Àwọn Ohun Èlò Opitika - Àwọn Ìṣòro àti Àwọn Ìdáhùn
1. A gbé ohun kan tó ga ju h lọ sí ibi tí ó kéré sí gígùn ìfọ́kànsí f. Pinnu àwọn ànímọ́ àwòrán náà.
ojutu

Gẹ́gẹ́ bí àwòrán tó wà lókè yìí, àwọn ànímọ́ àwòrán náà jẹ́ ti ojú-ìwòye, wọ́n dúró ṣánṣán, wọ́n sì tóbi ju ohun kan lọ.
2. Tí a bá gbé ohun kan sí àárín ààrin ojú ìfọ́kànsí àti dígí onígun mẹ́rin, àwòrán tí dígí náà ṣe ni:
1. Ó tóbi ju ìgbà méjì lọ ju ohun èlò lọ
2. Otun
3. Ijinna aworan = gigun idojukọ
4. Foju
Ọ̀rọ̀ tó tọ́ ni....
Ojutu:
Gígùn ìfojúsùn (f) = 20 cm àti ìjìnnà ohun náà (do) = 10 cm, gẹ́gẹ́ bí àwòrán tí a fihàn ní ìsàlẹ̀ yìí:
a) Ijinna aworan
1/f = 1/d o + 1/d i
1/20 = 1/10 + 1/ọjọi
1/20 – 1/10 = 1/ọjọi
1/20 – 2/20 = 1/ọjọi
-1/20 = 1/ọjọi
di = -20 cm
Àmì àyọkúrò náà fihàn pé àwòrán náà jẹ́ ti ojú-ìwòye tàbí pé àwọn ìtànṣán náà kò kọjá ní ojú-ìwòye náà.
b) Ṣíṣe àgbékalẹ̀ àwòrán
M = -di /do = -(-20)/10 = 20/10 = ìgbà méjì
Àmì afikún náà fihàn pé àwòrán náà dúró ṣánṣán àti pé àwòrán náà tóbi ju ohun náà lọ ní ìlọ́po méjì.
Àwọn ohun ìní àwòrán
1. Àwòrán náà tóbi ju ohun náà lọ ní ìgbà méjì
2. Otun
3. Ijinna aworan = gigun idojukọ = 20 cm
4. Foju
3. Ijinna ohun kan jẹ́ mítà méjì níwájú dígí onígun mẹ́rin àti gíga àwòrán náà jẹ́ ìlọ́po 1/16 gíga ohun náà. Kí ni gígùn ojú dígí náà?
A mọ̀:
Ijinna ohun (d)o) = mita 2
Ìmúdàgba àwòrán (M) = ìgbà 1/16
Fe: gígùn àfiyèsí ti dígí onígun mẹ́rin
Ojutu:
Ijinna aworan:

Ijinna aworan naa jẹ – 1/8 mita. Àmì ìyọkúrò fihàn pé àwòrán náà jẹ́ ti gidi.
Gígùn àfojúsùn (f):

Àmì àyọkúrò náà fihàn pé gígùn ìfojúsùn náà jẹ́ ti ojú-ìwòye.
4. Pinnu awọn abuda ti aworan giga-h, ti o wa niwaju digi ti o nipọn.

