Báwo ni ọkàn ṣe ń fa ẹ̀jẹ̀ jáde
Ọkàn ni ẹ̀rọ pàtàkì nínú ètò ìṣàn ẹ̀jẹ̀ ènìyàn. Ní gbogbo ìṣẹ́jú-àáyá, ẹ̀yà ara tí ó tóbi bí ìkúnwọ́ yìí ń ṣiṣẹ́ láìsí wàhálà láti tan ẹ̀jẹ̀ káàkiri ara. Ẹ̀jẹ̀ ń gbé atẹ́gùn àti oúnjẹ lọ sí àwọn sẹ́ẹ̀lì, nígbàtí ó tún ń yọ carbon dioxide àti ìdọ̀tí ìṣẹ̀dá kúrò fún ìyọkúrò. Láìsí fífún ọkàn ní ìdúróṣinṣin, àwọn ẹ̀yà ara pàtàkì bíi ọpọlọ, kíndìnrín, àti ẹ̀dọ̀ kò lè ṣiṣẹ́ dáadáa. Nítorí náà, báwo ni ọkàn ṣe ń fa ẹ̀jẹ̀ jáde?
Ìṣètò ipilẹ ti ọkan bi fifa omi
Ọkàn ní yàrá mẹ́rin: atria méjì àti ventricle méjì. Atria gba ẹ̀jẹ̀ tí ó ń wọ inú ọkàn, nígbà tí ventricle ń fa ẹ̀jẹ̀ jáde láti inú ọkàn. Àwọn yàrá mẹ́rin wọ̀nyí ni:
1. Atrium kanan : menerima darah “kotor” (rendah oksigen) dari seluruh tubuh.
2. Ventrikel kanan : memompa darah ke paru-paru untuk mengambil oksigen.
3. Atrium kiri : menerima darah “bersih” (kaya oksigen) dari paru-paru.
4. Ventrikel kiri : memompa darah kaya oksigen ke seluruh tubuh.
Di antara ruang-ruang tersebut terdapat katup jantung yang berfungsi seperti pintu satu arah. Katup memastikan darah mengalir ke arah yang benar dan tidak berbalik. Katup utama meliputi katup trikuspid (antara atrium kanan–ventrikel kanan), katup pulmonal (menuju arteri pulmonalis), katup mitral/bikuspid (antara atrium kiri–ventrikel kiri), dan katup aorta (menuju aorta).
Selain ruang dan katup, jantung juga memiliki otot jantung (miokardium) yang kuat dan elastis. Otot inilah yang berkontraksi untuk menghasilkan tekanan, sehingga darah terdorong keluar.
Awọn ọna meji ti n ṣiṣẹ ẹjẹ: eto-ara ati eto-ara
Cara kerja jantung dapat dipahami sebagai dua sirkuit yang saling terhubung:
1. Sirkulasi pulmonal (peredaran kecil)
Mengalirkan darah dari jantung ke paru-paru dan kembali lagi ke jantung. Tujuannya adalah paṣipaarọ gaasi: membuang karbon dioksida dan mengambil oksigen.
2. Sirkulasi sistemik (peredaran besar)
Ó ń gbé ẹ̀jẹ̀ láti inú ọkàn jákèjádò ara àti padà sí ọkàn. Ète rẹ̀ ni láti fi atẹ́gùn àti oúnjẹ ránṣẹ́ sí àwọn àsopọ̀ ara, lẹ́yìn náà ó ń gbé àwọn ìdọ̀tí ìṣiṣẹ́ ara lọ.
Ẹ̀rọ ìfàmọ́ra apá ọ̀tún máa ń ṣiṣẹ́ ní pàtàkì nínú ìṣàn ẹ̀jẹ̀ ẹ̀dọ̀fóró, nígbà tí ẹ̀rọ ìfàmọ́ra apá òsì ni “pípù omi pàtàkì” fún ìṣàn ẹ̀jẹ̀ nítorí pé ó gbọ́dọ̀ mú kí ẹ̀jẹ̀ pọ̀ sí i láti fi rìn káàkiri ara. Ìdí nìyí tí àwọn ògiri ẹ̀rọ ìfàmọ́ra apá òsì fi nípọn ju ti ẹ̀rọ ìfàmọ́ra apá ọ̀tún lọ.
