Te Tātari Pūtea i roto i te Whakahaere: Te Kī ki te Angitu Pakihi
Pendahuluan
He wāhanga nui te tātari pūtea o te whakahaere pakihi. Mā te whakamahi i ngā tikanga tātari tika , ka taea e ngā kaiwhakahaere te whakatau i ngā whakataunga e ārahi ana i te kamupene ki te angitu. Kei roto i tēnei tātari te tukanga kohikohi, te whakamārama, te aroturuki, me te ripoata i ngā raraunga pūtea he mea nui ki te pumau me te tipu o te kamupene. I roto i tēnei tuhinga, ka tūhuratia e mātou he aha te tātari pūtea, ōna āhuatanga matua, me te whakamahinga i roto i te whakahaere.
He aha te Tātari Pūtea?
Ko te tātari pūtea te tukanga aromatawai i te tūranga pūtea o tētahi kamupene mā te whakamahi i ngā tauākī pūtea pēnei i te pepa toenga, te tauākī moni whiwhi, me te tauākī rere moni. Ko tōna kaupapa matua he mārama ki te mahi pūtea a te kamupene me te āwhina i te whakatau rautaki. Kei roto i tēnei tātari he maha ngā tikanga, tae atu ki te tātari ōwehenga, te tātari ia, te tātari poutū me te whakapae, me te aromatawai mā te whakamahi i ētahi atu taputapu.
Ngā Huānga Matua i roto i te Tātari Pūtea
1. Ngā Pūrongo Pūtea
Ko ngā pūrongo pūtea te tūāpapa o te tātari pūtea. E toru ngā momo pūrongo pūtea matua:
– Pepa Taurite: E whakaatu ana i ngā rawa, ngā nama, me te hea o ngā kaipupuri hea i tētahi rā kua whakaritea.
– Tauākī Whiwhinga Moni: E whakaahua ana i te moni whiwhi, ngā utu, me te hua/ngaronga i roto i tētahi wā kua whakaritea.
– Tauākī Rere Moni: E whakaatu ana i ngā rerenga moni e tomo mai ana, e ngā rerenga moni e puta ana i roto i tētahi wā, ā, e whakaatu ana hoki i te kaha o te kamupene ki te whakaputa moni me te whakatutuki i ana herenga.
2. Tātaritanga Tauwehenga
Ko te tātari ōwehenga he tikanga e whakamahia ana hei aromatawai i ngā whanaungatanga i waenga i ngā momo huānga o ngā pūrongo pūtea. Ko ētahi o ngā ōwehenga pūtea e whakamahia whānuitia ana ko:
– Ōwehenga Wai: E ine ana i te kaha o te kamupene ki te whakatutuki i ngā herenga wā poto, pērā i te Ōwehenga o Nāianei me te Ōwehenga Tere.
– Ngā Ōwehenga Hua: Aromatawai i te kaha o tētahi kamupene ki te whakaputa hua e pā ana ki te moni whiwhi, ngā rawa, te hea rānei. Ko ētahi tauira ko te Tapeke Hua Katoa, te Tapeke Hua Whakahaere, me te Whakahokinga ki te Equity (ROE).
– Ōwehenga Huanga: E whakaahua ana i te whānuitanga o te whakamahi a te kamupene i te nama hei putea i ana mahi, pēnei i te Ōwehenga Nama-ki-Te-Hē me te Ōwehenga Kapinga Huamoni.
– Ōwehenga Whai Hua: Ka aromatawai i te whai huatanga o te whakamahinga a te kamupene i ana rawa, hei tauira, te Hurihanga o ngā Taonga me te Hurihanga o ngā Whiwhinga Mai.
3. Tātari Auaha
Ko te tātari ia au he tirotiro i ngā raraunga pūtea mō ngā wā maha hei tautuhi i ngā huringa me ngā tauira ka whai hua mō te whakamahere ā meake nei. Mā tēnei ka āwhina i ngā kaiwhakahaere ki te mārama ki te whanaketanga o te mahi pūtea a te kamupene i roto i te wā.
4. Tātaritanga Poutū me te Whakapae
Mā te tātari poutū (tātari rahi-noa) ka hurihia ia tūemi o tētahi tauākī pūtea hei ōrau o te tapeke mō taua wā anō, kia māmā ake ai te whakataurite i waenga i ngā kamupene o ngā rahi rerekē. Mā te tātari whakapae (tātari ia) ka whakataurite i ngā raraunga pūtea mai i ngā wā rerekē hei aromatawai i te tipu me te rerekētanga.
Te Whakamahinga o te Tātari Pūtea i roto i te Whakahaere
1. Te Whakatau Rautaki
Ka whakamahia e ngā kaiwhakahaere te tātari pūtea hei whakatau rautaki nui, pērā i te whakawhānui pakihi, te kati i ngā raina hua kāore e whai hua, te haumi rānei ki ngā hangarau hou. Hei tauira, mā te tātari i te Whakahokinga Pūtea (ROI), ka taea e ngā kaiwhakahaere te whakatau mēnā ka whai hua tētahi kaupapa haumi pea.
