Fesili Fa'ata'ita'i e Talanoaina ai Ponaivi e Fausia ai le Auivi
A suʻesuʻeina le tino o le tagata, o se tasi o vaega sili ona tāua o ponaivi ia e fausia ai le auivi. O le auivi o le tagata e aofia ai ituaiga eseese o ponaivi, e tofu ma lana lava galuega, fausaga, ma lona tulaga tulaga ese. O le aʻoaʻoina e uiga i nei ponaivi e masani ona talanoaina i suʻega o le paiolo. I lenei tusiga, o le a matou talanoaina ai fesili faʻataʻitaʻi ma a latou faʻamatalaga e fesoasoani ai i le au faitau ia malamalama atili i lenei mataupu.
Folasaga i Ponaivi ma Auivi
O le auivi o le tagata e aofia ai le auivi o le axial ma le auivi o le appendicular. O le auivi o le axial e aofia ai le ulupoo, le ivi tuasivi, ivi 'aso'aso, ma le sternum. O le auivi o le appendicular e aofia ai ponaivi o lima, vae, pelvis, ma tau'au. O nei ponaivi e tele a latou matafaioi taua, e aofia ai le saunia o foliga, puipuia o totoga taua, faafaigofieina o gaioiga, gaosia o sela toto, ma le teuina o minerale.
Ina ia malamalama atili e uiga i ponaivi e fausia ai le auivi, e taua le malamalama i mea faavae o le vaevaeina o ponaivi, e pei o ponaivi uumi, ponaivi pupuu, ponaivi mafolafola, ma ponaivi e le tutusa.
Fesili Fa'ata'ita'i ma Talanoaga
I le talanoaga o loʻo mulimuli mai, o le a tatou talanoaina ai se fesili faʻataʻitaʻi faʻatasi ai ma se faʻamatalaga o le tali.
Fesili 1: Faamatala le eseesega i le va o ponaivi uumi ma ponaivi pupuu, ma tuu mai ni faataitaiga o ponaivi taitasi.
Talanoaga:
O ponaivi uumi o se ituaiga ponaivi e umi atu nai lo lo latou lautele ma e masani ona foliga paipa. O la latou galuega autu o le lagolagoina lea o le mamafa o le tino ma faʻataga ai le gaoioi. O ponaivi uumi e masani ona maua i vaega o le tino e manaʻomia ai le malosi ma le gaoioi, e pei o lima (humerus ma radius) ma vae (femur, tibia, ma fibula).
Mo se faʻataʻitaʻiga, o le ponaivi o le vae o se faʻataʻitaʻiga sili lea o se ponaivi umi. O loʻo i totonu o le ogavae, o le vae o le ponaivi aupito umi ma sili ona malosi i le tino, e galue e lagolago le mamafa o le tino ma fesoasoani i le gaioiga.
I le isi itu, o ponaivi pupuu e toetoe lava tutusa le umi ma le lautele, ma e foliga i se kupita. O la latou galuega autu o le tuʻuina atu lea o le mautu ma le itiiti o le gaioiga. O ponaivi pupuu e masani ona maua i tapulima ma tapuvae.
Mo se faʻataʻitaʻiga, o ponaivi carpal i le tapulima ma ponaivi tarsal i le tapuvae o ni faʻataʻitaʻiga ia o ponaivi pupuu. E mafai ai ona faia ni gaioiga faigata ma fetuutuunaʻi i le tapulima ma le tapuvae.
Fesili 2: E fia ponaivi o loʻo i totonu o le auivi o le tagata, ma o a ona vaega?
Talanoaga:
O le aofaʻi o ponaivi i le auivi o le tagata e 80. O le auivi o le auivi e aofia ai vaega nei:
1. Ulupoo: E aofia ai ponaivi e 22, e aofia ai ponaivi o le ulupoo ma ponaivi o foliga. O ponaivi o le ulupoo e puipuia ai le faiʻai, ae o ponaivi o foliga e fausia ai le fausaga o foliga.
2. Ponaivi o le Taliga Tutotonu (Ossicles): E aofia ai ponaivi laiti e 6 o loʻo i totonu o le taliga ogatotonu. O nei ponaivi o le malleus, incus, ma le stapes, ma e maua i le taliga taumatau ma le taliga tauagavale.
3. Ponaivi Hyoid: O le ponaivi hyoid e na o le pau lea o le ponaivi e le fesootaʻi saʻo ma se isi ponaivi. E galue o se lagolago mo maso o le laulaufaiva ma le ua.
4. Sternum (Sternum): O se ponaivi mafolafola e tu i le ogatotonu o le fatafata ma e galue e puipuia ai le fatu ma mama.
5. Ivi 'aso'aso: E 12 pea o ivi 'aso'aso e puipuia ai totoga i le fatafata, e pei o mama ma le fatu.
6. Ivitū (Vertebral Column): E aofia ai ivitū e 33 ua vaevaeina i ni vaega e lima: cervical (7), thoracic (12), lumbar (5), sacral (5, ua fa'apipi'i i le sacrum), ma le coccyx (e aofia ai ivitū e 4, ua fa'apipi'i).
Fesili 3: O le ā le galuega autū a le faiga o ivi, ma o ā faʻamaʻi poʻo faʻaletonu masani e tolu o ivi?
Talanoaga:
O galuega autū a le faiga skeletal o:
1. Lagolago Fa'atulagaina: E tu'uina atu ai se fa'avae mo le tino, ma maua ai le foliga fa'aletino ma le lagolago.
2. Puipuiga: Puipuia totoga taua e pei o le faiʻai, fatu, ma mama.
3. Fegalegaleaiga: Faatasi ai ma maso, e mafai ai ona gaoioi le tino i sooga.
4. Gaosiga o Sela Toto: O nisi ponaivi o lo'o i ai le ga'o o le ponaivi o le nofoaga lea e gaosia ai sela toto mumu, sela toto papa'e, ma platelets.
5. Teuina o Minerale: O ponaivi o se fale teuoloa mo minerale e pei o le calcium ma le phosphate.
E tolu faʻamaʻi masani poʻo faʻaletonu o ponaivi e aofia ai:
– Osteoporosis: O se faʻamaʻi e mafua ai ona vaivai ma faigofie ona gaui ponaivi. E masani ona tupu lenei mea ona o le faʻaitiitia o le mafiafia o ponaivi e mafua mai i le matua.
– Gugu: O le mumū o so'oga e mafua ai le tiga ma le ma'a'a. O ituaiga e sili ona taatele o le osteoarthritis ma le rheumatoid arthritis.
– Gau: O se ponaivi gau e masani ona tupu ona o se manu'a faaletino, lea e mafai ona tupu i ituaiga eseese e pei o gau ua tapuni, tatala, po'o gau ua masaesae.
Fa'ato'a
O le malamalama i ponaivi o loʻo fausia ai le auivi e le gata ina taua mo faʻamoemoega faʻaleaʻoaʻoga, ae faʻapea foʻi mo lo tatou soifua maloloina ma le manuia. O le faʻailoaina o ituaiga ponaivi, o latou galuega, ma faʻafitauli tau soifua maloloina e fesoʻotaʻi i ai e mafai ona maua ai se malamalamaga loloto i le auala e tausia ai se faiga maloloina o le tino. O le malamalama i nei faʻataʻitaʻiga fesili ma talanoaga, e faʻamoemoe o le a sili atu ona saunia le au faitau e feagai ma fesili faʻapena i tauvaga faʻaleaʻoaʻoga ma le olaga i aso faisoo.