Àwọn ipa tí sìgá mímu ní lórí ètò èémí
Sígá mímu ṣì jẹ́ ọ̀kan lára àwọn ìwà tó wọ́pọ̀ jùlọ ní àwùjọ, láìka ewu ìlera rẹ̀ sí. Ọ̀kan lára àwọn ètò ara tó yára jùlọ tí sìgá mímu sì ń ní ipa lórí ni ètò atẹ́gùn. Gbogbo ìfúnpọ̀ èéfín sìgá ní ẹgbẹẹgbẹ̀rún kẹ́míkà, títí bí nicotine, tar, carbon monoxide, formaldehyde, benzene, àti onírúurú àwọn èròjà kéékèèké tó lè wọ inú ọ̀nà atẹ́gùn lọ sí alveoli (àpò atẹ́gùn nínú ẹ̀dọ̀fóró). Fífi ara hàn sí àwọn nǹkan wọ̀nyí leralera ń yí ọ̀nà tí ọ̀nà atẹ́gùn ń gbà ṣiṣẹ́ padà, ó ń dín agbára ìwẹ̀nùmọ́ ara-ẹni ti ẹ̀dọ̀fóró kù, ó ń fa ìgbóná ara-ẹni, ó sì ń mú ewu àkóràn àti àwọn àrùn líle bíi COPD àti àrùn jẹjẹrẹ ẹ̀dọ̀fóró pọ̀ sí i.
Báwo ni ètò èémí ṣe ń ṣiṣẹ́ àti ìdí tí sìgá fi léwu
Ètò atẹ́gùn ni imú, pharynx, larynx, trachea, bronchi, bronchioles, àti alveoli. A máa ń sẹ́ atẹ́gùn tó ń wọlé, a máa ń fi omi rọ̀ ọ́, lẹ́yìn náà a máa darí rẹ̀ sí ẹ̀dọ̀fóró fún pàṣípààrọ̀ gáàsì: a máa ń fà atẹ́gùn sínú ẹ̀jẹ̀, a sì máa ń tú carbon dioxide jáde. Àwọn ọ̀nà ààbò pàtàkì fún àwọn ọ̀nà atẹ́gùn ni mucus àti cilia, àwọn irun kéékèèké lórí ògiri ọ̀nà atẹ́gùn tó máa ń gbéra déédéé láti tì eruku, eruku àti kòkòrò jáde.
Èéfín sìgá máa ń ba ààbò yìí jẹ́. Tàtà àti àwọn èròjà kéékèèké máa ń lẹ̀ mọ́ ògiri ọ̀nà atẹ́gùn, nígbà tí àwọn kẹ́míkà kan máa ń sọ ìpara di aláìlera. Nítorí náà, “ọ̀nà atẹ́gùn àdánidá” ti ẹ̀dọ̀fóró kò ṣiṣẹ́ dáadáa. Ìpara máa ń di kíkún sí i, ó sì máa ń pọ̀ sí i, ṣùgbọ́n ó máa ń ṣòro láti lé jáde. Ìdí nìyí tí àwọn tó ń mu sìgá fi máa ń ní ikọ́ tó ń múni ṣiṣẹ́, pàápàá jùlọ ní òwúrọ̀.
Ipa ti siga mimu lori apa oke ti atẹgun
Ní apá òkè ẹ̀rọ atẹ́gùn (láti imú dé ẹnu), sìgá mímu lè fa ìbínú onígbà pípẹ́, èyí tí yóò yọrí sí àwọn àmì àrùn bí ìdènà imú, ọ̀fun gbígbẹ, ìró ohùn, àti ìmọ̀lára dídì. Èéfín sìgá tún ń ba iṣẹ́ ìṣàlẹ̀ imú jẹ́, ó sì ń mú kí àsopọ̀ ara túbọ̀ rọrùn láti gbóná. Nínú àwọn ènìyàn kan, sìgá mímu ń mú kí rhinitis (ìgbóná imú) burú sí i tàbí kí ó mú kí ewu àkóràn ọ̀fun máa pọ̀ sí i.
