Vaksin

Vaksin: Puipuiga o le Soifua Maloloina i le Lalolagi Atoa

I tausaga talu ai nei, ua molimauina e le lalolagi se fa’atupula’ia tele o le atina’eina ma le tufatufaina atu o tui puipui, ma ua i ai sona sao taua i le fa’aleleia atili o le soifua maloloina o le lalolagi ma le fa’asaoina o le faitau miliona o ola i tausaga ta’itasi. O lenei tusiga o le a su’esu’eina ai le fa’auigaga o se tui puipui, le talafaasolopito o lona atina’eina, le auala e galue ai, ma a’afiaga lelei ma feeseeseaiga na mulimuli mai ai.

Fa'amatalaga ma le Auala e Galue ai Vaksin

O tui puipui o ni vailaʻau faʻaola ua mamanuina e tuʻuina atu ai le puipuiga mai se faʻamaʻi faapitoa. E masani ona iai se vailaʻau e faʻataʻitaʻi i le siama e mafua ai le faʻamaʻi, e masani lava i le tulaga o se siama poʻo se siama ua vaivai pe ua le toe galue, poʻo se porotini ua suia pe o se vaega o le siama. A faʻaofiina i totonu o le tino, e iloa e le tino puipuia o se taufaʻamataʻu, ma gaosia ai ni antibodies ma sela manatua e tuʻuina atu ai se puipuiga vave mai osofaʻiga i le lumanaʻi e le siama lava e tasi.

E galue tui puipui e ala i le faʻaosofiaina o le puipuiga o le tino e iloa ma tau ma siama e aunoa ma le aʻafia o le tagata i le faʻamaʻi. O lenei faiga e faʻalagolago i le puipuiga o le tino e fetaui ma le tino, lea e nafa ma le puipuiga o le tino pe a uma ona aʻafia muamua i se siama. A uma ona faʻagaoioia, e manatua e le tino le auala e tau ai ma faʻamaʻi pipisi i le lumanaʻi, ma ofoina atu ai le puipuiga mo se taimi umi.

Talafaasolopito o le Atinaʻeina o Vaksin

FAITAU FOI  Faʻataʻitaʻiga o fesili e talanoaina ai le aofaʻi o chromosomes

O le uluai faʻaaogaina o tui puipui na faʻamaumauina i Saina ma Initia i le afe tausaga ua mavae e ala i le faiga o le 'variolation,' lea e ave ai mea mai se ituaiga mama o le misela ma tuʻuina atu i tagata soifua maloloina e tuʻuina atu ai le puipuiga. Peitaʻi, o le tui puipui ua aloaia lona tuʻuina atu ia Edward Jenner i le 1796. I le faʻaaogaina o mea mai povi na aʻafia i le misela, na mafai ai e Jenner ona tuʻuina atu le puipuiga mai le misela i tagata. O lana mauaina na vaʻaia o se alualu i luma i le puipuiga o le tino ma saunia ai le ala mo le atinaʻeina o tui puipui faʻaonaponei.

I le seneturi lona 19 ma le 20, na vave ona alualu i luma le atinaʻeina o tui puipui. O Louis Pasteur, i le faʻaaogaina o le mataupu faavae o le 'attenuation' - o le faʻagataina o siama mo le faʻaaogaina i tui puipui - na ia atiaʻe ai le tui puipui o le rabies. Mulimuli ane, na atiaʻe e paionia e pei o Jonas Salk ma Albert Sabin le tui puipui o le polio, lea talu mai lena taimi na matua faʻaumatia ai le salalau o le polio i le lalolagi atoa.

Taua ma le Aafiaga o Vaksin

Ua suia e tui puipui le soifua maloloina lautele. O faʻamaʻi na mafua ai le fefe ma le oti tele, e pei o le misela ma le polio, ua toetoe lava a faʻaumatia i le tele o vaega o le lalolagi. O le misela o se tasi o faʻataʻitaʻiga muamua o tui puipui manuia na mafua ai ona faʻaumatia atoatoa faʻamaʻi, ma na faʻalauiloa e le Faʻalapotopotoga o le Soifua Maloloina o le Lalolagi le lalolagi e aunoa ma le misela i le 1980.

