Talafaasolopito o le Atinaʻeina o Tausitusi i Initonesia

## Talafaasolopito o le Atina'eina o Tausitusi i Initonesia

### Fa'atomuaga

O le tausitusi o se faiga mo le fuaina, fa'agasoloina, ma le fa'asalalauina o fa'amatalaga tau tupe e aoga mo le faia o fa'ai'uga tau tamaoaiga. I Initonesia, ua tele le atina'eina o le tausitusi talu mai lona fa'alauiloaina. I totonu o lenei tusiga, o le a matou su'esu'eina atili ai le talafaasolopito o le tausitusi i Initonesia, mai le vaitaimi o pulega fa'akolone se'ia o'o i le vaitaimi fa'aonaponei.

### Vaitaimi o le Kolone a Holani

Na amata le talafaasolopito o le tausiga o tusi i Initonesia i le vaitaimi o le pulega a le malo o Holani. I le taimi lea, o faalapotopotoga e pei o le Dutch East India Company (VOC) ma isi kamupani Holani sa i ai se sao taua i le faatinoina o faiga tau tusi i Sisifo i le atumotu. O le faiga tau tusi na faatinoina sa sili atu ona faigofie ma taula’i i le tausiga o faamaumauga mo manaoga tau pulega a kamupani fefaatauaiga Holani.

I le faaiuga o le seneturi lona 19, na faavaeina ai e le au Holani ni aoga tau fefaatauaiga (Handelsschoolen) i Initonesia, lea na mulimuli ane avea ma nofoaga autu o aʻoaʻoga faapisinisi ma tau tupe. O se tasi o aoga sili ona lauiloa o le Recht en Handelsschool i Jakarta, lea na faavaeina i le 1918. O le toatele o nei tagata faauu na faaauau pea ona galulue i faalapotopotoga a le malo ma faalapotopotoga tumaoti, ma aumaia ai lo latou malamalama i mataupu faavae tau tupe i le siosiomaga faapisinisi i le lotoifale.

### Vaitaimi o le Tutoatasi Muamua

O le tutoatasi o Initonesia i le 1945 na faailogaina ai se suiga tele i le talafaasolopito o le tausiga o tusi i le atunuu. I le taimi lea, na amata ai e Initonesia ona atiina ae se faiga tausi tusi tutoatasi e fetaui ma manaoga ma tulaga faalotoifale. O le tausiga o tusi sa le toe pulea e faiga ma tulaga faatonuina mai fafo, e ui lava o le tele o mataupu faavae e afua mai atunuu i Sisifo, aemaise lava Netherlands ma le Iunaite Setete, sa faaaogaina pea.

I le 1957, na faʻalauiloa ai e le Aʻoaʻoga Tau Pulega Pisinisi (PAN) a le IKIP Bandung ni vasega tau tupe, sosoo ai ma le faʻavaeina o ni matagaluega ma ni vaega tau tupe i isi iunivesite, e pei o le Iunivesite o Initonesia ma le Iunivesite o Gadjah Mada. O le amataga lea o se atinaʻeina faʻapitoa ma faʻatulagaina o punaoa faʻaletagata i le matata o tau tupe.

FAITAU  Le Taua o Faiga Tau Tupe

### Vaitaimi o le Poloaiga Tuai ma le Poloaiga Fou

I lalo o le pulega a Sukarno, na feagai le tamaoaiga o Initonesia ma le tele o luʻitau, e aofia ai le faʻa-nasionalisi o kamupani Holani ma isi faʻaletonu tau tamaoaiga na aʻafia ai le atinaʻeina o le tausiga o tusi. Peitaʻi, na suia le tulaga i le suiga i le malo o le Poloaiga Fou i lalo o Suharto. Na taulaʻi atu le malo o le Poloaiga Fou i le atinaʻeina o le tamaoaiga ma le faʻaonaponeiina, lea na i ai se aafiaga tuusaʻo i le atinaʻeina o le tausiga o tusi.

I le 1973, na faavaeina ai e le malo o Initonesia le Inisitituti o Tausitusi a Initonesia (IAI), lea na faamoemoe e atiina ae tulaga faatonuina tau tupe ma se tulafono o amioga mama mo le galuega tau tupe. O se laasaga taua lea i le faatuina o se faavae aloaia mo faiga tau tupe i Initonesia, e aofia ai le faatinoina o le Faiga Tau Tupe ua Taliaina Lautele (SAK), lea e tausisia mataupu faavae tau tupe faavaomalo.

I le vaitaimi lea, e tele kamupani faavaomalo na amata ulufale atu i le maketi a Initonesia, ma faʻamalosia ai le faʻaaogaina o tulaga faʻavaomalo tau tupe e faʻafetaui ai manaʻoga o tagata teu tupe mai fafo ma faʻalauiloa ai le pulega sili atu ona manino. O polokalame tau tupe i iunivesite na maua ai foi le faʻaleleia atili o le tulaga lelei ao amata ona faʻatinoina mataupu aoaoina e faʻavae i tomai e fetaui ma atinaʻe faʻalelalolagi.