ojutu
Gẹ́gẹ́ bí àwòrán náà ti sọ, àwọn ànímọ́ àwòrán náà jẹ́ ti ojú-ìwòye, wọ́n dúró ṣánṣán, wọ́n sì kéré ju ohun kan lọ.
7. Lẹ́nsì gígùn ìfọ́mọ́ra 5-m tí a lò gẹ́gẹ́ bí gíláàsì ìfọ́mọ́ra. Lẹ́nsì tí ojú déédéé máa ń lò nígbà tí ojú bá dojúkọ ibi tí ó sún mọ́. Kí ni ìfọ́mọ́ra igun ti gíláàsì ìfọ́mọ́ra?
A mọ̀:
Gígùn àfojúsùn (f) = 5 cm
Oju ti o sunmọ oju deedee (N) = 25 cm
A fẹ́: Gbigbe angula
Ojutu:
Tí ojú bá dojúkọ ibi tí ó súnmọ́, ìjìnnà àwòrán náà = ibi tí ó súnmọ́ ojú déédé. Ìbáramu ìfẹ̀ igun náà:
![]()
M = Ìmúgbòòrò igun, N = nítòsí ojú ojú déédé, f = gígùn àfiyèsí gilasi ìmúgbòòrò
Ìmúgbòòrò igun nígbà tí ojú bá dojúkọ ibi tí ó súnmọ́:
![]()
Ojú tí kò rí nǹkan tán àti Ojú tí kò rí nǹkan jìnnà
8. Ẹnikan pẹlu Ojú tí kò ríran jìnnà lo +2 Awòn ojugilasi. Kini ni ijinna to sunmọ awọn ènìyàn lè ríran láìsí ojugilasi.
A mọ̀:
Agbára lẹ́ńsì (P) = +2 diopters
A fẹ́: The ijinna to sunmọ
Ojutu:
A converging lẹnsi or lẹ́ńsì tó yàtọ̀ síra?
Agbára lẹ́ńsì náà dára nítorí pé lẹ́ńsì tí a lò jẹ́ lẹ́ńsì rere tàbí lẹ́ńsì tí ń yípadà.
Kí ni gígùn ìfojúsùn lẹ́ńsì náà?
P = 1/f
2 = 1/f
f = 1/ 2 = 0.5 m = 50 cm
Gigun ifojusi naa jẹ 50 cm.
Ojú tí kò ríran jìnnà àti ojú tí kò ríran jìnnà?
Ojú tí a kò lè rí dáadáa nítorí pé lẹ́ńsì tí a lò jẹ́ lẹ́ńsì rere.
Kini ni ijinna to sunmọ awọn ènìyàn lè ríran láìsí àwọn gíláàsì ojú?
Kí ojú lè rí àwọn nǹkan ní ìjìnnà 25 cm gẹ́gẹ́ bí ojú déédé, lẹ́ńsì náà gbọ́dọ̀ ṣe àwòrán ní ìjìnnà x cm níwájú lẹ́ńsì náà. Àwòrán náà wà níwájú lẹ́ńsì náà kí àwòrán náà lè dúró ṣinṣin àti kí ó lè jẹ́ ti gidi. Àwòrán náà jẹ́ ti gidi kí ìjìnnà òjìji (àwọn) náà lè jẹ́ ti odi.
-1/di = 1/f – 1/do
-1/di = 1/50 – 1/25 = 1/50-2/50 = -1/50
-di = -50/1 = -50 cm = -0.50 mita
di = 50 cm = 0.5 mita
The ijinna to sunmọ awọn ènìyàn lè ríran láìsí ojugilasi jẹ́ 50 cm. Ijinna ti o sunmọ julọ ti oju deede le ri jẹ 25 cm.
9. Ibi ti eniyan ti o ni n sunmọojú tí a lè rí etí is 50 cm. Ki ni agbara lẹnsi ti eniyan n lo lati le ri awọn nkan ni 25 cm?
ojutu
Ibiti oju deedee sunmọ 25 cm ati sunmọ ibi ti eniyan ti o ni n naa wa.ojú tí a lè rí etí jẹ́ 50 cm. Lẹ́nsì tí ẹni náà ń lò jẹ́ lẹ́nsì tí ó ń yípo.
Láti fún ohun tí a ṣàkíyèsís Láti jẹ́ 25 cm níwájú ojú, lẹ́ńsì náà gbọ́dọ̀ ṣe image ní ìjìnnà 50 cm níwájú ojú àti lẹ́ńsì. aworan gbọdọ wa niwaju oju lati le rii ki image jẹ́ gígún àti oníṣeéṣe.
A mọ̀:
Ijinna ohun (d)o) = 25 cm
Ijinna aworan (di) = -50 cm (odi nitori foju)
fe : Gígùn àfojúsùn (f) àti agbára lẹ́ńsì (P)
Ojutu:
1/f = 1/s + 1/s'
1/f = 1/25 + 1/-50
1/f = 2/50 – 1/50
1/f = 1/50
f = 50/1 = 50 cm = 0.5 m
Àmì afikún fihàn pé lẹ́ńsì náà ń para pọ̀.
P = 1/f = 1/0.5 = +2 Diopters
Agbara lẹnsi naa jẹ +2 D.
10. Agbára microscope kan ní lẹnsi objective àti lẹ́nsì ojú kan. pẹlu ipari ifojusi jẹ 0.9 cm ati 5 cm. Ẹnìkan fi 10 mm sí i. ohun níwájú lẹ́nsì ojú tí a ó fi wo lẹ́nsì ojú láìsí ààyè. Tí ohun náà bá ní gígùn 0.5 mm àti pé ìjìnnà kíkà déédéé ti ẹni náà jẹ́ 25 cm, a ó rí i pé gígùn ohun náà jẹ́...
A mọ̀:
Gígùn àfojúsùn ti lẹ́ńsì àfojúsùn (f)ob) = 0.9 cm = 9 mm
Gígùn àfojúsùn ti lẹ́nsì ojú (fok) = 5 cm = 50 mm
Ijinna ohun lati lẹnsi ohun-ìṣe (sob) = 10mm
Gígùn ohun kan (h)o) = 0.5mm
Oju ti o sunmọ oju deedee (N) = 25 cm = 250 mm
A fẹ́: Gígùn àwòrán (h)emi ')
Ojutu:
Ijinna aworan lati lẹnsi ohun-ini
1 / sob' = 1/fob – 1/sob = 1/9 – 1/10 = 10/90 – 9/90 = 1/90
sob' = 90/1 = 90 mm
Ìmúdàgba gbogbo ti microscope nigbati oju ba sinmi tabi nigbati aworan naa ba wa ni ailopin, ti a ṣe iṣiro nipa lilo idogba:

