Ukushayisana - izinkinga nezixazululo
1. Into A (3 kg) ihamba ngesivinini esingu-8 m/s kanti into B (5 kg) ihamba ngesivinini esingu-4 m/s. Uma ukushayisana phakathi kwezinto A no-B kunwebeka ngokuphelele, lingakanani ijubane lezinto A no-B ngemva kokushayisana?
Kwaziwa:
Isisindo sento A (m 1 ) = 3 kg
Isisindo sento B (m2 ) = 5 kg
Isivinini sento A (v 1 ) = 8 ms –1
Isivinini sento B (v 2 ) = 4 ms –1
Ukushayisana okunwebeka ngokuphelele.
Okufunwayo: v 1 ' kanye v 2 '
Isixazululo:
Uma zombili izinto zinesisindo esihlukile futhi ijubane lazo zombili izinto ngemva kokushayisana alikaziwa okwamanje, khona-ke ijubane ngemva kokushayisana libalwa kusetshenziswa lesi sibalo:

Isiqondiso sezinto zombili siyafana ukuze ijubane lazo zombili izinto libe nophawu olufanayo. Uma zombili izinto zihamba ngezindlela eziphambene khona-ke ijubane elilodwa linesibonakaliso sokuhlanganisa kanti elinye ijubane linesibonakaliso sokususa.
Ijubane lento A (v A ) ngemva kokushayisana:
![]()
Ijubane lento B (v B ) ngemva kokushayisana:
![]()
Ijubane lento A (v 1 ') ngemva kokushayisana liyi-3 m/s kanti ijubane lento B (v 2 ') ngemva kokushayisana liyi-7 m/s.
2. Ibhola linomfutho ongu-P, lishayisana nodonga futhi liyakhanya. Ukushayisana kuyanwebeka ngokuphelele futhi isiqondiso salo siqonde odongeni. Kuyini ukushintsha komfutho webhola?
Kwaziwa:
Isisindo sebhola = m
Ijubane lebhola ngaphambi kokushayisana = v
Ijubane lebhola ngemva kokushayisana = -v (ibhola libonakala ngakwesobunxele)
Umfutho webhola ngaphambi kokushayisana (p o ) = mv
Umfutho webhola ngemva kokushayisana (p t ) = m (-v) = – mv
Okufunwayo: Ushintsho lomfutho webhola
Isixazululo:
Ushintsho lomfutho:
Δp = p t – po o
Δp = – mv – mv
Δp = – 2 mv
Δp = -2p
Uphawu lokususa lubonisa indlela ibhola eliya ngayo.
3. Izinto ezimbili, u-A no-B, zinesisindo esifanayo ezihamba ngakolunye uhlangothi futhi zishayisana. U-A uhamba empumalanga ngesivinini sika-V no-B uhamba entshonalanga ngesivinini sika-2V. Uma ukushayisana kunwebeka ngokuphelele, pho ijubane lazo zombili izinto ngemva kokushayisana lingakanani.
Kwaziwa:
Zombili izinto zinesisindo esifanayo.
I-A iya empumalanga ngesivinini sika-V
I-B iya entshonalanga ngesivinini esingu-2V
Okufunwayo: Ijubane lezinto zombili ngemva kokushayisana
Isixazululo:
Uma zombili izinto zinesisindo esifanayo futhi ukushayisana kunwebeka ngokuphelele, khona-ke ngemva kokushayisana zombili izinto zishintsha ijubane lazo.
Ngemva kokushayisana, u-A uthuthela entshonalanga ku-2V kanti u-B uthuthela empumalanga ku-V.
Ukushayisana Okuncane Okunwebekayo
4. Izinto ezimbili ezinesisindo esifanayo zihamba ngomugqa oqondile ngezindlela eziphambene njengoba kuboniswe esithombeni esingezansi. Uma ijubane lento 2 ngemva kokushayisana (v 2 ') lingu-5 m/s ngakwesokudla, khona-ke ubukhulu bejubane lento 1 ngemva kokushayisana buyini.
Kwaziwa:
Isisindo sento ngayinye = m
Ijubane lento 1 ngaphambi kokushayisana (v 1 ) = 8 m/s
Ijubane lento 2 ngemva kokushayisana (v 2 ) = 10 m/s
Ijubane lento 2 ngemva kokushayisana (v 2 ') = 5 m/s
Okufunwayo: Ijubane lento 1 ngemva kokushayisana (v 1 ')
Isixazululo:
Ukushayisana kunwebeka kancane.
m 1 v 1 + m 2 v 2 = m 1 v 1 ' + m 2 v 2 '
m (v 1 + v 2 ) = m (v 1 ' + v 2 ')
v 1 + v 2 = v 1 ' + v 2 '
8 + 10 = v 1 ' + 5
18 = v 1 ' + 5
v 1 ' = 18-5
v 1 ' = 13 m/s
Ukushayisana kwe-Inelastic
5. Inhlamvu engamagremu ayi-10 edutshulwe ku-100 ms -1 , ishayisana nebhulokhi yokhuni lapho iphumule. Isisindo sebhulokhi singamagremu angu-490. Ukushayisana akunakweqile. Iyini ijubane lebhulokhi kanye nenhlamvu ngemva kokushayisana.