FAITAU FOI  Tulaga o le Eseesega o Meaola

E le gata i lea, e taua tele le sao o tui puipui i le soifua maloloina o tamaiti. I le puipuia o faʻamaʻi pipisi e pei o le misela, rubella, ma le diphtheria, e faʻaitiitia ai e tui puipui le fua faatatau o le oti o pepe ma tamaiti. O le tele o polokalame tui puipui i le lalolagi atoa e lagolagoina e faʻalapotopotoga e pei o le WHO ma le UNICEF ua suia ai le soifua maloloina ma le mautu i nisi o itulagi sili ona vaivai o le lalolagi, ma faʻaalia ai ni taunuuga lelei i le faʻaitiitia o le oti o tamaiti i le lalolagi atoa.

Finauga ma Luʻitau

E ui i o latou aogā ofoofogia, ae o loʻo feagai foʻi tui puipui ma finauga ma luʻitau. O le lē talitonuina e le lautele, faʻamatalaga sese, ma luʻitau tau pulega e masani ona faʻalavelaveina ai taumafaiga e tui puipui. E ui o le tele o suʻesuʻega faasaienisi ma faʻamaumauga tau soifua maloloina lautele e lagolagoina le saogalemu ma le aoga o tui puipui, ae ua faʻateleina le malosi o gaioiga e teteʻe i tui puipui i vaega eseese o le lalolagi. O nei gaioiga e masani ona faʻavae i luga o popolega ma manatu sese e uiga i aafiaga e ono tulaʻi mai, faʻapea foʻi ma le masalosalo i faʻalapotopotoga faʻafomaʻi ma vailaʻau.

O le mataupu e sili ona lauiloa o se suʻesuʻega o loʻo fai mai ai o loʻo iai se sootaga i le va o le tui puipui MMR (mumps, misela, ma le rubella) ma le autism. Na mulimuli ane faʻamaonia e sese lenei mea ae ua i ai se aafiaga umi i le talitonuga o tagata lautele i tui puipui. O lenei manatu sese ua faʻaosofia ai le toe faʻafoʻi mai o faʻamaʻi na pulea muamua, e pei o le misela, ma faʻateleina ai lamatiaga tau soifua maloloina lautele.

FAITAU FOI  Stem cell

O le Matafaioi a Vaksin i le Lumanai

I le taimi o le faʻamaʻi COVID-19, ua faʻatelevaveina le atinaʻeina o tui puipui fou. O le tekinolosi mRNA o loʻo faʻaaogaina i tui puipui a le Pfizer-BioNTech ma le Moderna ua ofoina atu ai se faʻavae fou mo le atinaʻeina vave ma sili atu ona fetuutuunai o tui puipui i le lumanaʻi. O lenei metotia faʻasolopito e mafai ai e pulega tau soifua maloloina ona tali vave atu i faʻamaʻi fou o le soifua maloloina i le lalolagi atoa.

O le a faʻaauau pea ona suia siama ma meaola ninii, faʻapea foʻi ma luʻitau latou te feagai. O le mea lea, e taua tele ai le faʻafouina o tekinolosi o tui puipui. Faʻatasi ai ma le galulue faʻatasi i le lalolagi atoa ma le tautino atu i aʻoaʻoga tau soifua maloloina lautele, o le a faʻaauau pea ona faia e tui puipui se sao taua i le puipuia o le soifua maloloina i le lalolagi atoa.

I'uga

I le faʻaaogaina o lesona mai aso ua mavae, e taua tele le faʻalauiloaina o le malamalama i le soifua maloloina ma le faʻatuatuaina o tui puipui. O le lagolago a le malo, suʻesuʻega faifai pea, ma le malamalama i le faʻagaioiga faʻaagafesootai o tui puipui e tatau ona faʻatasia ina ia mautinoa le manuia o polokalame tui puipui i le lalolagi atoa. O tui puipui, o ni meafaigaluega tau soifua maloloina lelei ma aoga, o loʻo avea pea ma poutū autu i taumafaiga e faʻaitiitia ai faʻamaʻi pipisi ma faʻaleleia atili ai le soifua manuia lautele o le sosaiete. Faatasi ai ma se auala e sili atu ona malamalama ma galulue faʻatasi, e mafai ona tatou feagai lelei ma luʻitau tau soifua maloloina i le lumanaʻi.

Taofi faamatalaga