nke tectonics efere na nhazi ala oké osimiri.
Usoro ike ndọda na magnetik: Ihe ngosi maka mgbanwe nnukwu oke osimiri
1. Ike ndọda mmiri
Ịtụle ihe ndị na-adịghị mma na oke osimiri na-enyere aka ịchọpụta ọdịiche dị na njupụta nkume dị n'okpuru ala. Dịka ọmụmaatụ, ugwu dị n'etiti oke osimiri, olulu mmiri, besịn, ma ọ bụ ugwu mmiri nwere "mkpịsị aka ike" dị iche iche. Data ike ndọda bara uru na ịme ihe nlereanya isostasy, nguzozi oke nke ihe mkpuchi ahụ ma e jiri ya tụnyere mantle, na n'ịtụle ọkpụrụkpụ sedimenti na besịn ụfọdụ.
2. Mgbasa nke magnetik na ala oké osimiri
A maara usoro magnetik nke ọma n'akụkọ ihe mere eme nke sayensị ala maka inye ihe akaebe siri ike maka ozizi nke ịgbasa ala oké osimiri. Ụdị ihe ndọta magnetic symmetrical n'akụkụ abụọ nke ugwu etiti oké osimiri na-edekọ mgbanwe. Ọdụ magnetik nke ụwa Ka oge na-aga. Site n'ịtụle profaịlụ magnet, ndị ọkà mmụta sayensị nwere ike ịkọ afọ nke ihe mkpuchi oké osimiri na ọnụego mgbasa nke efere. Na nhazi oceanography nke ala, nke a na-enyere aka ịkọwa akụkọ ihe mere eme nke oghere oké osimiri, mgbanwe kọntinent, na mgbanwe tectonic nke efere.
Ụzọ Eletriki na Elektrọnik: Ịtụle Mmiri na Ihe Ndị Dị Mkpa
A na-eji usoro mgbochi na electromagnetic (EM), gụnyere Controlled Source Electromagnetic (CSEM), eme ihe n'ebe mmiri dị. N'ụzọ bụ isi, ihe ndị dị na nkume na-enwe mmetụta siri ike site na porosity, ọdịnaya mmiri nnu, na ọnụnọ nke hydrocarbons ma ọ bụ gas. N'ọnọdụ ụfọdụ, usoro EM nwere ike inyere aka ịmata ọdịiche dị n'etiti mpaghara mmiri jupụtara na mmiri na mpaghara ndị na-ebu hydrocarbon, ma ọ bụ maapụ ụzọ mmiri mmiri jikọtara ya na sistemụ hydrothermal. N'ọnọdụ oceanographic, ụzọ a dị oke mkpa maka nghọta mgbanwe mmiri mmiri n'etiti ihe mkpuchi mmiri na kọlụm mmiri, gụnyere oghere hydrothermal nke na-emetụta kemistri oké osimiri.
Ọdịdị Oke Osimiri na Geophysics: Site na Oke Osimiri ruo na Ebili Mmiri
Ọ bụ ezie na geophysics yiri ihe dị n'okpuru ala, ụfọdụ usoro ya na-akwadokwa onyonyo mmiri. Dịka ọmụmaatụ, Acoustic Doppler Current Profiler (ADCP) na-eji mmetụta Doppler nke ebili mmiri ụda tụọ profaịlụ ọsọ ugbu a n'ọtụtụ omimi. N'akụkụ osimiri, radar HF nwere ike tụọ mmiri ozuzo elu na ebili mmiri oké osimiri nke ukwuu. Data a dị oke mkpa maka ịme ihe nlereanya nke mgbasa oke osimiri, ịmụ banyere mmịpụta elu, njem sedimenti, na ịkọ amụma nkesa ihe ndị na-emerụ emerụ.
Ọzọkwa, ihe nyocha nke ala mmiri na-edekọ ala ọma jijiji tectonic, kamakwa ha nwere ike ijide akara ngosi microseismic metụtara mmekọrịta nke ebili mmiri na ala oké osimiri. Nke a na-emepe ohere maka nghọta nke ike ebili mmiri na ọnọdụ oké osimiri n'ụzọ na-apụtaghị ìhè.
Mbelata Ọdachi Mmiri: Mbufụt na Ala Mbuze Dị n'okpuru Mmiri
Ojiji nke geophysics n'ihe gbasara oke osimiri dịkwa oke mkpa maka igbochi ọdachi. Ala ọma jijiji megathrust na mpaghara subduction ma ọ bụ ala mmiri dị n'okpuru mmiri na-akpatakarị tsunamis. Nnyocha ala ọma jijiji na bathymetric dị elu nwere ike ịchọpụta ntụpọ na-arụ ọrụ, mpaghara mgbanwe, na ihe akaebe nke ala ọma jijiji ochie. Site n'ịghọta ebe na ebe ndị nwere ike ibute tsunami, ihe nlereanya ihe egwu nwere ike ịbụ ihe ziri ezi karịa.