Gígùn àwòrán = gígùn ohun x àpapọ̀ ìfẹ̀ = (0.5 mm)(45) = 22.5 mm.
11. Gígùn ojú tí a fi ń wo lẹ́ńsì ojú tí a fi ń wo ohun èlò ìwádìí jẹ́ 2.0 cm. A gbé ohun kan sí 2.2 cm. Gígùn ohun èlò ìwádìí ojú jẹ́ 24.5 cm. Ojú náà wà déédéé, ó sì sinmi. Kí ni àpapọ̀ ìtóbi ohun èlò ìwádìí ojú.
A mọ̀:
Gígùn àfojúsùn ti lẹ́nsì àfojúsùn (f ob ) = 2.0 cm
Ijinna ohun kan si lẹnsi ohun-elo (dob) = 2.2 cm
Gígùn Maikirosikopu (l) = 24.5 cm
Oju ti o sunmọ oju deedee (N) = 25 cm
Ojú náà ti sinmi.
Fe: Ìfẹ̀ gbogbogbò ti ohun amúsọ̀rọ̀pọ̀ (M)
Ojutu:

Ojú náà sinmi nígbà tí àwòrán náà bá wà ní àìlópin.
Ìwọ̀n gíga gbogbo ti microscope nigbati oju ba sinmi:

M = ìfẹ̀ gbogbo
l= gígùn maikirosikopu =ijinna laarin lẹnsi objective ati lẹnsi oju = gígùn àfiyèsí ti lẹnsi ojú + Ijinna aworan lati lẹnsi ohun-ini (dob') = fok + dob'
Ijinna aworan lati lẹnsi ohun-ini (dob') :
1 / fob = 1/ọjọob + 1/ọjọob'
1/dob' = 1/fob – 1/ọjọob = 1/2 – 1 / 2.2 = 2.2 / 4.4 – 2 / 4.4 = 0.2 / 4.4
dob' = 22
Ijinna aworan lati lẹnsi ohun-elo jẹ 22 cm.
Gígùn ìfojúsùn lẹ́ńsì ojú (fok):
l= fok + sob'
fok = l – dob' = 24.5 – 22 = 2.5 cm
Ìfẹ̀ gbogbo ohun èlò amúrókírókíró (M):

12. 25 cm ni o sunmọ oju deede. Kini iwọn titobi ti microscope naa.
A mọ̀:
Oju ti o sunmọ oju deedee (N) = 25 cm
Ijinna ohun (d)ob) = 1.2 cm
Gígùn ìfojúsùn lẹ́ńsì ojú ìwòye (fob) = 1 cm
Gígùn ìfojúsùn lẹ́ńsì ojú (fok) = 5 cm
Ijinna laarin lẹnsi afojusi ati lẹnsi oju = 10 cm
Fe: Ìmúdàgba microscope
Ojutu:
Tí àwòrán ìkẹyìn bá wà ní àìlópin, ojú náà á sinmi (ìgbé tí ó kéré jù). Tí àwòrán ìkẹyìn bá wà ní ibi tí ó sún mọ́ (25 cm), ojú náà kò sinmi ṣùgbọ́n ó dojúkọ ibi tí ó sún mọ́ (ìgbé tí ó pọ̀ jù).
Ìbáramu ìgbéga makirosipu nigbati oju ba dojukọ aaye ti o sunmọ (ipo ti o pọ julọ):

