9 Faʻataʻitaʻiga o Fesili e uiga i le Malosiaga o le Kalave
1. O le fua faatatau o le mamafa o paneta A ma le B e 2:3 ae o le fua faatatau o le radius o paneta A ma le B e 1:2. Afai o le mamafa o se mea i luga o le paneta A e w, o lona uiga o le mamafa o le mea i luga o le paneta B e….
A. 3/8 w
B. 3/4 w
C. 1/2 w
D. 4/3 w
E. 8/3 w
Talanoaga
Ua iloa e faapea :
Mamafa o le paneta A (m A ) = 2
Mamafa o le paneta B (m B ) = 3
Fa'ata'amilosaga o le paneta A (r A ) = 1
Fa'ata'amilosaga o le paneta B (r B ) = 2
Mamafa o le mea faitino = m
Mamafa o se mea faitino i le paneta A = w
Fesiligia : o le mamafa o le mea faitino i le paneta B
Tali :
O le fua fa'atatau mo le kalave e maua mai le tulafono a Newton o le kalave e fa'apea:
![]()
Fa'amatalaga: w = mamafa, G = tumau o le kalave, M = mamafa o le paneta, m = mamafa o le mea faitino, r = mamao o le mea faitino mai le ogatotonu o le paneta. Afai o lo'o i luga o le fogaeleele o le paneta le mea faitino, o lona uiga o le r = le radius o le paneta.

E tutusa le mamafa o le mea faitino o lea sui le m i le w/2G

O le tali sa'o o le A.
2. O se roketi e mamafa i le w ua fa'alauiloa fa'alava i luga mai le fogaeleele. Afai o le D o le lautele o le lalolagi, o lona uiga tonu lava pe a i ai le roketi i le maualuga e 0,5 D mai le fogaeleele, o le mamafa o le roketi o le...
A. 4 w
B. 2 w
C. w
D. 0,5 w
E. 0,25 w
Talanoaga
Ua iloa e faapea:
Mamafa o le roketi = w
Le lapo'a o le lalolagi = mamao mai le ogatotonu o le lalolagi = R
Lapo'a o le lalolagi = D = 2R
Fesili: O le mamafa o le roketi pe a i le maualuga o le roketi i le 0,5 D mai le fogaeleele.
Tali:
0,5 D = 0,5 (2R) = R
O le mamao o le roketi mai le ogatotonu o le lalolagi = le radius o le lalolagi + le mamao o le roketi mai le fogaeleele = R + R = 2R
O le mamafa o le malosi o le kalave e faʻatino i luga o se mea. O le malosi o le kalave (F) e faʻafeagai ma le sikuea o le mamao mai le ogatotonu o le Lalolagi (R), o lea la, o le mamafa e faʻafeagai ma le sikuea o le mamao.

O le tali sa'o o le E.
3. Siata o faʻamatalaga faaletino mo le mea faitino A ma le mea faitino B e faʻatatau i le fogaeleele o le lalolagi lea e iai le radius o le R. O le faʻatusatusaga o le malosi o le fanua kalave o le mea faitino A ma le mea faitino B o le...
A. 2 : 1
B. 4 : 1
C. 1 : 4
D. 9 : 4
E. 4 : 9
Talanoaga
Ua iloa e faapea :
Mamafa o le mea faitino A (m A ) = 1
Mamafa o le mea faitino B (m B ) = 2
O le mamao o le mea faitino A mai le paneta o le Lalolagi (r A ) = 1
O le mamao o le mea faitino B mai le paneta o le Lalolagi (r B ) = 2
Fesili : fa'atusatusaga o le malosi o le fanua kalave o le mea faitino A (g A ) ma le mea faitino B (g B )
Tali :
O le fua fa'atatau mo le malosi o le fanua kalave o le Lalolagi:
![]()
Fa'amatalaga: g = malosi o le fanua kalave o le lalolagi, G = tumau o le kalave lautele, m B = mamafa o le lalolagi, r B = radius o le lalolagi