Kwaziwa:
isisindo senhlamvu (m 1 ) = 10 amagremu
Isivinini senhlamvu (v 1 ) = 100 m/s
Isisindo sebhulokhi (m 2 ) = 490 amagremu
Isivinini sebhulokhi (v 2 ) = 0 m/s (ibhulokhi lapho iphumule)
Okufunwayo: Isivinini sebhulokhi kanye nenhlamvu ngemva kokushayisana
Isixazululo:
m 1 v 1 + m 2 v 2 = (m 1 + m 2 ) v'
(10)(100) + (490)(0) = (10 + 490) v'
1000 + 0 = 500 v'
1000 = 500 v'
v' = 1000 / 500
v' = 2 m/s
6. Iloli elihamba ngesivinini esingu-10 m/s lishayisana neloli elihamba ngesivinini esingu-20 m/s. Ngemva kokushayisana, iloli nemoto zombili zihamba ndawonye ngesivinini esifanayo. Isisindo seloli singama-1400 kg kanti isisindo semoto singama-600 kg. Liyini ijubane leloli nemoto ngemva kokushayisana?
Kwaziwa:
isivinini seloli (v 1 ) = 10 m/s
isivinini semoto (v 2 ) = 20 m/s
isisindo seloli (m1 ) = 1400 kg
isisindo semoto (m2 ) = 600 kg
Okufunwayo: Isivinini seloli kanye nemoto ngemva kokushayisana
Isixazululo:
m 1 v 1 + m 2 v 2 = (m 1 + m 2 ) v
(1400)(10) + (600)(20) = (1400 + 600) v
14000 + 12000 = 2000 v
26000 = 2000 v
v = 13 m/s
7. Inhlamvu engamagremu angu-20 ihamba ngesivinini esingu-10 m/s ngendlela evundlile, ishayisane nebhulokhi engamagremu angu-60 elele phansi. Ngemva kokushayisana, inhlamvu nebhulokhi kuhamba ndawonye ngesivinini esifanayo nangendlela efanayo. Iyini ijubane lezinhlamvu namabhulokhi.
Kwaziwa:
Isisindo senhlamvu (m P ) = 20 amagremu = 0.02 kg
Isisindo sebhulokhi (m B ) = amagremu angu-60 = 0.06 kg
Isivinini sokuqala senhlamvu (v P ) = 10 m/s
Isivinini sokuqala samabhulokhi (v B ) = 0
Okufunwayo: Isivinini senhlamvu kanye nebhulokhi ngemva kokushayisana (v')
Isixazululo:
Ukushayisana akunabo ukuqina.
m P v P + m B v B = (m P + m B ) v'
(0.02)(10) + (0.06)(0) = (0.02 + 0.06) v'
0.2 + 0 = 0.08 v'
0.2 = 0.08 v'
v' = 0.2 / 0.08
v' = 2.5 m/s
8. Izinto ezimbili, u-A no-B, zinesisindo esifanayo = 1.5 kg ziyasondelana bese ziyashayisana. Isivinini sento u-A (v A ) = 4 m/s kanye nesivinini sento u-B (v B ) = 5 m/s. Uma ukushayisana kungaqini, liyini ijubane lazo zombili izinto ngemva kokushayisana.
Kwaziwa:
Isisindo sento A (m A ) = 1.5 kg
Isisindo sento B (m B ) = 1.5 kg
Isivinini sento A ngaphambi kokushayisana (v A ) = 4 m/s (esiqondile kwesokudla)
Isivinini sento B ngaphambi kokushayisana (v B ) = -5 m/s (ukuya kwesobunxele okunegethivu)
Okufunwayo: Isivinini sezinto zombili ngemva kokushayisana
Isixazululo:
m A v A + m B v B = (m A + m B ) v'
(1.5)(4) + (1.5)(-5) = (1.5 + 1.5) v'
6 – 7.5 = (3) v'
-1.5 = (3) v'
v' = -1.5 / 3
v' = -0.5 m/s
Uphawu lokususa lubonisa ukuthi ngemva kokushayisana, zombili izinto ziya ngakwesobunxele, ziqonde ngakwesokunene nento B.
