Ọgwụgwọ Ahụ́ n'iji Nsogbu Iku ume eme ihe
Nsogbu iku ume bụ ihe a na-ahụkarị n'etiti ndị nọ n'afọ ndụ niile, site na ụmụaka ruo ndị agadi. Ọnọdụ dịka ụkwara ume ọkụ, ọrịa akpa ume na-adịghị ala ala (COPD), oyi baa, bronchiectasis, na nsogbu iku ume mgbe a wachara ahụ nwere ike ibelata ndụ nke ukwuu. Na mgbakwunye na ọgwụgwọ ahụike, physiotherapy na-arụ ọrụ dị oke mkpa n'inyere aka melite ọrụ akpa ume, ibelata iku ume mkpụmkpụ, ime ka expectoration dị mfe, na imeziwanye ndidi ọrụ. Isiokwu a na-atụle otu physiotherapy si enyere aka na njikwa nsogbu iku ume, usoro eji eme ihe, na uru ya maka ndị ọrịa.
Ọrụ nke physiotherapy na sistemu iku ume
Ọgwụgwọ obi na iku ume bụ ngalaba nke ọgwụgwọ ahụ nke lekwasịrị anya na nyocha na ọgwụgwọ iji melite ọrụ obi na akpa ume. N'ihe gbasara nsogbu iku ume, ndị na-agwọ ọrịa ahụ na-enyere ndị ọrịa aka site na mmemme ahaziri ahazi nke dabara na ọnọdụ ha. Ebumnuche ndị a gụnyere: imeziwanye ikuku akpa ume, imeziwanye mgbanwe oxygen na carbon dioxide, ịnọgide na-enwe nkwụsịtụ ikuku, imeziwanye ike akwara iku ume, na inyere ndị ọrịa aka ịlaghachi n'ihe omume ha kwa ụbọchị n'enweghị nsogbu.
Nsogbu iku ume na-esokarị adịghị ike akwara, mmegharị obi pere mpe, mkpokọta ihe ndị na-apụta (phlegm), na usoro iku ume na-adịghị arụ ọrụ. Physiotherapy na-arụ ọrụ n'ịgwọ ihe ndị a. Karịsịa n'ọnọdụ ndị na-adịghị ala ala dịka COPD, physiotherapy anaghị enyere aka naanị n'oge ihe mgbu ahụ kamakwa ọ na-arụ ọrụ dị mkpa na mgbochi nlọghachi site na mmega ahụ na agụmakwụkwọ.
Ọnọdụ ndị a na-ejikarị physiotherapy enyere aka
Ụfọdụ nsogbu iku ume na-erite uru site na physiotherapy gụnyere:
1. COPD (Ọrịa Mgbochi Akpa ume Na-adịghị Adịgide)
Ndị ọrịa COPD na-enwekarị iku ume mkpụmkpụ, mmepụta phlegm gabigara ókè, na mbelata nnabata mmega ahụ. Ọgwụgwọ ahụ na-enyere aka ịzụ usoro iku ume dị mma ma melite ikike ọrụ.
2. Ọrịa ụkwara ume ọkụ
N'ọrịa ụkwara ume ọkụ, ọgwụgwọ physiotherapy nwere ike inye aka na njikwa iku ume, izu ike, na mmụba ahụ ike. Ọ bụ ezie na mwakpo dị oke njọ ka chọrọ nlekọta ahụike, mmega ahụ iku ume nwere ike inye aka belata ụjọ ma melite arụmọrụ iku ume.
3. Ọrịa oyi na-efe efe na akụkụ iku ume
N'ime ndị ọrịa nwere oke ma ọ bụ siri ike ịchụpụ phlegm, usoro iwepụ ikuku dị mkpa iji nyere aka gbakee.
4. Bronchiectasis na cystic fibrosis
Ọrịa a na-ebutekarị mmepụta mmiri gabigara ókè ma na-ebute ọrịa ugboro ugboro. Ọgwụgwọ ahụ na-enyere aka ịsachapụ akụkụ ikuku mgbe niile.
5. Mgbe a wachara ahụ (karịsịa ịwa ahụ obi/afọ)
Mgbe a wachara ha ahụ, ndị ọrịa na-eku ume nke ọma n'ihi ihe mgbu, nke na-etinye ha n'ihe ize ndụ nke atelectasis (mgbada nke akụkụ akpa ume). Mmega ahụ iku ume na ịmaliteghachi ngwa ngwa na-enyere aka igbochi nsogbu.