Ijinna aworan lati lẹnsi ohun-elo (dob') :
1/dob' = 1/ọjọob – 1/ọjọob = 1/1 – 1 / 1.2 = 12/12 – 10/12 = 2/12
dob' = 12/2 = 6 cm
Ṣíṣe àgbékalẹ̀ àwòrán:
![]()
Àwọn ìṣòro àti ojútùú sí Maikrósíkò
Telescope
Àwọn ìṣòro àti ìdáhùn sí àwọn ohun èlò tẹlisíkọ̀pù 1
Àwọn ìṣòro àti ìdáhùn sí àwọn ohun èlò tẹlisíkọ̀pù 2
- Kí ni ìlànà pàtàkì tó wà lẹ́yìn àwọn ohun èlò ìrísí ojú?
- idahun: Ìlànà pàtàkì tí ó wà lẹ́yìn àwọn ohun èlò ìrísí ni ṣíṣe àtúnṣe ìmọ́lẹ̀, ní pàtàkì nípasẹ̀ ìfàmọ́ra àti ìṣàfihàn, láti ṣẹ̀dá àti láti mú kí àwọn àwòrán pọ̀ sí i, láti ràn wá lọ́wọ́ láti kíyèsí àwọn ohun kan dáadáa tàbí láti wọn àwọn ànímọ́ ìmọ́lẹ̀ kan.
- Báwo ni àwọn gíláàsì ojú tí a fi ń ṣe àtúnṣe ṣe ń ṣiṣẹ́ láti mú kí ìran ríran dáadáa?
- idahunÀwọn gíláàsì ojú tí a fi ń ṣe àtúnṣe ní àwọn lẹ́ǹsì tí ó ń san àléébù ojú nínú ìmọ́lẹ̀ tí ó ń darí. Fún àìríran tí ó jìnnà, àwọn lẹ́ǹsì onígun mẹ́rin máa ń tan ìmọ́lẹ̀ jáde, nígbà tí fún àìríran tí ó jìnnà, àwọn lẹ́ǹsì onígun mẹ́rin máa ń kó àwọn ìtànṣán ìmọ́lẹ̀ jọ, èyí tí ó ń jẹ́ kí ojú lè tẹ àwòrán sí ojú rétínà dáadáa.
- Kí ló dé tí gíláàsì amúgbálẹ́gbẹ̀ẹ́ fi ń mú kí àwọn nǹkan tóbi sí i?
- idahun: Gilasi ohun ti n ṣe afihan jẹ lẹnsi onigun mẹrin ti o ṣẹda aworan foju, ti a gbe soke, ati ti o duro ṣinṣin ti ohun naa nigbati a ba fi ohun naa si aarin gigun idojukọ lẹnsi naa. Oju naa rii aworan ti a gbe soke yii bi ti o tobi ju ohun naa lọ funrararẹ.
- Báwo ni ihò kámẹ́rà ṣe ní ipa lórí dídára àwòrán náà?
- idahun: Ihò náà ń ṣàkóso iye ìmọ́lẹ̀ tí ó ń wọ inú kámẹ́rà. Ihò tí ó tóbi jù ń jẹ́ kí ìmọ́lẹ̀ pọ̀ sí i, èyí tí ó lè yọrí sí àwọn fọ́tò tí kò ní ìmọ́lẹ̀ púpọ̀. Síbẹ̀síbẹ̀, ihò tí ó tóbi jù tún ń dín ìjìnlẹ̀ pápá kù, èyí tí ó túmọ̀ sí wípé apá kékeré nínú àwòrán náà yóò wà ní ìfọkànsí. Ní ọ̀nà mìíràn, ihò tí ó kéré jù ń mú kí ìjìnlẹ̀ pápá pọ̀ sí i ṣùgbọ́n ó lè nílò àkókò ìfarahàn gígùn tàbí àwọn ètò ìfàmọ́ra gíga.
- Kí ló dé tí àwọn awòran ojú fi máa ń ní nọ́mbà bíi “10×50” tí a kọ sí ara wọn?