### Vaitaimi o le Toe Fuata'iga

O suiga faapolokiki ma le tamaoaiga o le 1998 na aumaia ai ni suiga taua i vaega eseese i Initonesia, e aofia ai le tausiga o tusi. O le manino ma le tali atu na avea ma taulaiga autu ina ua maeʻa le faaletonu o le tamaoaiga i le faaiuga o le 1990, lea na faaalia ai le lautele o faiga piʻopiʻo ma mea sese i lipoti tau tupe a kamupani.

Faatasi ai ma le sini o le faaleleia atili o le tulaga lelei o lipoti tau tupe ma le talitonuga o le aufaipisinisi, i le 2008, na amata faasolosolo malie ai ona faaaogaina e le Financial Accounting Standards Board (DSAK) i lalo o le Inisetiute o Tausi Tupe a Indonesia (IAI) Tulaga Faavaomalo o Lipoti Tau Tupe (IFRS). O se laasaga tele lea i le faafetauiina o tulaga faatonuina tau tupe a Indonesia ma tulaga faavaomalo, faafaigofieina ai le faagasologa o le iloiloga e le aufaipisinisi faavaomalo ma faaleleia atili ai le tauvaga a kamupani Initonesia i le maketi faavaomalo.

FAITAU  Aogā o le Tausitusi mo Kamupani

O le faʻatinoina o le IFRS i Initonesia o loʻo faʻatinoina i se auala faʻasolosolo ina ia maua ai e kamupani le taimi e fetuʻunaʻi ai. Mo se faʻataʻitaʻiga, e amata mai ia Ianuari 1, 2012, o faʻalapotopotoga uma e lipotia mai faʻalauaʻitele i Initonesia sa manaʻomia ona saunia a latou faʻamatalaga tau tupe e tusa ai ma Faʻamatalaga o Tulaga Faʻatonuina o Tau Tupe (PSAK) o loʻo faʻasino i le IFRS.

### Atina'e lata mai nei ma Lu'itau i le Lumana'i

Faatasi ai ma le atinaʻeina o tekinolosi faʻamatalaga, ua iai foʻi suiga i le tausiga o tusi i Initonesia i le faʻatinoina o faiga tau tupe faʻavae i tekonolosi, e pei o le Enterprise Resource Planning (ERP) ma le faʻaaogaina o polokalama faakomepiuta tau tupe e sili atu ona faigata. E fesoasoani lea i le faʻaleleia atili o le lelei ma le saʻo o lipoti tau tupe ma mafai ai ona faia lipoti i le taimi moni, lea e matua aoga tele mo le faia o faaiuga.

O le suiga faatekinolosi e mafua ai foi ni luʻitau fou, e aofia ai tulaga lamatia o le saogalemu o faʻamaumauga ma le manaʻomia o tomai fou e pulea ai faiga faʻaonaponei o tau tupe. E tatau nei i tagata tomai faapitoa i tau tupe ona sili atu ona fetuutuunai ma atiina ae tomai faatekinolosi ma le malamalama i le auiliiliga o faʻamaumauga.

O le isi luʻitau o loʻo feagai ma le faʻatinoina o tulaga faʻatonuina tau tupe mo Pisinisi Laiti, Laiti, ma Feoloolo (MSME). I Initonesia, e taua tele le sao o MSME i le tamaoaiga, ae o le toʻatele lava e leʻi faʻaaogaina mataupu faavae tau tupe lelei. Ua avea lenei mea ma taulaʻiga mo le malo ma faʻalapotopotoga eseese e fesoʻotaʻi i ai e atiina ae ai ni tulaga faʻatonuina tau tupe faigofie, ae manino ma tali atu mo MSME.

### Tapuni

O le talafaasolopito o le atinaʻeina o le tausiga o tusi i Initonesia o loʻo atagia mai ai se malaga umi e tumu i le malosi ma le fetuʻunaʻi i suiga i le siosiomaga tau tamaoaiga, faaupufai, ma tekinolosi. Mai le vaitaimi o pulega faakolone e oo atu i le vaitaimi o aso nei, o le tausiga o tusi i Initonesia ua faaauau pea ona suia agai i se faiga e sili atu ona lelei ma manino e ogatasi ma tulaga faatonuina faavaomalo.

O le lumanaʻi o le tausiga o tusi i Initonesia o le a faʻateleina ona luʻitauina ona o le alualu i luma o tekinolosi ma manaʻoga o le lalolagi atoa, lea e manaʻomia ai le faʻatinoina o tulaga faʻatonuina maualuluga ma sili atu ona tuʻufaʻatasia. E ala i le faʻaleleia atili o aʻoaʻoga, tekinolosi, ma tulafono faatonutonu lelei, e faʻamoemoe o le a faʻaauau pea ona atiina ae le tausiga o tusi i Initonesia ma saofagā lelei i le tuputupu aʻe o le tamaoaiga o le atunuʻu.

Taofi faamatalaga