6. Nsogbu akwara ozi (dịka ọmụmaatụ strok, mmerụ ahụ ọkpụkpụ azụ, ALS)
Ike ọgwụgwụ akwara iku ume na ụkwara na-adịghị mma na-eme ka ọ siere ndị ọrịa ike iwepụ ihe ndị na-esi n'ime ahụ ha apụta. Ọgwụgwọ ahụike na-enyere aka ime ka ụkwara na ikuku dị mma.
Usoro ọgwụgwọ physiotherapy eji
1. Mmega ahụ iku ume
Ebumnuche nke mmega ahụ iku ume bụ ime ka usoro iku ume ka mma ma mee ka akwara iku ume dịkwuo mma. Usoro abụọ a na-ejikarị eme ihe bụ:
– Iku ume n'egbugbere ọnụ: na-enyere aka ịgbatị oge ịgwụ, na-ebelata njide ikuku na COPD, ma na-ebelata mmetụta nke mkpụmkpụ ume.
– Iku ume nke diaphragmatic (iku ume nke diaphragmatic): na-azụ iji diaphragm eme ka iku ume dịkwuo omimi ma zuru ike, na-ebelata ojiji nke akwara iku ume ndị ọzọ nke na-emekarị ka ndị ọrịa nwee ike ọgwụgwụ ngwa ngwa.
2. Usoro iwepụ ikuku
Ọ bụrụ na ihe ndị na-agbapụta n'ahụ mmadụ amụbaa, ndị ọrịa nwere ike inwe ụkwara na-aga n'ihu, iku ume na-adịghị agwụ agwụ, na ohere ibute ọrịa na-abawanye. Usoro ndị a nwere ike iji gụnyere:
– Ịkụ ọkpọ na ụkwara dị irè: ịkụ ọkpọ bụ iku ume siri ike na-emechighị akpịrị, ọ bara uru maka ibugharị phlegm site na obere akụkụ iku ume gaa na nke buru ibu ka e wee nwee ike iwepụ ya ngwa ngwa.
– Ịdọpụta mmiri n'ọnọdụ: itinye ahụ n'ọnọdụ ụfọdụ iji jiri ike ndọda nyere aka ịchụpụ phlegm.
– Ịkụ ọkpọ na ịma jijiji: ịpị aka dị nro na ịma jijiji nke mgbidi obi iji nyere aka mee ka ihe ndị na-amịkọrọ mmiri dị n'ime obi dị jụụ.
– Ihe enyemaka dịka PEP (Positive Expiratory Pressure): na-enye nrụgide n'oge njedebe iji mee ka ikuku na-emeghe ma kwe ka mmiri na-apụta ngwa ngwa.
3. Mmega ahụ ike nke akwara iku ume
N'ụfọdụ ndị ọrịa, akwara iku ume na iku ume na-ebelata. Mmega ahụ ike site na iji ngwa ọzụzụ akwara iku ume nwere ike ime ka ike akwara iku ume ka mma, nyere ndị ọrịa aka ibelata iku ume n'oge mmega ahụ, ma mee ka ikike mmega ahụ dịkwuo elu.
4. Nhazigharị na mmega ahụ emebere eme
Mkpụmkpụ iku ume na-emekarị ka ndị ọrịa tụọ egwu ịkwaga, nke na-eduga n'ọdịda nke ahụ ike: ka ha na-emegaghị ahụ nke ọma, ha adịghị ike, ma nwee ike inwe obere ume. Mmemme mmega ahụ dị mma—dịka ịga ije, ịgba ígwè kwụ ọtọ, ma ọ bụ ọzụzụ ike dị mfe—na-enyere aka ime ka ndidi ọrụ na ọrụ obi dịkwuo mma. Na mmemme mmezi akpa ume, mmega ahụ bụ isi ihe dị mkpa, nke agụmakwụkwọ na atụmatụ njikwa mgbaàmà na-akwado.