- idahun: Nínú àwọn awòrán ojú tí a fi ń wo nǹkan “10×50”, “10x” túmọ̀ sí pé ohun náà yóò farahàn ní ìlọ́po mẹ́wàá ju ojú tí a fi ń wo nǹkan lọ. “50” tọ́ka sí ìwọ̀n ìlàjì lẹ́nsì ojú ní milimita. Lẹ́nsì ojú tí ó tóbi jù lè kó ìmọ́lẹ̀ jọ, èyí tí yóò mú kí àwòrán náà mọ́lẹ̀, pàápàá jùlọ ní àwọn ipò tí ìmọ́lẹ̀ kò fi bẹ́ẹ̀ wúlò.
- Báwo ni awòrán oníhò tí a fi ń wo ohun èlò ìwojú ṣe ń kó ìmọ́lẹ̀ jọ ju ojú ènìyàn lọ, kí sì nìdí tí èyí fi ṣe pàtàkì fún wíwo àwọn ìràwọ̀ tí ó jìnnà?
- idahunÀwọn tẹlisíkòpù ní àwọn lẹ́ǹsì tó tóbi ju ojú ènìyàn lọ, èyí tó ń jẹ́ kí wọ́n lè kó ìmọ́lẹ̀ jọ kí wọ́n sì pọkàn pọ̀. Agbára ìkórajọ ìmọ́lẹ̀ tó pọ̀ sí i yìí ṣe pàtàkì fún wíwo àwọn ohun tó jìnnà réré àti àwọn ohun tó ṣókùnkùn tí ojú kò lè rí.
- Kí ni ìyàtọ̀ láàárín ohun tí ń yọ àwọ̀ kúrò àti ohun tí ń yọ àwọ̀ kúrò nínú rẹ̀?
- idahun: Telescope ti n tun ina (tabi refractor) nlo awọn lẹnsi lati tẹ ati lati fojusi ina, lakoko ti telescope ti n tun ina (tabi reflector) nlo awọn digi. Awọn refractors nigbagbogbo n jiya lati aberration chromatic, eyiti o le fa awọn eti awọ ni ayika awọn nkan. Awọn reflectors yago fun iṣoro yii ṣugbọn o le nilo tito ati atunṣe loorekoore.
- Kí ló dé tí àwọn microscopes fi ń lo àwọn lẹnsi púpọ̀?
- idahunÀwọn ohun èlò amúlétutù máa ń lo àpapọ̀ lẹ́nsì (ohun èlò ojú àti ohun èlò ojú) láti ṣe àṣeyọrí gíga àti ìpinnu gíga. Lẹ́nsì ojú náà máa ń mú kí àpẹẹrẹ náà ga sí i, lẹ́yìn náà, ojú náà máa ń mú kí àwòrán náà túbọ̀ ga sí i. Àpapọ̀ náà máa ń jẹ́ kí a kíyèsí àwọn ohun èlò kéékèèké.
- Báwo ni okùn opitika ṣe ń gbé ìwífún jáde ní ọ̀nà jíjìn?
- idahunÀwọn okùn optíkì máa ń lo ìlànà ìtànṣán inú pátápátá. Àwọn àmì ìmọ́lẹ̀ (láti inú àwọn lésà) ni a máa ń fi sínú okùn náà, wọ́n sì máa ń yọ àwọn ògiri inú okùn náà jáde, wọ́n máa ń rìnrìn àjò gígùn pẹ̀lú àdánù díẹ̀ nínú agbára wọn. Àwọn àmì ìmọ́lẹ̀ wọ̀nyí lè gbé ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìwífún.
- Kí ni ipa ti prism ninu ẹrọ wiwọn iwọn?
- idahun: Nínú spectrometer, prism máa ń fọ́n ìmọ́lẹ̀ tí ń wọlé sí àwọn àwọ̀ ẹ̀yà ara rẹ̀ (spectrum) ní ìbámu pẹ̀lú ìwọ̀n ìgbì omi. Èyí máa ń jẹ́ kí a lè ṣe àyẹ̀wò àwọn orísun ìmọ́lẹ̀ láti mọ ìdàpọ̀ wọn, agbára wọn, àti àwọn ànímọ́ mìíràn.