O feto'ai i le va o mea e ta'ua o feto'ai atoatoa lelei pe afai o le momentum ma le malosi kinetic o mea taitasi a'o le'i feto'ai e tutusa ma le momentum ma le malosi kinetic o mea taitasi ina ua mae'a le feto'ai. I se isi faaupuga, e fa'aaoga se feto'ai e atoatoa le elastic. tulafono o le faasaoina o le saoasaoa ma le tulafono o le faasaoina o le malosi fa'a-kinetic. O le fa'aaogaina o le upu elastic e fa'ailoa mai ai a mae'a le feto'ai, e le tu'ufa'atasia mea e lua i le tasi pe pipi'i fa'atasi ae feto'ai.
E fa'asaoina le malosi o mea ta'itasi:
E fa'asaoina le malosi fa'atino o mea ta'itasi:
E tatau ona filemu se feto'ai e atoatoa le elastic ma e le fa'atupuina le vevela ona o le fete'ena'iga i le va o mea e feto'ai. Afai e maua le leo ma le vevela i se feto'ai i le va o ni mea se lua, ona le fa'asaoina lea o le malosi fa'atino o mea. I le fa'aopoopoga i le liua i le leo ma le vevela, o nisi malosiaga fa'atino e liua i le malosi i totonu. O se fa'ata'ita'iga o se feto'ai e atoatoa le elastic o se feto'ai i le va o ni vaega atomika ma ni vaega subatomika.
I le fa'afitauli o le feto'ai atoatoa, afai e iloa le saoasaoa muamua ae le iloa le saoasaoa mulimuli, e le mafai ona foia le fa'afitauli e ala i le fa'aaogaina o fua fa'atatau 1.5 ma le 1.6. O le mea lea, o fua fa'atatau e lua o lo'o i luga ua toe fa'afo'isia ina ia maua ai se isi fua fa'atatau e mafai ona fa'aaoga e fuafua ai le saoasaoa mulimuli.
Aveese le factor ½ ona toe fa'aoga lea o le fua fa'atatau 1.6.
Fa'a'ole'oleina o le fua fa'atatau 1.5
Vaevae le fua fa'atatau 1.7 i le fua fa'atatau 1.8 e maua ai le i'uga mulimuli.
E mafai ona fa'aaogaina fua fa'atatau 1.5 ma le 1.9 e foia ai fa'afitauli o le feto'ai e atoatoa le fa'alelei. Tu'u fa'atasi fua fa'atatau 1.5 ma le 1.9 e maua ai fua fa'atatau e lua mo le fuafuaina o saoasaoa mulimuli o mea e lua pe afai e na'o o latou mamafa ma saoasaoa muamua e iloa.
A foia faʻafitauli e faʻaaoga ai le fua faʻatatau o loʻo i luga, faʻaaoga le faʻailoga saʻo mo le v.1 ma le v2Afai e agai le mea faitino 1 i le taumatau ona v lea1 lelei pe afai e alu le mea 2 i le agavale ona v lea2 le lelei. Afai e fealua'i mea e lua i itu fa'afeagai ae le'o fa'amatalaina le itu o le gaioiga ona v lea1 ma le v2 e tatau ona tu'uina atu i ai se fa'ailoga ese, mo se fa'ata'ita'iga v1 lelei ma le v2 le lelei.
1. E tutusa le mamafa o mea uma e lua
Afai m1 = m2 ona sosoo ai lea ma le v1' = v2 ma le v2' = v1.
E fa'apefea pe a fealua'i mea e lua i itu fa'afeagai? Mo se fa'ata'ita'iga, afai a'o le'i feto'ai, e feto'ai le mea 1 i le taumatau ma feto'ai le mea 2 i le agavale, ona a mae'a lea ona feto'ai, e feto'ai le mea 1 i le agavale (v)1' = – v2) ma e agai le mea faitino 2 i le taumatau (v2' = v1).
