Fa'atasiga o Tulaga Fa'atonutonu Tau Tupe Fa'avaomalo
O le tuufaatasiga o tulaga faatauaina tau tupe faavaomalo o le faagasologa lea o le fetuutuunai o tulafono, mataupu faavae, ma faiga tau lipoti tau tupe i atunuu eseese ina ia mautinoa e mafai ona malamalama, faatusatusa, ma faatuatuaina faamatalaga tau tupe e tagata faaaoga i le lalolagi atoa. I se vaitaimi o le vave ona fesuia’i o tupe faavae, ua le toe galulue faatasi kamupani i totonu o tuaoi faalotoifale. E mafai e tagata teu tupe ona faatau sea i kamupani i isi atunuu i ni nai sekone, e faatupeina e tagata aitalafu galuega faatino i atunuu eseese, ma e saunia e kamupani faavaomalo lipoti tau tupe mo le tele o pulega. O lenei tulaga e mafua ai le manaomia o se "gagana tau tupe" e sili atu ona tutusa - ma avea ai le tuufaatasiga ma se mataupu taua mo pisinisi, pulega, ma le matata tau tupe.
Fa'amatalaga ma Tala'aga
I se tulaga lautele, o le tuufaatasiga o lona uiga o le aumaia lea o tulaga faatauaina tau tupe a le atunuu e latalata atili i tulaga faatauaina faavaomalo, aemaise lava o Tulaga Faatonuina o Lipoti Tau Tupe Faavaomalo (IFRS) na tuuina mai e le International Accounting Standards Board (IASB). E ese le tuufaatasiga mai le taliaina atoatoa. O le taliaina atoatoa o lona uiga o loo faaaogaina e se atunuu le IFRS e pei ona i ai, ae o le tuufaatasiga e mafai ai ona faia ni fetuunaiga faasolosolo, aveesea o eseesega, ma suiga i tulaga faatauaina i le lotoifale ina ia sili atu ona ogatasi ma le IFRS.
Ua fa’ateleina le tuleia o le tu’ufa’atasiga talu mai le tula’i mai o le lalolagi fa’avaomalo i le fa’ai’uga o le 20 seneturi. O fa’alavelave tau tupe, fa’alavelave tau tupe, ma mana’oga mo le manino ua fa’avavevaveina ai fo’i le mana’omia o ni toe fuata’iga i tulaga fa’atonuina o lipoti. E to’atele ua iloa o tulaga fa’atonuina eseese e mafai ona i’u ai i ni tau tetele: e tatau i kamupani ona saunia ni fa’aleleiga o fa’amatalaga tau tupe, e faigata i tagata teu tupe ona fa’atusatusa le fa’atinoga a kamupani i isi atunu’u, ma e feagai fa’atonu ma lu’itau o le va’ava’aia o fa’alapotopotoga o lo’o fa’agaoioia fa’avaomalo.
Aiseā e Manaʻomia ai le Faʻatasiga?
E tele māfuaaga autū e tāua ai le autasi o tulaga faʻavaomalo o tau tupe.
Muamua, fa'aleleia le fa'atusatusaga. E mana'omia e le aufaipisinisi fa'avaomalo fa'amaumauga tutusa e iloilo ai tulaga lamatia ma tupe maua. Afai e lipotia mai e kamupani aseta, aitalafu, tupe maua, po'o polofiti e fa'aaoga ai mataupu fa'avae eseese, o fa'atusatusaga e fa'aitu'au ma e ono fa'asesēina.
Lua, fa'aitiitia le tau o tupe fa'avae. A sili atu ona manino ma malamalama lelei lipoti tau tupe i maketi fa'ava-o-malo, e fa'aitiitia ai le le mautonu o fa'amatalaga. O lenei fa'aitiitia o le lamatiaga o fa'amatalaga e masani ona feso'ota'i ma le fa'aitiitia o le fua faatatau o tupe maua e mana'omia e le aufaipisinisi, ma ono fa'aitiitia ai le tau o tupe fa'avae a se kamupani.
Tolu, e faafaigofie ai ona maua e tagata uma le fesoasoani tau tupe i atunuu i fafo. O le tele o maketi oloa ma faalapotopotoga tau tupe e manaomia lipoti e ogatasi ma le IFRS, pe a itiiti mai e mafai ai ona faigofie ona toe faaleleia. O le tuufaatasiga e fesoasoani i kamupani o loo sailia le tuuina atu o sea, tuuina atu o noataga, pe faatosina mai ai tagata teu tupe mai fafo.
