Isi ihe dị mkpa nke echiche ntụgharị uche na ntụgharị uche na ala ọma jijiji
Seismic bụ otu n'ime ụzọ geophysics kachasị dị irè maka ịghọta nhazi ala ụwa. A na-eji usoro a eme ihe nke ukwuu na nchọpụta hydrocarbon, ọmụmụ geotechnical, na nyocha sayensị gbasara nhazi nke ihe dị n'ime ala ụwa. Iji ghọta ụkpụrụ ọrụ nke usoro seismic, anyị kwesịrị ịtụleghachi ihe abụọ dị mkpa: refraction na reflection nke ebili mmiri seismic. Isiokwu a ga-enyocha isi ihe dị na tiori refraction na reflection na ọmụmụ seismic.
Nghọta Dị Mkpa
N'ozuzu, ụzọ ndị a na-esi eme ala ọma jijiji gụnyere izipu ebili mmiri na-agbanwe agbanwe n'ime oyi akwa ụwa. A na-achọpụta ebili mmiri ndị a mgbe ihe owuwu dị n'okpuru ala gosipụtara ma ọ bụ gbanwee ha. Dabere na omume ha, enwere ike kewaa ebili mmiri ala ọma jijiji n'ime ụdị abụọ bụ isi: ebili mmiri ahụ na ebili mmiri elu.
Ebili mmiri ahụ, nke nwere ebili mmiri mbụ (P) na ebili mmiri nke abụọ (S), bụ isi ihe na-elekwasị anya na usoro ntụgharị uche na ntụgharị uche nke ala ọma jijiji. Ebili mmiri P bụ ebili mmiri mkpakọ nke na-aga ngwa ngwa ma nwee ike ịgbasa site na ụdị mgbasa ozi niile (siri ike, mmiri mmiri, gas), ebe ebili mmiri S, ma ọ bụ ebili mmiri shear, nwere ike ịgbasa naanị site na mgbasa ozi siri ike.
Echiche Ntụgharị Uche nke Ala Ọma
Ntụgharị uche nke ala ọma jijiji na-eme mgbe ebili mmiri ala ọma jijiji ruru ókè dị n'etiti oyi akwa abụọ nwere ihe mgbochi olu dị iche iche (njupụta na ọsọ ebili mmiri) wee tụgharịa azụ n'elu. Enwere ike iji oge na oke nke ebili mmiri ndị a na-egosipụta kọwaa nhazi ala dị n'okpuru ala.
Iwu Snell
Iwu Snell, nke a makwaara dịka iwu ntụgharị uche, bụ ntọala nke ozizi ntụgharị uche ala ọma jijiji. Iwu a na-ekwu na akụkụ ntụgharị uche (θr) hà nhata na akụkụ nke ihe na-eme (θi):
\[
\theta_r = \theta_i
\]
Iwu a metụtara ụdị ebili mmiri niile na-agbanwe agbanwe, gụnyere ebili mmiri P na S. Ịghọta Iwu Snell na-enye anyị ohere ịkọwa data ala ọma jijiji ma mee atụmatụ ọsọ na njupụta nke oyi akwa dị n'okpuru ala.
Ọnụọgụ Ntụgharị Uche na Nzipu
N'ókè dị n'etiti mgbasa ozi abụọ nwere mgbochi acoustic dị iche iche, a ga-egosipụta ụfọdụ ike ebili mmiri seismic, a ga-ebufekwa ndị ọzọ n'ime mgbasa ozi nke abụọ. A na-ekpebi oke ike ndị a site na ihe ntụgharị uche (R) na ihe ntụgharị nnyefe (T):
\[
R = \ frac {Z_2 - Z_1}{Z_2 + Z_1}
\]
\[
T = \frac{2Z_1}{Z_2 + Z_1}
\]
ebe \(Z_1 \) na \(Z_2 \) bụ ihe mgbochi ụda olu nke mgbasa ozi mbụ na nke abụọ, n'otu n'otu.
Nkọwa nke Data Ntụgharị Uche
A na-eji geophones ma ọ bụ hydrophones ndị e tinyere n'ala ma ọ bụ n'ala oké osimiri dekọọ data ntụgharị uche nke ala ọma jijiji. A na-ahazi data a iji mepụta onyonyo a maara dị ka seismograms ma ọ bụ ngalaba ala ọma jijiji, nke na-enye ozi zuru ezu gbasara ihe owuwu dị n'okpuru ala.
