Ngā Pānga Matatika o te Rangahau Hauora Ko te rangahau hauora te poutokomanawa o ngā whanaketanga o te pūtaiao hauora. Nā te rangahau, ka taea te ārai, te whakahaere, te whakaora rānei i ngā mate maha i mate ai i mua. Heoi, ahakoa ēnei painga nui, ka ara ake tonu ngā pātai matatika uaua i roto i te rangahau hauora: kia pēhea te tawhiti me "whakamātau" te tangata hei painga mō te mātauranga? Ko wai ka pikau i ngā mōrearea, ā, ko wai... Pānuihia atu
Te Ārai i te Tukunga o te HIV Ko te HIV (Huaketo Ārai Mate Tangata) he huaketo e whakaeke ana i te pūnaha ārai mate, inā koa ngā pūtau CD4, ka ngawari ake te tinana ki ētahi mate me ngā mate. Ki te kore e rongoatia, ka taea e te HIV te horapa ki te AIDS (Acquired Immunodeficiency Syndrome). Ahakoa kāore he rongoā mō te HIV i tēnei wā, nā ngā whanaketanga o te pūtaiao hauora i taea ai te rongoā i te HIV… Pānuihia atu
Ngā Mate Manawa o ngā Tamariki Ko ngā mate manawa o ngā tamariki tētahi o ngā raruraru hauora tino noa, inā koa i roto i ngā kohungahunga me ngā tamariki kura. Kei te whanake tonu ngā pūnaha manawa o ngā tamariki, ā, ka ngāwari ake rātou ki te pangia e ngā mate pāwera, ngā mate pāwera, me ngā pānga taiao pērā i te parahanga o te hau me te paowa hikareti. Me mōhio wawe ngā mātua ki ngā tohu o ngā mate manawa kia taea ai te whakarato i te maimoatanga tika... Pānuihia atu
Te Awe o ngā Homoni ki te Whanaketanga Ko ngā homoni he "karere" matū e whakaputaina ana e ngā repe endocrine ka tukuna ki roto i te toto hei whakahaere i te mahi a ngā momo whekau. Ahakoa te iti o te rahi me te iti o ngā rahinga, he nui te awe o ngā homoni ki te tipu, te huringa, me te mahi a te tinana mai i te tamarikitanga ki te pakeketanga. Ko te whanaketanga o te tangata—ahakoa he tinana, he hinengaro, he kare ā-roto rānei—kāore... Pānuihia atu
Te Tiaki i te Patunga i Muri i te Pokanga He wāhanga nui o te tukanga whakaora te tiaki patunga i muri i te pokanga. Mā te tiaki tika i ngā patunga pokanga ka tere ake te ora, ka whakaiti i te tūponotanga o te mate, ka whakamama i te mamae, ā, ka āwhina i te whakapai ake i te hanganga o te koha. Heoi, he rerekē te tiaki patunga i ia tangata, i ia tangata, i runga i te momo pokanga, te wāhi i tapahia ai, me te āhua o te tūroro. … Pānuihia atu
Te Tauritekore o te Irahiko me tōna Maimoatanga Ko te tauritekore o te irahiko he āhuatanga e iti iho ana, e nui ake ana rānei ngā taumata o ngā kohuke hiko i roto i te tinana i ngā taumata noa. Ko ngā irahiko—pērā i te konutai, te pāhare pāporo, te pūhaumāota, te konupūmā, te konupūmā, me te phosphate—he mahi nui tā rātou i roto i ngā mahi taketake o te tinana, mai i te whakahaere wai me te mahi io ki te whakaheke uaua me te manawataki o te ngakau. Nō reira, ahakoa ngā raruraru iti… Pānuihia atu
Te Whanaketanga me te Hītori o te Rongoā Ko te rongoā tētahi o ngā whakatutukitanga tino nui o te ao tangata. Kāore i puta i te pō kotahi, engari i whanake i roto i tētahi tukanga roa: mai i ngā mahi whakaora i ahu mai i te wairua me te tikanga tuku iho, ki tētahi pūtaiao e tautokona ana e ngā tikanga pūtaiao, te hangarau matatau, me ngā paerewa matatika tino pakari. Mā te mārama ki te whanaketanga me te hītori o te rongoā ka āwhina i a tātou ki te kite me pēhea te… Pānuihia atu
Te Tūranga o te Kai ki te Hauora He maha ngā wā ka mārama te kai hei huarahi noa iho ki te whakaiti i te taumaha. Heoi, i roto i te horopaki hauora, ko te kai e pā ana ki ā tātou tikanga kai o ia rā—ngā momo kai e whiriwhiria ana e tātou, te āhua o tā tātou whakarite, ngā wāhanga e kainga ana e tātou, me tōna auau i roto i te wā. He mea nui te kai tika ki te pupuri i te tinana hauora, te ārai i te mate, te tautoko i te hauora hinengaro, me te whakapai ake… Pānuihia atu
Ngā Taunekeneke o te Rongoā-Kai Ka puta ngā taunekeneke o te rongoā-kai ina pāngia te mahi a te rongoā i roto i te tinana e ētahi kai, inu, matūkai rānei. Ka rerekē pea ngā pānga: ka iti ake te whai huatanga o te rongoā, ka kaha rawa atu ōna pānga, ka nui ake rānei te tūponotanga o ngā pānga taha. Nā te mea ka mahi ngā rongoā mā te mimiti, te tohatoha, te pākia o te tinana, me te whakakorenga, ka taea e ngā mea e kainga ana e tātou te… Pānuihia atu
Ngā Kaupapa Taketake o te Rongoā Ko te Rongoā te ako i ngā rongoā me te āhua o tā rātou taunekeneke ki ngā pūnaha koiora. I roto i te mahi, he tūāpapa nui te rongoā mō ngā tohunga hauora—ngā tākuta, ngā kaiwhakaora rongoā, ngā nēhi, me ngā kairangahau—kia mārama ai he aha te mahi a ngā rongoā, me pēhea te whakamahi haumaru, me pēhea hoki te ārai me te whakahaere i ngā pānga taha. I te whanaketanga o te pūtaiao hauora, ka whānui haere hoki te whānuitanga o te rongoā, … Pānuihia atu