Fa'atusatusaga o le malosi o le fanua kalave o le mea faitino A (g A ) ma le mea faitino B (g B )
g A : g B
G: G/2
1 : 1/2
2: 1
O le tali sa'o o le A.
4. Afai o le tulaga o le mea faitino A e 1/2 R i luga aʻe o le fogaeleele, ae o le tulaga o le mea faitino B e 2R i luga aʻe o le fogaeleele (R = radius o le fogaeleele), o le fua faatatau lea o le malosi o le fanua kalave e oo i ai mea faitino A ma B e...
A. 1 : 8
B. 1 : 4
C. 2 : 3
D. 4 : 1
E. 8 : 1
Talanoaga
Ua iloa e faapea :
Mamao o le mea faitino A mai le ogatotonu o le lalolagi = 0,5R + R = 1,5R = 1,5
Mamao o le mea faitino B mai le ogatotonu o le lalolagi = 2R + R = 3R = 3
Fesili : Faatusatusaga o le malosi o le fanua kalave e oo i ai mea A ma le B
Tali :

Fa'atusatusaga o le malosi o le fanua kalave e o'o i ai mea A ma le B :

O le tali sa'o o le D.
5. O se tagata femalagaa'i i le vateatea i luga o le fogaeleele e aafia i se fanua kalave o le g, o lea a o'o i le maualuga o le 1,5 R mai le fogaeleele o le a aafia o ia i se fanua kalave o le …. (R = radius o le fogaeleele).
A. g/0,50
B. g/2,25
C. g/6,25
D. g/7,50
E.g/6,00
Talanoaga
O le malosi o le kalave (F) e fa'atatau sa'o i le fanua kalave (g). O le tele o le malosi o le kalave, o le tele fo'i lea o le fanua kalave. O le malosi o le kalave (F) e o'o i ai se mea e fa'atatau sa'o i le 1/r 2 , lea o le r = le mamao o se mea mai le ogatotonu o le lalolagi. Talu ai ona o le malosi o le kalave e fa'atatau sa'o i le 1/r 2 , o le fanua kalave (g) e fa'atatau sa'o fo'i i le 1/r 2.
A i ai se tagata vateatea i luga o le fogaeleele i se mamao R (R = radius o le lalolagi) mai le ogatotonu o le lalolagi, o le fanua kalave na te lagonaina o le g. E mafai ona faʻamaonia lenei mea e ala i le fuafuaga lenei:
O le fanua kalave (g) e tutusa ma le 1/R 2. Afai o le R = 1 ona 1 / R 2 = 1 / 1 2 = 1 / 1 = 1. Afai o le mamao o le tagata faimalaga i le vateatea mai le ogatotonu o le lalolagi = 1 ona oo lea ia te ia se fanua kalave o le = (g)(1) = g.
O le mamao o le tagata faimalaga i le vateatea mai le ogatotonu o le lalolagi e 1,5R = 1,5(1) = 1,5 ona oo lea o ia i se fanua kalave e: 1 / R 2 = 1 / 1,5 2 = 1 / 2,25. Afai la o le mamao o le tagata faimalaga i le vateatea mai le ogatotonu o le lalolagi = 1,5 ona oo lea o ia i se fanua kalave e = (g)(1 / 2,25) = g / 2,25
O le tali sa'o o le B.
6. O le fa'atusatusaga o le malosi o le fanua kalave o le lalolagi mo ni mea se lua, o le tasi i luga o le fogaeleele ma le isi i le maualuga o le ½ R mai le fogaeleele (R = radius o le fogaeleele) o le....
A. 1 : 2
B. 2 : 3
C. 3 : 2
D. 4 : 9
E. 9 : 4
Talanoaga
Ua iloa e faapea :
O le mamao o le mea faitino A mai le ogatotonu o le lalolagi (r A ) = R = 1
O le mamao o le mea faitino B mai le ogatotonu o le lalolagi (r B ) = 0,5R + R = 1,5R = 1,5
Fesili : Faatusatusaga o le malosi o le fanua kalave e oo i ai mea A ma le B
Tali :

Fa'atusatusaga o le malosi o le fanua kalave e o'o i ai mea A ma le B :