E fa'apefea pe afai o se tasi o mea faitino e le gaoioi i le taimi muamua? Mo se fa'ata'ita'iga, afai a'o le'i o'o i le feto'ai, e lua mea faitino e le gaoioi (v)2 = 0) ona maeʻa lea o le fetoʻai o le mea 1 o loʻo tumau pea (v1' = 0) ma e gaoioi le mea faitino 2 i le saoasaoa tutusa e pei o le saoasaoa muamua o le mea faitino 1 (v2' = v1). Afai a'o le'i feto'ai, e agai le mea faitino 1 i le taumatau, ona a mae'a lea ona feto'ai, e agai le mea faitino 2 i le taumatau. O lea la, e fesuia'i le saoasaoa o mea faitino e lua.
Faʻataʻitaʻiga o faʻafitauli.
1. E lua mea A (2 kg) ma le mea B (2 kg) e fealua’i i itu fa’afeagai i le saoasaoa o le 4 m/s ma le 2 m/s. Afai e feto’ai le mea A ma le mea B i se auala e atoatoa le feliuliua’i, o le a le saoasaoa mulimuli o le mea A ma le mea B?
Talanoaga
Ua iloa :
mA = 2 kilokalama, mitaB = 2 kilokalama
vA = 4 m/s, vB = -2 mita/s
Fesiligia :vA' ma le vB'
Tali :
vA' = -2 m/s ma le vB' = 4 m/s
A maeʻa le fetoʻai, e gaoioi le mea A i le saoasaoa o le 2 m/s ma e gaoioi le mea B i le saoasaoa o le 4 m/s, lea e faafeagai le itu e fetoʻai ai mea e lua. Afai aʻo leʻi fetoʻai, e gaoioi le mea A i le taumatau ma e gaoioi le mea B i le agavale, ona a maeʻa lea ona fetoʻai, e gaoioi le mea A i le agavale ma e gaoioi le mea B i le taumatau.
2. O le mea faitino A (2 kg) e agai i le taumatau i le saoasaoa o le 2 m/s ma feto'ai ma le mea faitino B (2 kg) lea e le minoi. Afai e feto'ai fa'alelei mea faitino e lua, o le a le saoasaoa mulimuli o le mea faitino A ma le mea faitino B?
Talanoaga
Ua iloa :
mA = 2 kilokalama, mitaB = 2 kilokalama
vA = 2 m/s, vB = 0m/s
Fesiligia :vA' ma le vB'
Tali :
vA' = 0 ma le vB' = 2 m/s
A maeʻa le fetoʻai, e tumau pea le mea faitino A ae agai le mea faitino B i le taumatau i le saoasaoa o le 2 m/s.
2. E eseese le mamafa o mea e lua
Afai e eseese saoasaoa ma mamafa muamua o mea e lua (e laʻititi le eseesega), ona iloa lea o le saoasaoa mulimuli e faʻaaoga ai fua faʻatatau 1.10 ma le 1.11.
Afai i le amataga e le minoi le mea 2 (v2 = 0) ona suia lea o le fua faatatau 1.10 i le fua faatatau 1.12 ma suia foi le fua faatatau 1.11 i le fua faatatau 1.13.
Afai v2 = 0, mita1 tele lava, m2 laʻititi tele ona o le foia o fua faʻatatau 1.12 ma le 1.13 tatou te maua ai le v1' = v1 ma le v2' = 2v1Afai v2 = 0, mita1 la'ititi lava, m2 e matuā tele lava, o lea o le foia o fua fa'atatau 1.12 ma le 1.13 tatou te maua ai le v1' = -v1 ma le v2' = 0. O fa'ailoga lelei ma fa'ailoga leaga e fa'ailoa mai ai itu fa'afeagai o le gaioiga o le mea faitino.
Faʻataʻitaʻiga o faʻafitauli.
1. O se mea faitino e 1 kg lona mamafa o loʻo gaoioi i le saoasaoa o le 20 m/s e paʻi atoatoa i se puipui. O le a le saoasaoa mulimuli o le mea faitino ma le puipui?
Talanoaga
Ua iloa :
mA = 1 kilokalama, vA = 20 m/s, mB = tele tele ma le vB = 0
Fesiligia :vA' ma le vB'
Tali :
vA' = -20 mita/s
vB' = 0
A maeʻa le fetoʻai, e osooso le mea A i le saoasaoa o le 20 m/s ae tumau pea le mea B i le mea e leʻi gaoioi. Afai aʻo leʻi fetoʻai e alu le mea A i le taumatau, ona alu lea o le mea A i le agavale a maeʻa le fetoʻai.