5. Agụmakwụkwọ na njikwa ike
Ndị na-agwọ ọrịa ara ara na-enyekwa mmụta gbasara:
- otu esi amata ihe ịrịba ama nke nlọghachi azụ,
- usoro iku ume mgbe ị na-arịgo steepụ ma ọ bụ na-eje ije,
– ọnọdụ ahụ nke na-enyere aka belata mkpụmkpụ ume (dịka ọmụmaatụ, ịkwụsịtụ n'ihu site n'enyemaka nke aka),
– usoro nhazi (ịhazi usoro ọrụ) ka ike ghara ịgwụ ngwa ngwa.
Agụmakwụkwọ a dị mkpa n'ihi na ihe ịga nke ọma nke ọgwụgwọ physiotherapy na-adabere na mmega ahụ onwe onye na mgbanwe n'omume kwa ụbọchị.
Usoro nyocha na mkpebi mmemme
Tupu e nye ọgwụgwọ ọ bụla, dọkịta na-eme nyocha zuru oke. Nnyocha ahụ nwere ike ịgụnye ọnụego iku ume, usoro iku ume, oke ikuku oxygen, ikike ụkwara, ọnụọgụ na njirimara nke sputum, mmegharị mgbidi obi, ndidi ọrụ, na nyocha iku ume dịka Borg Scale. Dabere na nsonaazụ ndị a, dọkịta na-emepụta mmemme ahaziri maka ihe mgbaru ọsọ onye ọrịa - dịka ọmụmaatụ, ibelata iku ume mgbe ọ na-eje ije, imeziwanye ikike ime ihe omume ezinụlọ, ma ọ bụ ibelata ugboro ole COPD na-eme ka mmadụ nwee nsogbu.
Uru nke physiotherapy maka nsogbu iku ume
N'ozuzu, uru nke physiotherapy maka nsogbu iku ume gụnyere:
- na-ebelata nrụgide ma na-eme ka ahụ dị mma iku ume,
- na-enyere aka ịchụpụ phlegm ka akụkụ iku ume wee dị ọcha,
- mụbaa ikike ọrụ na ikike ọrụ kwa ụbọchị,
- belata ihe egwu nke nsogbu dịka atelectasis na ọrịa ndị ọzọ,
- melite ọnọdụ na mmegharị obi,
– ime ka ndụ na ntụkwasị obi nke ndị ọrịa ka mma.
N'ọnọdụ ndị na-adịghị ala ala, ọgwụgwọ physiotherapy na-enyekwa aka ịchịkwa ọrịa ha nke ọma site na omume mmega ahụ, nlekota ihe mgbaàmà, na ịgbaso usoro ihe omume.
Olee mgbe ị kwesịrị ịgakwuru onye na-ahụ maka ọgwụgwọ anụ ahụ?
A pụrụ ịtụle ndụmọdụ gbasara ọgwụgwọ anụ ahụ ma ọ bụrụ na mmadụ na-enwekarị mkpụmkpụ ume n'oge ọrụ nta, nwee ụkwara na-aga n'ihu na phlegm, enwee ike na-ebelata nke na-aga n'ihu, ma ọ bụ na-agbake site na ọrịa akpa ume ma ọ bụ ịwa ahụ. Agbanyeghị, ọ dị mkpa ịmata ihe ịrịba ama mberede dị ka mberede, oke mkpụmkpụ ume, egbugbere ọnụ na-acha anụnụ anụnụ, nnukwu mgbu obi, ma ọ bụ mbelata uche - ọnọdụ ndị a chọrọ nlekọta ahụike ozugbo.
Mmechi
Ọgwụgwọ ahụ na-arụ ọrụ dị oke mkpa n'ịchịkwa nsogbu iku ume, ma nke dị oke njọ ma nke na-adịghị ala ala. Site na mmega ahụ iku ume, usoro iwepụ ikuku n'ime ahụ, ime ka akwara iku ume sie ike, mmega ahụ a haziri ahazi, na agụmakwụkwọ, ọgwụgwọ ahụ na-enyere ndị ọrịa aka iku ume nke ọma ma na-eme ihe omume ndị nwere ndụ ka mma. Mmekọrịta dị n'etiti ndị ọrịa, ndị na-agwọ ọrịa ahụ, na ndị ọkachamara ahụike ndị ọzọ bụ isi ihe na-eme ka ihe ịga nke ọma, ebe ọ bụ na ọgwụgwọ nke nsogbu iku ume na-achọkarị ụzọ a kapịrị ọnụ na nke a kapịrị ọnụ, ogologo oge.