O le tali sa'o o le E.
7. O le ā le telē o le malosi o le kalave i le va o le lalolagi ma se mea o loʻo i luga aʻe o le fogāeleele? O le mamafa o le Lalolagi = 5,97 x 1024 kg, mamafa o le mea faitino = 1000 kg, lapo'a o le lalolagi = 6,38 x 106 mita. O le a le mamafa po'o le malosi o le kalave o le lalolagi o lo'o fa'atinoina i luga o le mea faitino pe a fa'atatauina e fa'aaoga ai le fua fa'atatau o le tulafono lona lua a Newton lea o le fa'atelevaveina o le kalave (g) = 9,8 m/s2 ?
Talanoaga
Ua iloa e faapea:
Le mamafa o le lalolagi (mB) = 5,97 x 1024 kg
Mamafa o le mea faitino (mb) = 103 kg
O le radius o le lalolagi (r) = 6,38 x 106 mita
Fa'atumauina o le kalave fa'avaomalo (G) = 6,67 x 10-11 N m2 / kilokalama2
Fa'avavevave ona o le kalave (g) = 9,8 m/s2
Ua fesili: o le a le tele o le malosi o le kalave?
Tali:
O le tele o le malosi o le kalave i le va o le lalolagi ma se mea faitino (e faʻaaogaina ai le fua faʻatatau o le tulafono a Newton o le kalave):
Fa'amatalaga w = F = malosi o le kalave, G = tumau o le kalave lautele, mB = mamafa o le lalolagi, mb = mamafa o le mea faitino, r = mamao i le va o le ogatotonu o le lalolagi ma le ogatotonu o le mea faitino. O lo'o tu le mea faitino i luga o le fogaeleele o lea la o le r = le radius o le lalolagi.
Mamafa o se mea faitino (fa'aaogaina le fua fa'atatau o le tulafono lona lua a Newton):
w = mg = (1000)(9,8) = 9800 Newtoni
Faatusatusa lenei taunuuga o le fuafuaga ma le taunuuga muamua. E toetoe lava tutusa ia tau ona o le fa'ata'amilomiloina. E mafai ona fa'ai'uina o le mamafa o se mea i luga o le fogaeleele o le lalolagi o le malosi lea o le kalave o le Lalolagi o lo'o fa'atinoina i luga o se mea i luga o le fogaeleele o le Lalolagi.
8. O le a le malosi o le kalave i le va o le lalolagi ma se mea faitino i le maualuga e 10.000 mita i luga a'e o le eleele? O le mamafa o le Lalolagi = 5,97 x 1024 kg, mamafa o le mea faitino = 1000 kg, lapo'a o le lalolagi = 6,38 x 106 mita
Talanoaga:
Faatusatusa i le tali numera 1. O le mamao ese mai le lalolagi, o le laʻititi foi lea o le mamafa o le mea faitino.
9. E mamafa le roketi w fa'alauiloa fa'alava i luga mai le fogaeleele. Afai o le D o le lautele o le lalolagi, fuafua le mamafa o le roketi pe a iai le roketi i le maualuga o le 2D mai le fogaeleele.
Talanoaga
Ua iloa e faapea:
D = lautele o le lalolagi, R = radius o le lalolagi, 1 D = 2 R, 2 D = 4 R
Fesili: O le a le mamafa o le roketi pe a iai i le maualuga e 2D?
Tali:
O le malosi o le mamafa poʻo le malosi o le kalave e faʻatusatusa faʻafeagai i le sikuea o le mamao. Faʻamatematika:

Fesili e uiga i le malosi o le kalave
1. O le ā le telē o le malosi o le kalave i le va o le lalolagi ma se mea o loʻo i luga aʻe o le fogāeleele? O le mamafa o le Lalolagi = 5,97 x 1024 kg, mamafa o le mea faitino = 2000 kg, lapo'a o le lalolagi = 6,38 x 106 mita. O le a le mamafa po'o le malosi o le kalave o le lalolagi o lo'o fa'atinoina i luga o le mea faitino pe a fa'atatauina e fa'aaoga ai le fua fa'atatau o le tulafono lona lua a Newton lea o le fa'atelevaveina o le kalave (g) = 9,8 m/s2 ?
2. O le a le malosi o le kalave i le va o le lalolagi ma se mea faitino i le maualuga e 100.000 mita i luga a'e o le eleele? O le mamafa o le Lalolagi = 5,97 x 1024 kg, mamafa o le mea faitino = 2000 kg, lapo'a o le lalolagi = 6,38 x 106 mita
3. E mamafa le roketi w fa'alauiloa fa'alava i luga mai le fogaeleele. Afai o le D o le lautele o le lalolagi, fuafua le mamafa o le roketi pe a iai le roketi i le maualuga e 3D mai le fogaeleele.