Fa, fa'amalosia le pulega. E lē tu to'atasi tulaga fa'atonuina o tupe; e feso'ota'i ma faiga fa'atonutonu i totonu, su'esu'ega, ma le tausisia o tulafono. O tulaga lelei, fa'atasi ai ma le fa'alauiloaina talafeagai, e lagolagoina ai le tali atu o le pulega ma fa'aitiitia ai le avanoa mo le fa'aseseina o lipoti.
IFRS o se Convergence Axis
E masani ona avea le IFRS ma totonugalemu o le tuufaatasiga ona ua lautele lona faaaogaina i le tele o atunuu. O le IFRS e faavae i mataupu faavae, e faamamafaina ai mataupu faavae ma le taua o fefaatauaiga, nai lo se lisi auiliili o tulafono. O lenei mea e maua ai le fetuutuunai e pu'eina ai mea moni faigata tau pisinisi, ae manaomia ai foi se tulaga maualuga o le faamasinoga faapolofesa mai le pulega ma suetusi.
O nisi o vaega o le IFRS e masani ona avea ma taulaiga o suiga i le tuufaatasiga e aofia ai:
– Iloiloina o tupe maua (e.g. IFRS 15) lea e faamamafaina ai le aloaiaina e faavae i luga o le faataunuuina o matafaioi o le faatinoga.
– Meafaigaluega tau tupe (IFRS 9) lea e aofia ai le fa'avasegaga o aseta tau tupe, fa'aletonu e fa'avae i luga o le leiloa o aitalafu e fa'amoemoeina, ma le tausiga o tupe puipui.
– Lisi (IFRS 16) lea e aumaia ai le tele o lisi fa'agaoioiga i le pepa paleni e ala i le iloaina o aseta o le aia tatau e fa'aaoga ai ma noataga o lisi.
– Tau talafeagai (IFRS 13) lea e fa'atulaga ai le fa'avae o le fuaina o le tau talafeagai ma fa'amatalaga e feso'ota'i i ai.
Laasaga ma Fuafuaga o le Fa'atasiga
E masani lava e lē vave ona tupu le fa'atasiga. E masani ona ui atu atunu'u po'o pulega o tulaga fa'atonuina tau tupe i ni la'asaga se tele:
1. Su'esu'ega o le va: fa'ailoaina o eseesega i le va o tulaga fa'atonuina fa'aleatunuu ma le IFRS, i tulaga uma e lua o le fa'ailoaina, fuaina, fa'alauiloaina ma le fa'asalalauina.
2. Fuafuaga ma mea e faamuamua: saunia se fuafuaga taimi ma fuafua po o fea tulaga faatonuina e sili ona faanatinati e fetuunai e faavae i luga o le aafiaga ma le sauniuniga o le alamanuia.
3. Tuuina atu o tulaga faatonuina fou pe toe teuteuina: o tulaga faatonuina tau tupe a le atunuu ua toe teuteuina ina ia latalata atili i le IFRS, faatasi ai ma faauigaga ma taiala mo fesuiaiga.
4. Fa'asalalauga ma a'oa'oga: a'oa'oga mo tausitusi, suetusi, fa'atonutonu, ma tagata fa'aoga lipoti tau tupe, e aofia ai tagata a'oga.
5. Fa'atinoga ma iloiloga: o le fa'atinoga i le fanua e sosoo ai ma le iloiloga o fa'afitauli, e aofia ai le saunia o le faiga o fa'amatalaga tau tupe ma le tulaga lelei o su'esu'ega.
I le faʻatinoina, o se fuafuaga faʻatasi e tatau ona amanaʻia le fausaga tau tamaoaiga, uiga o le maketi o tupe faavae, tulaga o le tausisia o lafoga, ma le gafatia o le galuega tau tausi tusi i atunuu taʻitasi.
Luʻitau i le Faʻagasologa o le Faʻatasiga
E ui i ona aogā tele, ae o le tuufaatasiga e feagai ma luʻitau moni.
Muamua, eseesega i siosiomaga faaletulafono ma tulafono faatonutonu. O atunuu e eseese faiga faaletulafono e eseese foi a latou auala e lipoti atu ai tupe ma le faamalosia. O le tutufaatasi o tulaga faatonuina e aunoa ma se lagolago malosi o le faamalosia e mafai ona iu ai i le "tutufaatasi i luga o pepa" ae le o le faatinoga.