Tinyere nke ahụ, ntinye nke netwọk nke ihe nyocha seismometers nke dị n'ala oké osimiri na-enyere aka inyocha ọrụ seismic na oke osimiri, nke ọdụ ụgbọ ala na-anaghị achọpụta nke ọma. Sistemụ ịdọ aka ná ntị mbụ nke tsunami na-adaberekwa na njikọta nke data seismic, ihe mmetụta nrụgide dị n'ala oké osimiri (DARTs), na ihe nlereanya oceanographic iji mee atụmatụ oge ọbịbịa na ịdị elu nke ebili mmiri tsunami.
Nnyocha Akụrụngwa Mmiri: Ike, Mineral, na Akụrụngwa
Oké osimiri nwere nnukwu akụrụngwa, ebe geophysics bụ ngwaọrụ dị mkpa maka inyocha ha. N'ime ụlọ ọrụ mmanụ na gas dị n'ụsọ oké osimiri, a na-eji nyocha ala ọma jijiji 3D eme ihe iji maapụ nhazi ala, ọnyà, na ụzọ mbugharị mmiri mmiri. Na ngalaba ike ọhụrụ, nyocha ala na-akwado mmepe nke ugbo ikuku dị n'ụsọ oké osimiri na osisi ike ebili mmiri site na ịdepụta ọnọdụ ala mmiri na ọkpụrụkpụ sedimenti maka imewe ntọala.
Maka mineral dị n'ala mmiri dịka manganese nodules, kọbalt crusts, ma ọ bụ hydrothermal sulfide deposits, njikọta nke bathymetry, magnetics, na usoro EM nwere ike inyere aka ịdepụta mpaghara ndị a na-atụ anya ya. Ọbụna maka itinye paịpụ mmiri na eriri ụgbọ mmiri, nyocha geophysical dị mkpa iji hụ na ụzọ ahụ enweghị ihe egwu dịka mmejọ ndị na-arụ ọrụ, ugwu ndị na-adịghị akwụsi ike, ma ọ bụ ebe gas dị omimi.
Ihe ịma aka na ntụziaka maka ọdịnihu
Ojiji nke geophysics na oceanography na-eche ọtụtụ ihe ịma aka ihu: oke ọnụ ahịa nke nyocha oke osimiri, mgbagwoju anya data, na oke ohere ịnweta n'ime oke osimiri ma ọ bụ ebe dị ize ndụ. Agbanyeghị, ọganihu teknụzụ na-aga n'ihu na-agbasa ikike nlele. Ụgbọala ndị nọọrọ onwe ha n'okpuru mmiri (AUVs) na ụgbọ ala ndị na-enweghị mmadụ (USVs) na-eme ka nyocha dị irè ma dị elu. Ọganihu na kọmputa, nhazi akara, na ọgụgụ isi arụrụ arụ na-emekwa ka nkọwa nke data geophysical buru ibu na nke dị mgbagwoju anya dịkwuo ngwa ngwa.
Njikọta ọtụtụ ngalaba na-aghọ ihe dị mkpa: a na-ejikọta data geophysical yana ihe ndị a hụrụ na oceanographic (okpomọkụ, nnu, mmiri), geochemistry, bayoloji mmiri, na ihe nlereanya ọnụọgụgụ. Usoro a jikọtara ọnụ na-eme ka a ghọta usoro oke osimiri n'ozuzu ya—site na usoro dị n'ime ala ruo na mmetụta ha na gburugburu ebe obibi na ọrụ mmadụ.
Penutup
Geophysics aghọwo ogidi dị mkpa nke nyocha oke osimiri n'ihi ikike ya ikpughe ihe owuwu na usoro zoro ezo n'okpuru elu oke osimiri. Site na iji usoro acoustic, seismic, gravitational, magnet, na electromagnetic, ndị ọkà mmụta sayensị nwere ike ịse ala oké osimiri, ghọta mgbanwe oke osimiri, nyochaa ikike akụrụngwa, ma melite mgbalị mgbochi ọdachi dị ka tsunami na mbuze mmiri n'okpuru mmiri. N'ọdịnihu, ọrụ nke geophysics ga-eto nke ukwuu na mmepe nke teknụzụ sensọ, ụgbọ ala kwụụrụ onwe ha, na nyocha data kọmputa dị elu. Ya mere, ojiji nke geophysics na oceanography abụghị naanị na ọ na-eme ka ihe ọmụma sayensị baa ọgaranya kamakwa ọ na-enye aka nke ukwuu na nchekwa, nchekwa ike, na njikwa oke osimiri na-adịgide adịgide.