Iji mee ka nkọwa dịkwuo mma, a na-eji usoro nhazi data dịka mbugharị na mwepụ. Mbugharị na-edozi ọnọdụ nke ndị na-egosipụta ihe na ngalaba ala ọma jijiji, ebe mwepụ na-eme ka mkpebi oge nke data dịkwuo mma.
Echiche Mgbanwe Seismic
N'aka nke ọzọ, ntụgharị uche nke ala ọma jijiji na-eme mgbe ebili mmiri ala ọma jijiji gafere ókè dị n'etiti mgbasa ozi abụọ nwere ọsọ ebili mmiri dị iche iche, na-agbanwe ụzọ ha si agbasa. Iwu Snell na-akọwakwa ihe a dịka iwu Snell si kwuo, nke kwuru na:
\[
\frac{\sin\theta_1}{v_1} = \frac{\sin\theta_2}{v_2}
\]
ebe \( \theta_1 \) na \( \theta_2 \) bụ akụkụ nke ihe na-eme na ntụgharị uche, ebe \( v_1 \) na \( v_2 \) bụ ọsọ ebili mmiri na mgbasa ozi mbụ na nke abụọ, n'otu n'otu.
Ntughari Dị Mkpa
Ntụgharị uche dị oke mkpa na-eme mgbe akụkụ nke ihe merenụ ruru ogo 90. N'ọnọdụ a, ebili mmiri ala ọma jijiji na-agbasa n'ókè dị n'etiti mgbasa ozi abụọ. A na-akpọ akụkụ nke ihe merenụ a akụkụ dị oke mkpa (θc), nke enwere ike ịgbakọ dị ka:
\[
\sin\theta_c = \frac{v_1}{v_2} \quad (v_2 > v_1)
\]
Oge Njem na Oge Njem N'akụkụ
N'ụzọ nkesa seismic, a na-atụ oge njem nke ebili mmiri refracted n'ebe dị iche iche (offsets) site na isi iyi seismic. A na-akọwa data a dị ka usoro oge njem, nke na-enye ozi gbasara ala dị n'okpuru ala.
Site na mgbagọ a, anyị nwere ike ịgbakọ ọsọ na omimi nke oyi akwa dị n'okpuru ala. Maka oyi akwa dị mfe nwere mgbasa ozi abụọ, oge njem T dịka ọrụ nke anya offset X bụ site na:
\[
T = T_0 + \frac{X}{V_{eff}}
\]
ebe \(T_0 \) bụ oge njem efu (offset), na \(V_{eff} \) bụ ọsọ dị irè nke ebili mmiri ala ọma jijiji.
Ngwa na Nnyocha na Ọmụmụ Ihe Geotechnical
E mere usoro ntụgharị uche iji chọpụta ọkpụrụkpụ na ọsọ nke akwa dị iche iche dị n'okpuru ala, na-enyere aka ịchọpụta ihe owuwu ala dịka mpịachi, ntụpọ, na ihe mgbochi. A na-ejikwa usoro a maka ọmụmụ ihe geotechnical, dị ka ịchọpụta omimi ruo na ntọala nkume siri ike ma ọ bụ ịchọpụta akwa aquifer.
N'ịchọgharị hydrocarbon, a na-eji ozi sitere na data ntụgharị uche ala ọma jijiji eme ihe iji maapụ ọnyà nhazi na stratigraphic nke nwere ike ịnwe mmanụ ma ọ bụ gas. Site na iji usoro nhazi data dị elu, enwere ike ịmepụta onyonyo dị elu nke ala dị n'okpuru ala, na-eme ka izi ezi nke amụma ebe nchekwa dị mma.
Mmechi
Echiche ndị bụ isi nke ozizi refraction na reflection na injinia seismic na-enye usoro dị mkpa maka ịkọwa data seismic na inyocha nhazi ala ụwa. Ihe ọmụma nke iwu Snell, ntụgharị uche na njikọ nnyefe, na ụzọ nyocha dị ka usoro njem-oge na ngalaba seismic dị mkpa maka inweta nghọta na nhazi na ike nke geology ala dị n'okpuru ala.
Ka teknụzụ nhazi na igwe nyocha na-aga n'ihu na-aga n'ihu, usoro ala ọma jijiji ga-anọgide na-abụ ngwa bara uru na geophysics, nchọpụta hydrocarbon, na nnyocha sayensị sara mbara.
