Melemo ea Litlatsetso tsa Vithamine D bakeng sa Bophelo bo Botle ba Masapo
Vithamine D e tsebahala haholo e le "vithamine ea khanya ea letsatsi" hobane 'mele o e hlahisa ha letlalo le pepesehetse khanya ea ultraviolet B (UVB). Leha ho le joalo, ha se bohle ba fumanang khanya e lekaneng ea letsatsi, 'me hangata lijo ha li lekane. Mona ke moo li-supplement tsa vithamine D li fetohang khetho ea ho thusa ho fihlela litlhoko tsa letsatsi le letsatsi. E 'ngoe ea melemo ea bohlokoa ka ho fetisisa ea vithamine D ke karolo ea eona ea ho boloka bophelo bo botle ba masapo—ho tloha boseeng ho fihlela botsofaling. Sengoloa sena se tšohla kamoo li-supplement tsa vithamine D li tšehetsang bophelo bo botle ba masapo, hore na ke mang ea li hlokang haholo, le seo u lokelang ho se nahana pele u li nka.
Karolo ea Vithamine D ho Metabolism ea Calcium le Phosphorus
Lesapo ha se dinama tse "shweleng", empa ke dinama tse phelang tse dulang di bopjwa le ho ntjhafatswa. Diminerale tse pedi tse ka sehloohong tse etsang lesapo ke calcium le phosphorus. Leha ho le jwalo, boteng ba diminerale tsena mmeleng bo susumetswa haholo ke vithamine D.
Vithamine D e thusa mala ho monya khalsiamo le phosphorus lijong. Maemo a tlase a vithamine D a fokotsa ho monya khalsiamo, e leng se qobellang 'mele ho hula khalsiamo mehloling ea oona e meholo ka ho fetisisa, masapong. Ha nako e ntse e ea , sena se ka fokotsa bongata ba liminerale tsa masapo le ho eketsa kotsi ea masapo a robehang habonolo. Ka hona, ho ja vithamine D e lekaneng hoa hlokahala bakeng sa ho leka-lekana ha liminerale le matla a masapo.
E eketsa Botenya ba Masapo le Matla
Litlatsetso tsa vithamine D li ka thusa ho eketsa kapa ho boloka bongata ba liminerale tsa masapo, haholo-holo ho batho ba haelloang ke phepo. Maemo a lekaneng a vithamine D a ntlafatsa ho monngoa ha calcium, a netefatsa hore thepa ea ho haha lesapo e lekana. Sena se bohlokoa mehatong e 'maloa ea bophelo:
1. Bongoana le bocha: nako ea ho thehoa ha masapo ka sehlohlolong. Khaello ea vithamine D nakong ena e ka thibela ho ba le minerale masapong.
2. Batho ba baholo: boloka masapo a teteaneng le ho thibela tahlehelo ea masapo e bang teng ha nako e ntse e ea.
3. Botsofali: bo thusa ho fokotsa sekhahla sa ho lahleheloa ke masapo le ho fokotsa kotsi ea ho robeha, haholo-holo ha bo kopantsoe le khalsiamo e lekaneng.
Leha ditlatsetso e se "thunya ya mohlolo" e matlafatsang masapo hanghang, vithamine D e lekaneng e bohlokwa bakeng sa boiteko bo botle ba ho boloka masapo - jwalo ka boikoetliso ba ho jara boima ba mmele, protheine e lekaneng le ho ja calcium - ho hlahisa diphetho tse ntle ka ho fetisisa.
Ho Thibela Li-Ricket ho Bana le Osteomalacia ho Batho ba Baholo
Khaello e matla ea vithamine D e ka lebisa mafung a amanang le ho ba le minerale masapong:
– Ho ruruha ha masapo ho bana: masapo a ba bonolo, kgolo ea fokola, 'me ho ka hlaha ho se sebetse hantle ha masapo (mohlala, maoto a kobehileng).