Lua, o le sootaga ma lafoga. I le tele o atunuu, o faamatalaga tau tupe faapisinisi e fesoʻotaʻi vavalalata ma lipoti lafoga. O le IFRS, lea e faamamafaina ai le tau talafeagai po o fuafuaga e faavae i luga o faamoemoega, e ono ese mai tulafono faatonutonu o lafoga e masani ona faasao ma faavae i luga o le faataunuuina. O lenei mea e mafua ai le manaomia o le toe faaleleiga ma e mafai ona faateleina ai avega tau pulega.
Tolu, le saunia o tagata faigaluega. E manaʻomia e le IFRS se tulaga maualuga o le faʻamasinoga faʻapolofesa, malamalama i manatu, ma tomai faʻapitoa. A aunoa ma se aʻoaʻoga talafeagai, e mafai ona faʻateleina le lamatiaga o le sese o faʻamatalaga.
Fa, tau o le faʻatinoina. E manaʻomia e kamupani ona fetuʻunaʻi a latou faiga ERP, siata o tala tupe, faiga faʻavae tau tupe, faiga tapuni, ma pulega faʻalotoifale. O nei tau e sili atu ona taua mo kamupani laiti ma feololo.
Lima, le aafiaga i fuainumera o faʻamatalaga tau tupe. O suiga i auala e iloa ai ma fuaina ai e mafai ona suia ai tupe maua, aseta, noataga, ma fua faatatau tau tupe. O le iʻuga, atonu e manaʻomia ona fetuʻunaʻi feagaiga o aitalafu, iloiloga o le faatinoga a le pulega, ma faaiuga o tufatufaga.
A'afiaga o le Fa'atasiga i Pa'aga
Mo kamupani, o le tu'ufa'atasiga e fa'aleleia atili ai le talitonuga ma tatala ai avanoa i maketi tau tupe fa'alelalolagi, ae mana'omia ai suiga i faiga ma aganu'u o lipoti. Mo tagata teu tupe ma tagata su'esu'e, o le tu'ufa'atasiga e fa'afaigofie ai fa'atusatusaga ma fa'alauteleina ai va'aiga o tupe teufaafaigaluega. Mo su'etusi, e fa'atupula'ia mana'oga mo le lelei o su'etusi a'o fa'aaogaina soo le fa'amasinoga fa'apolofesa, e o'o atu ai i pepa ma su'ega e sili atu ona faigata. Mo fa'atonu, o tulaga fa'atonuina fa'alelalolagi e fa'afaigofie ai le va'ava'aia, ae e tatau fo'i i fa'atonu ona atia'e ni ta'iala lelei mo le fa'atinoina ma le fa'amalosia.
I le isi itu, o le tuʻufaʻatasiga e lē otometi lava ona aveʻesea ai le lamatiaga o le faʻaseseina. O le lelei o lipoti e fuafua foʻi e le pulega faʻapisinisi, le faʻamaoni o pulega, le aoga o suʻesuʻega, ma le faʻamalosia o tulafono. O tulaga lelei e manaʻomia muamua, ae le na o le pau lea o le mea e mafua ai.
I'uga
O le tuʻufaʻatasia o tulaga faʻavaomalo tau tupe o se laʻasaga taua tele i le fausiaina o se faiga o lipoti tau tupe e manino, tutusa, ma faʻatuatuaina e le maketi i le lalolagi atoa. O le ogatasi ma le IFRS, e maua ai e kamupani ni avanoa tetele e maua ai fesoasoani tau tupe faavaomalo, aʻo maua e le aufaipisinisi faʻamatalaga e sili atu ona tutusa mo le faia o faʻaiuga. Peitaʻi, o lenei faiga e manaʻomia ai le sauniuni faʻatonutonu, punaoa faʻaletagata, faiga faʻamatalaga, ma tau tetele o le faʻatinoina.
O le manuia o le tuufaatasiga e faalagolago tele lava i le paleni i le va o le faafetauiina o tulaga faatonuina ma manaoga faalotoifale ma le tautinoga a i latou uma e aafia ai i le faaleleia atili o le tulaga lelei o lipoti. I se lalolagi pisinisi ua faateleina le fesoʻotaʻi, o le tuufaatasiga e le na o se galuega faatino tau tupe faapitoa, ae o se fuafuaga faaleatunuu ma faalapotopotoga mo le tauva i le tamaoaiga o le lalolagi.