Síga mímu lè yí ohùn padà. Ìbínú àti ìgbóná ara àwọn okùn ohùn máa ń fa kí ohùn máa dún kíkan. Ní àsìkò pípẹ́, àwọn tó ń mu sìgá ní ewu gíga láti ní àrùn laryngeal, títí kan àrùn jẹjẹrẹ laryngeal, nítorí pé wọ́n máa ń fara hàn sí àwọn èròjà carcinogens ní gbogbo ìgbà tí wọ́n bá mí èéfín.
Ipalara Ọpọlọ ati Irora Ifun: Ikọ́ onigbagbo ati Iṣelọpọ Ẹyin
Nígbà tí èéfín sìgá bá kọjá nínú ọ̀nà àti bronchi, ara máa ń gbóná ara rẹ̀. Ara máa ń rí èéfín náà gẹ́gẹ́ bí "ohun àjèjì" tí a gbọ́dọ̀ lé jáde. Nítorí pé àwọn cilia náà ti bàjẹ́, ara máa ń gbẹ́kẹ̀lé ikọ́ gẹ́gẹ́ bí ọ̀nà ìsanpadà. Ikọ́ ẹni tí ń mu sìgá kì í ṣe àṣà lásán, ṣùgbọ́n ó jẹ́ àmì ìbínú àti ìbàjẹ́ tí ń bá a lọ.
Ìṣẹ̀dá èékúlẹ̀ máa ń pọ̀ sí i láti dẹkùn àwọn èròjà àjèjì, ṣùgbọ́n èékúlẹ̀ yìí máa ń di ibi tí bakitéríà máa ń bí sí. Nítorí náà, àwọn tó ń mu sìgá máa ń ní ìṣòro èékúlẹ̀ tó ń tún padà wá. Tí ìfarahàn bá ń bá a lọ fún ọ̀pọ̀ ọdún, èékúlẹ̀ lè di onígbà pípẹ́: àwọn ògiri èékúlẹ̀ lè wúwo, àwọn ọ̀nà atẹ́gùn ...
Ipa lori Alveoli: Emphysema ati Idinku Paṣipaarọ Gaasi
Apá pàtàkì jùlọ nínú ẹ̀dọ̀fóró fún ìyípadà gáàsì ni alveoli. Alveoli tó ní ìlera jẹ́ rirọ, wọ́n sì ní ilẹ̀ tó tóbi, èyí tó ń jẹ́ kí atẹ́gùn máa gba ara wọn dáadáa. Sígá mímu máa ń fa ìgbóná ara tó ń ba àwọn ògiri alveolar jẹ́ díẹ̀díẹ̀. Nígbà tí àwọn ògiri alveolar bá bàjẹ́, àwọn àpò kéékèèké wọ̀nyí máa ń para pọ̀ di àwọn àyè afẹ́fẹ́ tó tóbi jù, tí kò sì ṣiṣẹ́ dáadáa. A mọ̀ ọ́n sí emphysema.
Àrùn emphysema máa ń mú kí ẹ̀dọ̀fóró má lè rọ̀ mọ́, èyí sì máa ń mú kí afẹ́fẹ́ máa dì mọ́ ara wọn, ó sì máa ń ṣòro láti jáde nígbà tí wọ́n bá ń mí síta. Nítorí náà, àwọn tó ń mu sìgá sábà máa ń ní ìṣòro èémí, pàápàá jùlọ nígbà tí wọ́n bá ń ṣe eré ìdárayá, nítorí pé ara wọn kò ní atẹ́gùn tó tó bó tilẹ̀ jẹ́ pé wọ́n ń mí símí kíákíá. Ipò yìí kì í dín agbára wọn kù nìkan, ó tún ń dín agbára wọn kù.