– Osteomalacia ho batho ba baholo: masapo a ba bonolo, bohloko ba masapo, bofokoli ba mesifa, le kotsi e eketsehileng ea ho robeha.
Litlatsetso tsa vithamine D li phetha karolo ea bohlokoa thibelong lihlopheng tse kotsing, haholo-holo tse nang le khanya e sa lekaneng ea letsatsi kapa tse sa monyeng limatlafatsi hantle. Maemong a mangata, ho ntlafatsa maemo a vithamine D ho ka thusa ho tsosolosa masapo le ho ntlafatsa matšoao butle-butle.
E tšehetsa Ts'ebetso ea Mesifa 'me e Fokotsa Kotsi ea ho oa
Bophelo bo botle ba masapo bo ke ke ba aroloa ho bophelo bo botle ba mesifa. Ho robeha ha masapo hangata ho batho ba hōlileng ha ho etsahale hobane feela masapo a bona a robeha, empa ho etsahala ka lebaka la ho oa. Vithamine D e bapala karolo mosebetsing oa methapo ea kutlo, e thusa ho matlafatsa mesifa le ho hokahanya. Maemo a lekaneng a vithamine D a amahanngoa le botsitso bo betere ba boemo ba 'mele.
Ka hona, tlatsetso ea vithamine D e na le bokhoni ba ho fokotsa kotsi ea ho oa—le ho fokotsa ka tsela e sa tobang kotsi ea ho robeha. Sena se bohlokoa haholo ho batho ba hōlileng, batho ba nang le ho se tsamaye hantle, kapa batho ba sa keneng mesebetsing ea kantle ka seoelo.
E Thusa ho Phekola Osteoporosis (E le Karolo ea Kalafo)
Osteoporosis ke boemo bo khetholloang ka ho fokotseha ha masapo, e leng se etsang hore masapo a be le masoba le ho robeha habonolo. Hangata ho kgothalletsoa hore ho sebelisoe li-supplement tsa vithamine D e le karolo ea leano la ho thibela kapa ho phekola osteoporosis, haholo-holo ha khalsiamo e sa lekaneng.
Leha ho le jwalo, ho bohlokwa ho utlwisisa: vithamine D hangata ha se yona feela phekolo ya osteoporosis. Dingaka di ka fana ka meriana e itseng (e kang bisphosphonates kapa mekhoa e meng ya phekolo) ho itshetlehile ka boemo ba kotsi ya ho robeha. Vithamine D e thusa ho netefatsa ho monngwa ha calcium hantle mme e tshehetsa katleho ya lenaneo lohle la thibelo ya ho robeha.
Ke Mang ea Kotsing ea Khaello ea Vithamine D?
Litlatsetso tsa vithamine D li molemo haholo ho batho ba kotsing ea ho haella kapa ba nang le maemo a tlase a vithamine D. Lihlopha tse ling tse kotsing li kenyelletsa:
– Ha ba pepesehe khanya ea letsatsi ka seoelo (ba sebetsa ka tlung, ba lula libakeng tse nang le letsatsi le lenyenyane, hangata ba apere liaparo tse koetsoeng).
– Botsofali bo tsoetseng pele (bokgoni ba letlalo ba ho hlahisa vithamine D boa fokotseha).
– Mmala o lefifi oa letlalo (melanin e fokotsa tlhahiso ea vithamine D ho tsoa mahlaseling a UVB).
– Botenya (vithamine D e atisa ho "sequeste" ka har'a lisele tsa mafura).
– Mathata a ho monya a kang lefu la celiac, mafu a itseng a ho ruruha ha mala, kapa kamora opereishene ea bariatric.
– Basali ba baimana le ba anyesang ba le maemong a ho se je hantle le ho pepesehela letsatsi.
– Batho ba noang meriana e itseng e amang metabolism ea vithamine D (ho hlokahala hore ho buisanoe le ngaka).