- Kuyini ukungqubuzana kumongo wefiziksi? Impendulo: Ku-physics, ukungqubuzana kubhekisela esenzakalweni lapho izinto ezimbili noma ngaphezulu zisondelana, ngokuvamile zisebenzisa amandla phezu komunye nomunye, okuholela ekushintshisaneni kwamandla kanye nomfutho.
- Ukushayisana kwe-elastic kanye ne-inelastic kuhluke kanjani? Impendulo: Ekungqubuzaneni okunwebekayo, kokubili amandla e-momentum kanye ne-kinetic ayalondolozwa. Ekungqubuzaneni okunwebekayo, i-momentum iyalondolozwa, kodwa amandla e-kinetic awalondolozwa. Ukungqubuzana okunwebekayo ngokuphelele kuyisigaba esincane lapho izinto ezingqubuzanayo zinamathelana khona ngemva kokungqubuzana.
- Kungani umfutho uhlala ulondolozwa ezingozini? Impendulo: Umfutho ulondolozwa ezingozini ngenxa yesimiso sokulondolozwa komfutho, esithi umfutho ophelele wesistimu evaliwe uhlala ungaguquki ngaphandle kokuthi kuthathwe izinyathelo ngamandla angaphandle.
- Ingabe amandla e-kinetic ahlala elondolozwa ezingozini? Impendulo: Cha, amandla e-kinetic agcinwa kuphela ekushayisaneni okunwebekayo. Ekushayisaneni okunwebekayo, amanye amandla e-kinetic aguqulwa abe ezinye izinhlobo zamandla, njengamandla angase abe khona, umsindo, noma ukushisa.
- Kungani izimoto ezimbili zinganamathelana ngemva kokushayisana? Impendulo: Uma izimoto ezimbili zinamathelana ngemva kokushayisana, kuyisibonelo sokushayisana okungenakuqina ngokuphelele. Izimoto zihlala ndawonye ngenxa yokuxhumana kwemishini, ukuguqulwa, noma amanye amandla anqoba ikhono lazo lokuphindela komunye nomunye.
- Ingabe into ebhekene nokushayisana ingabhekana noshintsho lwamandla e-kinetic ngisho noma ijubane layo lingashintshi? Impendulo: Yebo, uma into ishintsha indlela yayo ngesikhathi sokushayisana kodwa hhayi ijubane layo, ijubane layo (inani le-vector) liyashintsha, kodwa ijubane layo (inani le-scalar) lihlala lifana. Nakuba ubukhulu bamandla ayo e-kinetic (kuye ngejubane) bungase bungashintshi, into ishintshe indlela ekusatshalalisweni kwamandla.
- Kungani amabhola e-billiard egxumagxuma uma eshayisana? ImpenduloAmabhola e-billiard adlula cishe ekushayisaneni okunwebekayo. Uma ibhola elilodwa lishaya elinye, amandla e-kinetic kanye nomfutho kuyadluliselwa, okubangela ukuthi amabhola aqhume. Ukwakheka kanye nezinto ezisetshenziswa amabhola e-billiard kuwenza asebenze kahle ekulondolozeni amandla e-kinetic kulokhu kusebenzisana.
- Uma izinto ezimbili ezinobukhulu obuhlukene zishayisana futhi zinamathelana, ingabe ijubane lazo elihlangene lizoba isilinganiso sejubane lazo lokuqala? Impendulo: Akunjalo ngempela. Ijubane elihlanganisiwe lizoncika emthethweni wokulondolozwa komfutho. Uma into eyodwa inkulu kakhulu kunenye, ijubane elihlanganisiwe lizosondela kakhulu kwijubane lokuqala lento enkulu kakhulu.
- Ezweni langempela, ingabe kukhona ukushayisana “okunwebekayo” ngempela? Impendulo: Empeleni, akukho ukungqubuzana okunwebeka ngokuphelele. Nakuba okunye ukungqubuzana, njengalokho okuphakathi kwamabhola ebhiliyadi, kusondela, kuhlale kukhona amandla alahlekela kwezinye izinhlobo, njengomsindo noma ukushisa.
-
I-airbag iwunciphisa kanjani umthelela wokushayisana engozini yemoto? Impendulo : Ama-airbag andisa isikhathi esithathwayo ukuze umfutho womuntu ushintshe lapho eshayisana. Ngokwenza kanjalo, amandla atholwa ngumuntu (okulingana nesikhathi lapho umfutho ushintsha khona) ayancishiswa, okunciphisa ukulimala okungenzeka.