Ìyípo ọkàn: ìlọsókè ìfàsẹ́yìn àti ìsinmi
Pompa jantung bekerja melalui sebuah pola berulang yang disebut siklus jantung , terdiri dari dua fase utama:
– Diastol : jantung mengendur (relaksasi) dan ruang-ruangnya terisi darah.
– Sistol : jantung berkontraksi dan memompa darah keluar.
Àṣẹ náà dàbí èyí:
1. Pengisian atrium
Ẹ̀jẹ̀ láti ara wọ inú atrium ọ̀tún nípasẹ̀ vena cava, nígbàtí ẹ̀jẹ̀ láti inú ẹ̀dọ̀fóró wọ inú atrium òsì nípasẹ̀ àwọn iṣan ẹ̀dọ̀fóró. Ní àkókò yìí, àwọn fáfà láàárín atria àti ventricle ṣí sílẹ̀, èyí tí ó ń jẹ́ kí ẹ̀jẹ̀ ṣàn sínú àwọn ventricle.
2. Kontraksi atrium (sistol atrium)
Atria naa maa n di die lati pari kikun ventricle. Eyi yoo rii daju pe awọn ventricle kun daradara ṣaaju ki o to di lile ti o tẹle.
3. Kontraksi ventrikel (sistol ventrikel)
Àwọn ventricles bẹ̀rẹ̀ sí í dì. Àwọn valve tricuspid àti mitral ti súnmọ́ láti dènà ẹ̀jẹ̀ láti padà sínú atria. Lẹ́yìn náà, nígbà tí ìfúnpá inú ventricles bá ga tó, àwọn valve pulmonary àti aortic ṣí, tí wọ́n ń fa ẹ̀jẹ̀ jáde: ventricle ọ̀tún sínú pulmonary artery sí ẹ̀dọ̀fóró, àti ventricle òsì sínú aorta sí ìyókù ara.
4. Relaksasi ventrikel (diastol ventrikel)
Lẹ́yìn tí a bá ti fa omi jáde, àwọn ventricles sinmi. Ìfúnpá máa ń dínkù, àwọn fáìlì aortic àti pulmonary sì máa ń sún mọ́ ara wọn láti dènà ìfàsẹ́yìn. Lẹ́yìn náà, àwọn fáìlì tricuspid àti mitral yóò tún bẹ̀rẹ̀, wọ́n á sì bẹ̀rẹ̀ sí í lo ìpele tó tẹ̀lé e.
Ìlù ọkàn tí a ń nímọ̀lára rẹ̀ jẹ́ àbájáde ṣíṣí àti pípa àwọn fáìlì àti ìfàmọ́ra iṣan ọkàn. Ohùn "lub-dub" tí a gbọ́ lórí stethoscope ní í ṣe pẹ̀lú pípa fáìlì: "lub" nígbà tí àwọn fáìlì mitral àti tricuspid bá ti dì, àti "dub" nígbà tí àwọn fáìlì aortic àti pulmonary bá ti dì.
Ètò iná mànàmáná ti ọkàn: ṣíṣàkóso ìlù fífọ́ omi
Láti rí i dájú pé fífà omi pọ̀ sí i, ọkàn ní ètò iná mànàmáná inú. Ètò yìí ń fi ìgbà tí iṣan ara yẹ kí ó dì.
– Nodus SA (sinoatrial) : sering disebut “pemacu jantung alami” (pacemaker). Lokasinya di atrium kanan. Nodus SA menghasilkan impuls listrik yang memulai detak.
– Nodus AV (atrioventrikular) : menerima impuls dari atrium dan memberi jeda sejenak agar ventrikel sempat terisi sebelum berkontraksi.
– Berkas His dan serabut Purkinje : menyalurkan impuls ke seluruh otot ventrikel sehingga kontraksi terjadi kuat dan serempak.
Tí ètò iná mànàmáná yìí bá bàjẹ́, ìlù ọkàn lè má ṣiṣẹ́ dáadáa (arrhythmia). Àwọn ìlù ọkàn kan lè dín agbára ìfúnpọ̀ ẹ̀jẹ̀ kù.
