Fuaina o le malosi o afa e faʻaaoga ai le fua o Fujita

Fuaina o le malosi o afa e faʻaaoga ai le fua o Fujita

E masani ona faafuaseʻi ona aliali mai asiosio, vave ona gaoioi, ma tuʻua ai ni faʻaleagaina faʻafuaseʻi i luga o le fogaeleele. Peitaʻi, mo tagata suʻesuʻe tau ma tagata suʻesuʻe faʻalavelave faʻafuaseʻi, o le mamanu o faʻaleagaina o loʻo i ai faʻamatalaga taua: le malosi o matagi, le umi na tumau ai le afa, ma le lamatiaga o le toe tupu o se mea faapena. O se tasi o auala sili ona lauiloa e fuaina ai le malosi o asiosio o le Fujita Scale, o se metotia faʻavasega e faʻavasega ai le malosi o asiosio e faʻatatau i le faʻaleagaina latou te mafua ai.

O le ā le Fua o le Fujita?

O le Fujita Scale (F-Scale) na faʻalauiloa i le 1971 e Dr. Tetsuya “Ted” Fujita, o se saienitisi o le ea sa tele sona sao i le suʻesuʻeina o afa malolosi. O le manatu autū sa faigofie ae fou: talu ai sa faigata tele ona fuaina saʻo le saoasaoa o matagi o asiosio (aemaise lava i lena taimi), o le malosi o se asiosio e mafai ona fuafuaina mai le ala o mea na faaleagaina na tuua.

O le fua fa'atatau a Fujita e fa'avasega ai asiosio i ni vaega eseese, mai le F0 (le sili ona vaivai) i le F5 (le sili ona ogaoga). O vaega ta'itasi e fetaui ma le tele o saoasaoa o le matagi e fa'atatauina ma le tulaga o le fa'aleagaina e masani ona va'aia i fale, la'au, ta'avale, ma atina'e tetele.

Aiseā e fua ai asiosio e faʻavae i luga o mea ua faaleagaina?

E le pei o afa tetele o le afa (e pei o afa malolosi) e mafai ona mata'ituina e ala i satelite ma fua tutusa o le matagi, o asiosio e:

1. La'ititi ma e matua'i lata ane lava i le lotoifale, o lea e seasea ai ona tu sa'o fua o le matagi i le ala o le asiosio.
2. Pupuu le umi (mai ni nai minute i le sefulu minute), o lea e matua vaapiapi ai le taimi e fuaina ai.
3. O le i ai o ni suiga tetele o matagi i totonu o le sefulu mita, e le lava ai le tasi fua e faʻamatalaina ai le mea atoa.

O le iʻuga, o le iloiloina o afa e ala i mea ua faaleagaina ua avea ma se auala aoga. E masani ona asiasi atu 'au suʻesuʻe i le nofoaga pe a uma se mea na tupu, faʻafanua le ala o le afa, faʻamaumau le faʻaleagaina, ona fuafua lea o lona malosi e faʻatatau i faʻailoga talafeagai.

FAITAU  O mea mata'utia o le tau ma lo latou a'afiaga i le sosaiete

Vaega i le Fua o Fujita (F0–F5)

O loʻo i lalo se aotelega o vaega o le Fujita Scale, faʻatasi ai ma faʻataʻitaʻiga o faʻaleagaina e masani ona fesoʻotaʻi. E tatau ona maitauina o fuainumera o le saoasaoa o le matagi i luga o lenei fua o ni faʻatatauga, ae le o ni fua tuʻusaʻo.

1. F0 – Fa'aleagaina la'ititi
E masani ona mafua mai afa malolosi (afā) F0 ni fa'aleagaina laiti: lālā gaui, ni nai la'au laiti ua pa'ū i lalo, ni laupapa fa'asalalau ua fa'aleagaina, pe felelei fo'i ta'ele o taualuga. E mafai ona sili atu ona ogaoga le fa'aleagaina o fale e le lelei tele le fausiaina, ae e masani lava ona gata i fafo o le fale.

2. F1 – Fa'aleagaina feololo
E mafai e lenei vaega ona pa'ū ifo ni la'au se tele, fa'ate'aina ta'avale mama, ma mafua ai ona tele atu fa'aleagaina o taualuga. E mafai ona pa lelea ese faitoto'a o faleta'avale, e mafai ona malepelepe fa'amalama, ma e mafai ona tele ni fa'aleagaina o fale e le tumau.