Àrùn Ẹ̀dọ̀fóró Onígbà-pípẹ́ (COPD): Ewu Àkókò Pípẹ́
Ọ̀kan lára àwọn àbájáde tó ga jùlọ tí sìgá mímu ń fà ni COPD (Àrùn Ẹ̀dọ̀fóró Tó Ń Dígbò), èyí tó ní í ṣe pẹ̀lú bronchitis àti emphysema. A máa ń fi COPD hàn nípa ìdíwọ́ afẹ́fẹ́ tó ń lọ síwájú, èyí tó túmọ̀ sí wípé ó lè le sí i bí àkókò ti ń lọ, pàápàá jùlọ tí a kò bá dá sìgá mímu dúró. Àwọn àmì àrùn COPD ni ikọ́ gígùn, ìṣẹ̀dá ìfọ́, ìmí gbígbóná, àti àìsí èémí tó ń pọ̀ sí i.
Ní àwọn ìpele tó ga jù, àwọn ènìyàn tó ní COPD lè ní ìrírí àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ tó burú sí i, èyí tó jẹ́ àbájáde àìlera tó ń wáyé látàrí àkóràn tàbí ìbàjẹ́. Àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ tó ń ṣẹlẹ̀ nígbà míì máa ń nílò ilé ìwòsàn, ìtọ́jú atẹ́gùn, àti àtìlẹ́yìn atẹ́gùn. Ohun tó mú kí COPD léwu ni ìbàjẹ́ ẹ̀dọ̀fóró tó lè wà títí láé. Ìtọ́jú lè ran àwọn àmì àrùn lọ́wọ́ láti ṣàkóso, ṣùgbọ́n kò lè mú kí ẹ̀dọ̀fóró padà sípò pátápátá.
Sígá mímu àti Àrùn Jẹjẹrẹ Ẹ̀dọ̀fóró
Àrùn jẹjẹrẹ ẹ̀dọ̀fóró jẹ́ ọ̀kan lára àwọn àrùn jẹjẹrẹ tó léwu jùlọ, sìgá sìgá sì jẹ́ ohun tó ń fa ewu ńlá. Àwọn àrùn jẹjẹrẹ tó wà nínú sìgá lè ba DNA àwọn sẹ́ẹ̀lì afẹ́fẹ́ àti ẹ̀dọ̀fóró jẹ́. Ìbàjẹ́ DNA tó ń wáyé leralera, tí ara kò bá tún ṣe dáadáa, lè fa ìdàgbàsókè sẹ́ẹ̀lì tó lè di àrùn jẹjẹrẹ.
Ìṣòro kan tí ó wọ́pọ̀ ni pé àrùn jẹjẹrẹ ẹ̀dọ̀fóró kì í sábà fa àwọn àmì àrùn tó hàn gbangba ní ìbẹ̀rẹ̀ rẹ̀. Àwọn tó ń mu sìgá sábà máa ń ka ikọ́ díẹ̀ tàbí kí èémí má baà pọ̀ sí i “déédéé”. Nígbà tí àwọn àmì àrùn náà bá burú sí i—bí ikọ́ ẹ̀jẹ̀, ìrora àyà, tàbí pípadánù ìwọ̀n ara tó pọ̀—arùn jẹjẹrẹ náà lè ti wà ní ìpele tó ga jù. Nítorí náà, ọ̀nà ìdènà àkọ́kọ́ ni kí a yẹra fún sìgá mímu àti kí a jáwọ́ nínú rẹ̀ ní kùtùkùtù bí ó ti ṣeé ṣe.
Ewu Giga ti Awọn Kokoro Atẹgun
Sígá mímu máa ń dín agbára ìdènà àrùn tó wà ní afẹ́fẹ́ kù. Afẹ́fẹ́ tó bàjẹ́, ìgbẹ́ tó nípọn, àti ìgbóná ara tó ń gbóná máa ń ṣẹ̀dá àyíká tó dára fún àwọn kòkòrò àrùn. Àwọn tó ń mu sìgá máa ń ní àìsàn òtútù tó le gan-an, ibà tó le koko, àrùn ẹ̀dọ̀fóró àti ikọ́ ẹ̀gbẹ (TB). Nígbà míì, àwọn àkóràn tó lè jẹ́ díẹ̀ lára àwọn tí kì í mu sìgá lè di ohun tó le gan-an fún àwọn tó ń mu sìgá nítorí pé àwọn ẹ̀dọ̀fóró ti ní ìpalára tẹ́lẹ̀.