Tekanan darah dan peran pembuluh
Jantung memang pompa utama, tetapi pembuluh darah juga penting dalam menjaga aliran. Ada tiga jenis pembuluh utama:
1. Arteri : membawa darah keluar dari jantung, berdinding tebal dan elastis untuk menahan tekanan tinggi.
2. Vena : membawa darah kembali ke jantung, memiliki katup untuk mencegah darah turun kembali akibat gravitasi.
3. Kapiler : pembuluh sangat kecil tempat pertukaran oksigen, karbon dioksida, dan nutrisi terjadi.
Tekanan darah dipengaruhi oleh kekuatan kontraksi jantung, volume darah, serta elastisitas dan diameter pembuluh. Bila arteri menyempit atau kaku, jantung harus bekerja lebih keras untuk mempertahankan aliran yang cukup.
Ẹ̀jẹ̀ mélòó ni ọkàn ń fà jáde?
Dalam keadaan istirahat, jantung orang dewasa rata-rata berdetak sekitar 60–100 kali per menit. Setiap denyut memompa sejumlah darah yang disebut volume sekuncup (stroke volume) . Perkalian antara denyut jantung dan stroke volume menghasilkan curah jantung (cardiac output) , yaitu jumlah darah yang dipompa per menit.
Nígbà ìdánrawò, ara nílò atẹ́gùn púpọ̀ sí i. Ọkàn máa ń dáhùn nípa mímú kí ìlù ọkàn àti ìlù ọpọlọ pọ̀ sí i. Nítorí náà, ìtújáde ọkàn máa ń pọ̀ sí i ní pàtàkì láti bá àwọn ohun tí àwọn ara ń ṣiṣẹ́ mu.
Kí ló dé tí ìfúnpọ̀ ọkàn lè dínkù?
Ọ̀pọ̀lọpọ̀ àìsàn ló lè dí agbára ọkàn láti fa ẹ̀jẹ̀ jáde dáadáa, fún àpẹẹrẹ:
– Penyakit jantung koroner : pembuluh darah koroner menyempit sehingga otot jantung kekurangan oksigen.
– Gagal jantung : jantung tidak cukup kuat memompa sesuai kebutuhan tubuh.
– Kelainan katup : katup bocor atau menyempit sehingga aliran darah tidak optimal.
– Hipertensi : tekanan darah tinggi membuat jantung bekerja lebih keras dalam jangka panjang.
Àwọn àmì àrùn tí ó yẹ kí a kíyèsí ni àìlèmí, àárẹ̀, wíwú ẹsẹ̀, ìrora àyà, tàbí ìlù ọkàn tí kò bá déédé. Tí àwọn àmì àrùn bá fara hàn, a gbani nímọ̀ràn gidigidi láti lọ sí ọ̀dọ̀ dókítà.
Jẹ́ kí ọkàn rẹ wà ní ìlera fún fífa omi tó dára jùlọ
Láti jẹ́ kí ọkàn máa fa ẹ̀jẹ̀ jáde dáadáa, àwọn àṣà ìgbésí ayé tó dára ṣe pàtàkì. Àwọn ìgbésẹ̀ kan wà tó wúlò:
– Jẹ ounjẹ ti o ni iwontunwonsi, dinku awọn ọra trans, suga ti o pọ ju, ati iyọ.
– Adaṣe aerobic deedee ni ibamu si agbara rẹ (fun apẹẹrẹ rin ni iyara, gigun kẹkẹ, wewe).
– Gba oorun to to ki o si ṣakoso wahala.
– Má ṣe mu sìgá, má sì mu ọtí díẹ̀.
– Ṣe àyẹ̀wò ìfúnpá ẹ̀jẹ̀, suga ẹ̀jẹ̀ àti cholesterol déédéé.
Penutup
Jantung memompa darah melalui kerja terkoordinasi antara ruang-ruang jantung, katup satu arah, otot jantung yang kuat, serta sistem listrik yang mengatur irama. Dua sirkulasi—pulmonal dan sistemik—memastikan darah terus mendapatkan oksigen dari paru-paru dan menyalurkannya ke seluruh tubuh. Dengan memahami cara kerja jantung, kita dapat lebih sadar pentingnya menjaga kesehatan kardiovaskular, karena jantung yang sehat berarti ipese atẹgun dan nutrisi yang stabil bagi setiap sel dalam tubuh.