3. F2 – Fa'aleagaina matuia tele
E mafai e se asiosio F2 ona saeia ni vaega tetele o taualuga, soloia ni fale e vaivai le fausaga, ma gauia ni laau tetele. E mafai ona fuli pe tulei ese taavale. O atinae tetele e pei o uaea eletise e mafai ona lia'iina i luga, e masani ona i'u ai i le motusia lautele o le eletise.

4. F3 – Fa'aleagaina matuia
I le F3, e matuā ogaoga lava le faaleagaina: e mafai ona soloia puipui o fale, e mafai ona siiina pe aveese taavale mamafa, ma e mafai ona faaleagaina fale faapisinisi. E masani ona iloa lelei le ala o le faaleagaina, faatasi ai ma laau e foliga mai ua "talepeina" ma otaota o loo tosoina mamao ese.

5. F4 – Fa'aleagaina matuia tele
O le Vaega F4 e tutusa ma le faʻaumatiaga tele. E mafai ona pa'ū fale ua fausia ma le malosi, ma e na'o le fa'avaa po'o le fa'avae e totoe ai. E mafai ona lafoa'i mamao ese ta'avale, ma e mafai ona avea mea tetele ma mea e fana ai ma mea mata'utia. I nofoaga e to'atele tagata, e mafai ona foliga tutusa le pa'ū ma se sone tele pe a uma se fa'alavelave.

6. F5 – Fa'aleagaina tele
O le F5 o le tulaga aupito maualuga lea i le Fujita Scale. O afā malolosi i lenei vaega e mafai ona "soloiesea" fale malolosi e oo lava i o latou faavae, si'itia ta'avale mamafa, ma mafua ai ni fa'aleagaina matuia i toetoe lava o so'o se mea i o latou ala. E seasea tupu F5, ae a tupu, e taua tele ona a'afiaga i le ola ma atina'e.

FAITAU  Vavaloina o timuga e faʻavae i luga o faʻamaumauga tau

E faʻapefea ona faʻatino le faiga o le iloiloga o le Fujita Scale?

E masani ona faia iloiloga o le fua fa'atatau a Fujita pe a uma se mea na tupu (iloiloga pe a uma se mea na tupu). I se tulaga lautele, o laasaga e aofia ai:

1. Su'esu'ega o le fanua
Sa asiasi atu le au i le nofoaga e mata’ituina tuusa’o ai mamanu o mea ua faaleagaina. Sa latou faamaumauina le itu na pa’u’ū ai laau, le nofoaga o otaota, ma le ituaiga o mea ua faaleagaina i fale.

2. Fa'afanua o le ala o le afa
E aoina fa'amatalaga e iloa ai le umi o le ala, le lautele o le ala, ma le malosi o suiga i le taimi atoa o le malaga a le asiosio. E mafai e asiosio ona fa'amalosia ma fa'avaivaia i taimi uma.

3. Su'esu'ega o ituaiga fale ma le lelei o le fausiaina
E taua tele lenei mea auā o fale e lē ausia tulaga faatonuina e mafai ona matuā faaleagaina tusa lava pe a matagi vaivai. I se isi itu, o fale e matuā malolosi e mafai ona tatalia matagi malolosi.

4. Fa'amaumauga vaaia ma tekinolosi lagolago
Sa fa'aaogaina ata, vitio, ata o vaalele e leai ni pailate (drone), ma fa'amaumauga o le radar o le tau e fa'amae'a ai le iloiloga. E ui o le fua o le Fujita e fa'avae i luga o mea na fa'aleagaina, ae o fa'amaumauga o le tau e fesoasoani e fa'amaonia ai le tulaga o le afa.

5. Fuafuaina o le fua faatatau mulimuli
E faʻavae i luga o faʻailoga o mea ua faʻaleagaina e sili ona tutusa ma sili ona tali atu i ai, ua tofia e le 'au le vaega F.