Ho tseba mabaka a kotsi ho thusa ho fumana hore na motho o hloka ho hlahlojoa kapa a ka nka mehato hang-hang ho ntlafatsa mokhoa oa hae oa bophelo le ho nahana ka li-supplement.
Mehloli ea Vithamine D: Letsatsi, Lijo le Litlatsetso
Vithamine D e ka fumanoa ho:
1. Ho pepesehela letsatsi: ho sebetsa hantle, empa ho susumetsoa ke nako, nako, sebaka sa jeokrafi, maemo a tšilafalo, tšebeliso ea setlolo se sireletsang letsatsi, le mofuta oa letlalo.
2. Lijo: tlhapi e mafura (salmon, sardine), yolk ea mahe, sebete le lihlahisoa tse matlafalitsoeng (lebese, lijo-thollo) linaheng tse ling.
3. Litlatsetso: khetho e sebetsang ho fihlela litlhoko, haholo-holo haeba mehloli e 'meli ea pele e sa lekana.
Litlatsetso tsa vithamine D hangata li fumaneha ka mefuta ea vithamine D3 (cholecalciferol) le vithamine D2 (ergocalciferol). Bongata ba lingoliloeng bo bontša hore vithamine D3 e atisa ho sebetsa hantle ho phahamiseng maemo a vithamine D maling, leha ka bobeli li ka sebelisoa ho latela tlhoko le boteng ba tsona.
Lintho Tse Lokelang ho Ela Hloko: Tekanyo le Polokeho
Kaha vithamine D e qhibiliha mafura, ho e ja ho feta tekano ho ka lebisa ho bokellaneng 'meleng. Vitamin D e feteletseng e ka baka maemo a phahameng a calcium maling (hypercalcemia), ao matšoao a 'ona a ka kenyelletsang ho nyekeloa ke pelo, ho hlatsa, lenyora le eketsehileng, ho ntša metsi khafetsa, bofokoli, esita le mathata a liphio maemong a boima.
Ho bolokeha:
– Latela likhothaletso tsa tekanyo e lebisitsoeng kapa joalo ka ha ngaka ea hau e li khothaletsa.
– Nahana ka ho hlahloba maemo a hao a vithamine D (25(OH)D) haeba o kotsing e kgolo kapa o rera ho nka tekanyo e hodimo ho nako e telele.
– Ela hloko likamano tse teng le maemo a itseng a bongaka, joalo ka lefu la liphio, majoe a liphio, hyperparathyroidism, kapa tšebeliso ea meriana e itseng.
Ho fumana melemo e mengata haholo mabapi le bophelo bo botle ba masapo, vithamine D e lokela ho tšehetsoa ke khalsiamo e lekaneng, protheine e lekaneng, le boikoetliso ba 'mele, haholo-holo koetliso ea boima ba 'mele le koetliso ea ho leka-lekanya.
Qetello
Litlatsetso tsa vithamine D li na le melemo ea bohlokoa bakeng sa bophelo bo botle ba masapo hobane li thusa ho monyeng calcium le phosphorus, li tšehetsa ho thehoa le ho hlokomeloa ha masapo, li thibela mathata a ho ba le liminerale tse kang li-rickets le osteomalacia, 'me li thusa ts'ebetso ea mesifa e amanang le ho oa. Tlatsetso e molemo haholo bakeng sa lihlopha tse haelloang ke vithamine D kapa tse kotsing e kholo, haholo-holo ba nang le letsatsi le fokolang, batho ba hōlileng, kapa ba nang le bothata ba ho monyeha. Le hoja e sireletsehile ha e sebelisoa joalokaha ho laetsoe, vithamine D e ntse e hloka ho nooa ka tekanyo e nepahetseng 'me, haeba ho hlokahala, tlas'a tlhokomelo ea setsebi sa tlhokomelo ea bophelo - haholo-holo haeba ho na le maemo a bophelo bo botle a ka sehloohong. Ka leano le nepahetseng, vithamine D e ka ba karolo ea bohlokoa ea ho boloka masapo a matla bophelong bohle.