Fa'ata'ita'iga o Fesili e Talanoaina ai le Eseesega ma le Fegalegaleaiga o La'au ma Manu o Initonesia ma o Latou Fa'afitauli
Ua lauiloa Initonesia o se tasi o atunuu e sili ona tele le tele o meaola eseese i le lalolagi. Faatasi ai ma se teritori tele e amata mai Sabang i Merauke ma e aofia ai le faitau afe o motu, e mitamita Initonesia i se siosiomaga eseese e lagolagoina ai le tele o laau ma manu eseese ma tulaga ese. O le a talanoaina i lalo le eseesega ma le alualu i luma o laau ma manu i Initonesia, e aofia ai nisi o mataupu e fesootai i ai.
Eseesega o Fugālaau Initonesia
E matuā eseese lava la'au o Initonesia, e amata mai i vaomatua ma magrove i vao mutia ma savannas. O vaomatua o Sumatra ma Kalimantan e lauiloa i a latou la'au tetele e pei o le meranti, keruing, ma le kapur. Ae o Papua e mitamita i vaomatua o mauga e nonofo ai la'au tulaga ese ma e le maua i se isi lava mea.
1. Eseesega o Ituaiga Laau
E mitamita Initonesia i le tele o ituaiga laau eseese, ona o lona tau ma le laufanua eseese. O faʻataʻitaʻiga lauiloa e aofia ai le Rafflesia arnoldii, o le fugalaau aupito tele e lauiloa i lona manogi leaga, lea e tosina mai ai iniseti mo le faʻapaleniina. E iai foʻi le orchid uliuli e seasea maua ma puipuia mai Kalimantan.
2. La'au Fa'afoma'i ma le Tamaoaiga
E tele ituaiga o la'au fa'afoma'i ma la'au tau tamaoaiga e maua mai i Initonesia, e pei o le gambir, cloves, nutmeg, ma le kinamoni. O nei la'au e le gata ina maualuga le taua tau tamaoaiga ae o se vaega taua fo'i o aganu'u ma le soifua maloloina fa'alotoifale.
Eseesega o Manu Fa'a Initonesia
O Initonesia fo'i o le nofoaga lea o le tele o ituaiga manu fe'ai eseese, o le tele o ia mea o ituaiga natura e na'o le itulagi o Initonesia e maua ai.
1. Manu Fe'ai Fa'alenatura
O Initonesia o le nofoaga lea o le tele o ituaiga eseese o manu e nonofo ai, e aofia ai le tarako Komodo (Varanus komodoensis), o le ituaiga mo'o aupito tele i le lalolagi, e na'o le motu o Komodo ma isi motu o lo'o siomia ai e maua ai. E iai fo'i iina le Sumatran ma le Bornean orangutans, lea ua lamatia nei i le fa'aumatia ona o le leiloa o nofoaga.
2. Manu Fe'ese'esea'i
E lauiloa manu felelei o le parataiso e maua i Papua i o latou fulu matagofie, ma ua faaigoa ai i latou o "manu felelei o le parataiso." O le Bali starling, sa lamatia muamua i le tele o tulimanu, ua avea nei ma taulaiga autu o le puipuiga.
3. Meaola e seasea maua ma lamatia
I le fa’aopoopoga i na mea ua uma ona ta’ua, o le taika Sumatran, le Javan rhinoceros, ma le Sulawesi anoa o lo’o matuā lamatia ma e mana’omia ai taumafaiga vave e fa’asaoina ai. O mea autū e fesoasoani i nei taufa’amata’u e aofia ai le fa’asao o manu, fefa’ataua’iga fa’asolitulafono, ma le fa’aleagaina o nofoaga o manu.