Fa'amanuiaga o le Fua o le Fujita

E tele ni ona lelei o le fua fa'atatau a Fujita ua mafua ai ona umi lona ola ma ua lauiloa pea:

– Aoga pe a faigata ona fai ni fua tuusaʻo o le matagi.
– E faʻavae i luga o faʻamaoniga moni, o lona uiga o le aʻafiaga i luga o le fogaeleele.
– Faigofie mo tagata lautele ona malamalama i ai, auā e faʻafesoʻotaʻi ai numera o vaega ma le tulaga o mea ua faʻaleagaina e vaʻaia.

E fesoasoani fo'i lenei fua fa'atatau i fuainumera o fa'alavelave fa'afuase'i: e fia ni asiosio malolosi e tutupu i le tausaga, o fea itulagi e sili ona a'afia i asiosio malolosi, ma le auala e suia ai mamanu o tulaga lamatia i le aluga o taimi.

Tapula'a o le Fua o Fujita

E ui ina aoga, ae o le Fujita Scale e iai foʻi ona tapulaʻa taua:

– E faʻalagolago i le iai o le mea faitino
Afai e ui atu se asiosio i se nofoaga matala (fanua po'o se vaomatua e seāseā), e itiiti ni fa'aleagaina o fale o lea e faigata ai ona iloa lona malosi.

FAITAU  O le aafiaga o foliga o le masina i le tau ma le siosiomaga

– Fa'aa'afiaina e le lelei o le fausiaina
E mafai e fale e lua e foliga tutusa ona eseese o la'ua fausaga. O fale e matuā faaleagaina e lē faapea ai o lona uiga o matagi malolosi.

– O le saoasaoa o le matagi e fa'atatau lava
E lē o taimi uma e ogatasi ai fuainumera o le matagi i lenei fua ma fua fa'aonaponei.

Ona o lenei mea, ua tele atunuu ma ofisa o le tau ua latou atiae ni lomiga auiliili, e pei o le Enhanced Fujita Scale (EF-Scale), lea e faʻaaogaina ai nisi faʻailoga o mea ua faaleagaina ma faʻaleleia atili ai le sootaga i le va o mea ua faaleagaina ma le saoasaoa o le matagi. Peitaʻi, i tulaga faʻaleaʻoaʻoga ma tala faasolopito, o le Fujita Scale o loʻo avea pea ma faʻasinomaga taua.

Aiseā e tāua ai lenei fua mo le faʻaitiitia o faʻalavelave faʻafuaseʻi?

O le fa'avasegaina o asiosio e lē na'o le fa'ailogaina o le afa. E fesoasoani fa'amaumauga o le malosi:

– Tulaga faatonuina o le fuafuaina o avanoa ma le fausiaina o fale, aemaise lava i nofoaga e masani ona agi malosi ai matagi.
– Saunia o fa'afanua o tulaga lamatia ma tulaga fa'afuase'i e tali atu ai.
– Aoao le lautele e uiga i le tulaga matautia ma auala e puipuia ai le tagata lava ia.
– Iloilo faiga lapatai vave, mo se faʻataʻitaʻiga pe lava le vave o lapataiga mo asiosio malolosi.

O le iloaina o le tele o taimi e tutupu ai asiosio malolosi (F3–F5), e mafai ai e malo ma nuʻu ona fuafua mea e faamuamua i tupe teufaafaigaluega: fausiaina o fale, faamalosia o taualuga, faatulagaina o uaea eletise, ma e oo lava i aoaoga e uiga i le siitia ese.

Fa'ato'a

O le Fujita Scale o se la'asaga taua i le malamalama ma le fuaina o le malosi o afa. I le iloiloina o le tele o mea ua faaleagaina, e mafai ai e saienitisi ona tuufaatasia faamaumauga faasolopito ma fuafua le malosi o le matagi pe a le maua ni fua sa'o. E ui i ona tapulaa—e feso'ota'i tele lava i le eseesega o le lelei o fale ma le maua o mea i le ala o se afa—o lo'o tumau pea le taua o le Fujita Scale o se meafaigaluega e feso'ota'i ai tulaga lamatia ma se fa'avae mo le su'esu'eina o fa'alavelave fa'afuase'i. I le iuga, o le lelei o la tatou fuaina o afa, o le lelei foi lea o la tatou sauniuniga e fa'aitiitia ai lo latou a'afiaga i tagata ma le siosiomaga.

Taofi faamatalaga