2. Te Aroturuki i te Mahi Pūtea
Mā te tātari pūtea ka taea e ngā kaiwhakahaere te aroturuki tonu i te mahi pūtea. Mā te whakatairite i ngā hua tuturu ki ngā tahua me ngā matapae, ka taea e ngā kaiwhakahaere te tautuhi i ngā peka ke me te mahi i ngā mahi whakatikatika e tika ana.
Mā te tātari i ngā ōwehenga huanga me ngā ōwehenga moni, ka taea e ngā kaiwhakahaere te aromatawai i ngā mōrearea pūtea o tētahi kamupene me te whakawhanake rautaki hei whakahaere i aua mōrearea. Hei tauira, ki te nui rawa te ōwehenga nama-ki-te-pūtea, ka whakaarohia pea e ngā kaiwhakahaere te whakaiti i te nama, te rapu rānei i ētahi atu puna pūtea.
4. Aromatawai Pūtea
He mea nui te tātari pūtea hei aromatawai i ngā whai wāhitanga haumi. Ka whakamahia ngā tikanga pēnei i te Uara Kupenga o nāianei (NPV), te Reiti Whakahoki ā-Roto (IRR), me te Wā Whakahoki Moni hei aromatawai i te hua pea o ngā kaupapa haumi kua whakaarohia. Mā tēnei tātari ka āwhina i ngā kaiwhakahaere ki te whiriwhiri i ngā kaupapa e tuku ana i ngā hokinga pai rawa atu, ā, e hangai ana ki te hiahia mōrearea o te kamupene.
5. Aromatawai Mahi ā-Wāhanga
Mā te tātari pūtea ka taea e ngā kamupene nunui he maha ngā wāhanga, ngā wae pakihi rānei te aromatawai i te mahi a ia wāhanga. Mā te tātari ōwehenga me ngā pūrongo pūtea motuhake ki ia wāhanga, ka taea e ngā kaiwhakahaere te tautuhi ko ēhea ngā wāhanga e tino whai hua ana, me te tautuhi i ērā e hiahia ana kia whakapaitia.
Ngā Wero i roto i te Tātari Pūtea
Ahakoa he taputapu tino whai hua te tātari pūtea, he maha ngā wero me pā ki ngā kaiwhakahaere:
1. Te Kounga Raraunga
Ko te angitu o te tātari pūtea e whakawhirinaki nui ana ki te kounga o ngā raraunga e whakamahia ana. Mēnā he hē, he kore rānei i oti ngā raraunga kua kohia, ka hē pea ngā hua o te tātari. Nō reira, he mea nui kia whakarite kia tika, kia whakahoutia hoki ngā raraunga pūtea e whakamahia ana i ia wā.
2. Ngā Huringa i roto i te Taiao Pakihi
Ka pāngia te tika o ngā matapae me ngā tātaritanga pūtea e te taiao pakihi hihiri, e hurihuri tonu ana. Me whai whakaaro tonu ki ngā āhuatanga pēnei i ngā huringa ture, ngā āhuatanga ōhanga, me te whakataetae mākete i roto i te tātaritanga.
3. Te Uaua o ngā Pūrongo Pūtea
He uaua te mārama ki ngā tauākī pūtea me te kore e tino mārama ki ngā paerewa kaute me ngā mātāpono pūtea. Tērā pea me whai whakangungu tāpiri, me āwhina rānei ngā kaiwhakahaere mai i ngā tohunga pūtea kia pai ai te tātari.
4. Ngā Whakahāwea me ngā Whakaaro
Ko te tātari pūtea he whakatakoto whakaaro hei pūtake mō ngā tataunga me ngā matapae. Mena he hē, he pāhekoheko rānei ēnei whakaaro, ka hē, ka hē rānei ngā hua o te tātari. Nō reira, he mea nui kia whakaitihia ngā pāhekoheko pea, kia whakarerekētia hoki ngā whakaaro kia whakaata i ngā āhuatanga tūturu.
Whakamutunga
He wāhanga nui te tātari pūtea o te whakahaere pakihi, e āwhina ana i te whakatau rautaki, te aroturuki i te mahi pūtea, te whakahaere mōrearea , me te aromatawai haumi. Ahakoa he wero, he nui ake ngā painga o te tātari whai hua. Nō reira, he mea nui kia mārama pai ngā kaiwhakahaere ki ngā taputapu me ngā tikanga tātari pūtea, kia tika ai, kia whai kiko ai hoki ngā raraunga e whakamahia ana. Mā tēnei, ka taea e ngā kaiwhakahaere te ārahi i ā rātou kamupene ki te mahi pai ake me te angitu mō te wā roa.