Faiga ma Fa'afitauli
O loʻo feagai Initonesia ma luʻitau eseese i le tausia ma le puleaina o lona tele o meaola eseese. O nisi o nei luʻitau e aofia ai:
1. Fa'aleagaina o Vaomatua ma le Suiga o Fanua
O se tasi o luʻitau tetele o le faʻaleagaina o vaomatua, e mafua tele lava i le faʻamamaina o fanua mo faʻatoʻaga, mu o vaomatua, ma le faʻasolitulafono o le laʻau. O le liua o fanua i faʻatoʻaga pama o se tasi lea o mafuaʻaga autu o le leiloloa o nofoaga e nonofo ai tagata i Kalimantan ma Sumatra.
2. Suiga o le Tau
O suiga o le tau ua faʻateleina ai le mamafa i luga o le tele o meaola eseese, faʻatasi ai ma suiga i le vevela ma le tau e aʻafia ai le malosi o laʻau ma manu. O meaola e le mafai ona vave fetuʻunaʻi i nei suiga e maualuga le lamatiaga o le faʻaitiitia o le faitau aofaʻi.
3. Fefaatauaiga Faasolitulafono o Manu Fe'ai
O fefaʻatauaʻiga faʻasolitulafono o manu feʻai o se faʻafitauli matuia i Initonesia. E tele ituaiga o manu, e aofia ai manu felelei, manu fetolofi, ma manu faʻamaʻi, e faʻatatauina ona o le tele o le manaʻoga i maketi faavaomalo.
4. Le Leai o le Malamalama ma le Aʻoaʻoga
O le le lava o le malamalama o le lautele i le taua o le puipuiga o le natura o meaola eseese o se luʻitau lava ia. E manaʻomia ona faʻamalosia aʻoaʻoga ma faʻasalalauga faʻasao e suia ai amioga a le lautele agai i le tausiga sili atu o le siosiomaga.
Taumafaiga Faasao
E tele laasaga ma taumafaiga ua faia e foia ai nei mataupu. O loo faaauau pea taumafaiga a le malo, faatasi ai ma faalapotopotoga tumaoti eseese ma nuu i le lotoifale, e puipuia ma faasaoina le tele o meaola eseese o Initonesia.
1. Fa'atuina o Nofoaga Fa'asao
Ua fa'atuina e le malo ni nofoaga fa'asao, e pei o paka fa'aleatunuu ma nofoaga puipuia mo manu fe'ai. O le Paka Fa'aleatunuu o Gunung Leuser, le Paka Fa'aleatunuu o Lorentz, ma le Paka Fa'aleatunuu o Komodo ua na'o ni nai fa'ata'ita'iga, o lo'o puipuia ai la'au ma manu i o latou nofoaga masani.
2. Fa'amalosia o le Tulafono e Sili Atu Ona Malosi
O le fa'amalosia o tulafono ma le fa'amalosia o tulafono e fa'asaga i le solia o le siosiomaga ma fefa'ataua'iga fa'asolitulafono o meaola o se mea e fa'amuamua. E aofia ai le fa'ateleina o leoleo ma gaioiga fa'aletulafono e fa'asaga i solitulafono.
3. Tauvaga o Aʻoaʻoga ma le Faʻalauiloaina
O se la'asaga tāua tele le a'oa'oina o tagata lautele e uiga i le taua o le puipuia o siosiomaga ma le tele o meaola eseese e ala i fa'asalalauga fa'alauiloa i a'oga ma luga o ala o faasalalauga lautele.
4. Galulue Fa'atasi Fa'avaomalo
E galulue faʻatasi foʻi Initonesia ma faʻalapotopotoga faʻavaomalo e faʻalauiloa ma faʻatupeina galuega faʻasao. O lenei galulue faʻatasi e aofia ai le fefaʻasoaaʻi o le malamalama, tekinolosi, ma punaoa.
I'uga
O le tele o la'au ma manu eseese o Initonesia o ni oa taua e le mafaagaloina, ae o lo'o feagai ma ni fa'amata'u matuia e mana'omia ai le gauai atu ma gaioiga moni mai vaega uma. O se malamalamaga loloto ma le tautinoga malosi mai le malo, tagata lautele, ma le lalolagi atoa o ki ia i le puipuia ma le fa'asaoina o lenei oa fa'alenatura mo tupulaga o le lumana'i e fiafia ai.