Síwájú sí i, fífi sígá sí lè mú kí ikọ́ ẹ̀gbẹ pọ̀ sí i. Nínú àwọn ènìyàn tí wọ́n ní ikọ́ ẹ̀gbẹ, ọ̀nà atẹ́gùn máa ń jẹ́ kí ikọ́ ẹ̀gbẹ pọ̀ sí i. Èéfín sìgá lè fa ikọ́ ẹ̀gbẹ, ó lè mú kí ìmí ẹ̀gbẹ pọ̀ sí i, ó sì lè mú kí ó pọndandan láti lo oògùn tó ń dín ikọ́ ẹ̀gbẹ kù.
Ipa ti siga mimu alailopin lori mimi
Kì í ṣe àwọn tó ń mu sìgá nìkan ló ń ní ipa lórí rẹ̀. Àwọn ènìyàn tó wà ní àyíká àwọn tó ń mu sìgá—ìdílé, àwọn ọ̀rẹ́, àti àwọn òṣìṣẹ́ ẹlẹgbẹ́—lè mí èéfín oníná (èéfín oníná) láìmọ̀ọ́mọ̀. Àwọn ọmọdé ló ní ewu nítorí pé ẹ̀dọ̀fóró wọn ṣì ń dàgbà. Fífi èéfín oníná sí ara wọn lè mú kí ikọ́ oníná, àkóràn etí àti èémí, ikọ́ ẹ̀dọ̀fóró, àti ìdínkù iṣẹ́ ẹ̀dọ̀fóró. Nínú àwọn ọmọ ọwọ́, fífi èéfín oníná sí ara wọn tún ní í ṣe pẹ̀lú ewu ikú ọmọ tuntun lójijì (SIDS).
Ipari
Sígá mímu ní ipa tó gbòòrò lórí ètò atẹ́gùn, láti ìgbóná díẹ̀ sí ìbàjẹ́ títí láé bí COPD, emphysema, àti àrùn jẹjẹrẹ ẹ̀dọ̀fóró. Sígá máa ń ba cilia jẹ́, ó máa ń mú kí ìṣẹ̀dá mucus pọ̀ sí i, ó máa ń dín àwọn ọ̀nà atẹ́gùn kù, ó sì máa ń dín ìyípadà atẹ́gùn kù, ó sì máa ń sọ agbára ara rẹ̀ di aláìlera sí àkóràn. Kì í ṣe àwọn tó ń mu sìgá nìkan ló máa ń nímọ̀lára àwọn ipa wọ̀nyí, àwọn tó yí wọn ká pẹ̀lú sìgá mímu.
Dídáwọ́ sígá mímu sílẹ̀ ni ọ̀nà tó dára jùlọ láti dáàbò bo ẹ̀rọ atẹ́gùn rẹ. Bó tilẹ̀ jẹ́ pé àwọn ìbàjẹ́ kan lè wà títí láé, dídẹ́kun sígá lè dín ìlọsíwájú àrùn kù, mú kí iṣẹ́ cilia sunwọ̀n síi ní àkókò, dín ewu àkóràn kù, àti kódà dín ewu àrùn jẹjẹrẹ kù. Bí ẹnìkan bá tètè jáwọ́, bẹ́ẹ̀ náà ni àǹfààní láti padà sí ẹ̀dọ̀fóró àti iṣẹ́ rẹ̀ yóò pọ̀ sí i. Tí ìwọ tàbí ẹni tí o fẹ́ràn bá ń tiraka láti jáwọ́ sígá mímu, ìrànlọ́wọ́ ìdílé, ìgbìmọ̀ pẹ̀lú onímọ̀ nípa ìlera, àti ìtọ́jú dídẹ́kun sígá mímu lè jẹ́ irinṣẹ́ pàtàkì fún ìgbésí ayé tó dára.
