Ọgwụgwọ Ahụike na Ọgwụgwọ nke Nsogbu Nerve Autonomic
Nsogbu sistemụ akwara onwe onye—nke a na-akpọkarị nsogbu sistemụ akwara onwe onye (ANS)—bụ ọnọdụ ebe akụkụ nke sistemụ akwara nke na-achịkwa ọrụ ahụ "akpaaka" anaghị arụ ọrụ nke ọma. Sistemụ a na-achịkwa usoro dị mkpa dị iche iche nke na-eme n'amaghị ama, dị ka obi, ọbara mgbali elu, iku ume, mgbaze, okpomọkụ ahụ, ọsụsọ, na nzaghachi ahụ na nrụgide. Mgbe nsogbu mere, mmadụ nwere ike ịnweta ọtụtụ mgbaàmà: isi ọwụwa mgbe ọ na-eguzo ọtọ, nkụchi obi, ike ọgwụgwụ, enweghị ike ịnagide okpomọkụ, nsogbu ụra, nsogbu nri, na mgbu na-adịghị ala ala. N'ọnọdụ a, physiotherapy na-arụ ọrụ dị mkpa n'inyere aka weghachite ndidi ọrụ, belata mgbaàmà, na imeziwanye ịdị mma nke ndụ site na mmega ahụ, agụmakwụkwọ, na nhazi nke nzaghachi ahụ na mgbanwe n'ọnọdụ na ibu anụ ahụ.
Ịghọta Nsogbu Neuropathy Autonomic: Mgbaàmà na Ihe Ndị Na-akpata Ya
Nsogbu sistemụ akwara onwe onye abụghị otu ọrịa, kama ọ bụ okwu a na-akpọ "autonomic nervous system" maka ọtụtụ ọnọdụ dị iche iche. Ihe atụ gụnyere "orthostatic hypotension" (mbelata ọbara mgbali elu mgbe ị guzoro ọtọ), POTS (postural orthostatic tachycardia syndrome), dysautonomia post-infected, ọrịa shuga autonomic neuropathy, na ọrịa neurodegenerative. Ihe mgbaàmà ndị a na-ahụkarị gụnyere isi ọwụwa ma ọ bụ ịda mbà n'obi mgbe ị guzoro ọtọ, ọgbụgbọ, ụfụ ụbụrụ, ike ọgwụgwụ, isi ọwụwa, nkụda mmụọ, mkpụmkpụ ume, na nsogbu ọsụsọ. N'ihi na ihe mgbaàmà nwere ike iyi nsogbu obi, nsogbu nchekasị, ma ọ bụ ike ọgwụgwụ na-adịghị ala ala, nyocha ahụike kwesịrị ekwesị dị mkpa iji kwado nchoputa ahụ ma wepụ ihe ndị ọzọ kpatara ya.
Ihe ndị na-akpata nsogbu sistemụ akwara autonomic nwere ike ịdị iche iche: ihe ndị sitere na mkpụrụ ndụ ihe nketa, mmebi akwara sitere na ọrịa shuga, mmetụta ọgwụ, akpịrị ịkpọ nkụ na-adịghị ala ala, ọnọdụ autoimmune, nsogbu mgbe nje virus gasịrị, ma ọ bụ enweghị ike ịgagharị ogologo oge. Ọzọkwa, nrụgide anụ ahụ dịka enweghị ụra, ihe mgbu a na-achịkwaghị achịkwa, na ọnọdụ uche nwere ike ime ka mgbaàmà ka njọ n'ihi na ANS nwere njikọ chiri anya na nzaghachi "ọgụ ma ọ bụ ịgba ọsọ" na "izu ike na-agbari".
Gịnị mere ọgwụgwọ physiotherapy ji dị mkpa na nsogbu akwara autonomic?
Ọgwụgwọ ahụ anaghị "agwọ" ihe niile na-akpata dysautonomia, ọkachasị ma ọ bụrụ na ọ na-akpata ọrịa sistemu. Agbanyeghị, ọ dị irè nke ukwuu dịka akụkụ nke atụmatụ nlekọta zuru oke maka:
1. Mee ka ndidi orthostatic dịkwuo elu (ike ahụ nwere ịnagide ọnọdụ guzoro na-enweghị isi ọwụwa/ịkụ aka n'obi).
2. Jiri nwayọ nwayọ mụbaa ikike iku ume na ahụ ike nke obi n'enweghị ihe mgbaàmà na-akpata ya.
3. Na-eme ka njikwa iku ume ka mma ma na-ebelata oke nrụgide.
4. Na-ebelata mmebi ahụ (mbelata ahụ ike n'ihi enweghị mmega ahụ) nke na-aka njọ mgbaàmà.
5. Meziwanye ọrụ kwa ụbọchị: ịga ije, ịrụ ọrụ, ihe omume ezinụlọ, na mmega ahụ dị mfe.
Usoro ọgwụgwọ anụ ahụ bụ nkeonwe. Dịka ọmụmaatụ, mmemme maka onye ọrịa nwere POTS ga-adị iche na nke maka ọrịa shuga autonomic neuropathy ma ọ bụ orthostatic hypotension na ndị agadi. Ya mere, nyocha mbụ bụ ntọala nke ọgwụgwọ.
Nyocha nke ọgwụgwọ anụ ahụ: ihe karịrị naanị mmega ahụ
N'oge nleta mbụ, onye na-agwọ ọrịa anụ ahụ na-enyocha akụkọ ihe mere eme nke mgbaàmà gị, na-akpalite (ịkwụ ọtọ ogologo oge, ịsa ahụ ọkụ, mgbe e risịrị nri, enweghị mmiri zuru oke), ụdị mmega ahụ, ịdị mma ụra, na akụkọ ahụike na ọgwụ. Nnyocha ahụ nwere ike ịgụnye ịtụ ihe ịrịba ama dị mkpa (mmụba obi, ọbara mgbali elu, ọnụego iku ume) n'ọtụtụ ọnọdụ - dina ala, ịnọdụ ala, na iguzo - iji chọpụta mmeghachi omume orthostatic. A na-enyochakwa ikike ọrụ (dịka ọmụmaatụ, ndidi ịga ije), ike akwara, mgbanwe, ọnọdụ, usoro iku ume, na ihe ịrịba ama nke ịda mbà n'obi.
Ndị ọkachamara n'ihe gbasara ahụike na-atụlekwa nsogbu ndị ọzọ dịka oke mmegharị ahụ nkwonkwo, mgbu na-adịghị ala ala, nsogbu vestibular, ma ọ bụ nchekasị, nke nwere ike ime ka mgbaàmà ka njọ. Ebumnuche ya abụghị naanị ime ka ahụ dị mma kamakwa ịnọgide na-enwe nchekwa nke onye ọrịa ma gbochie mgbaàmà ka njọ.
Usoro ọzụzụ: nwayọ nwayọ, a tụrụ ya, na nchekwa
Isi ihe dị mkpa n'ịgwọ ọrịa akwara onwe onye bụ mmega ahụ a haziri ahazi dabere na ụkpụrụ nke "malite n'ala, gaa nwayọ." Ọtụtụ ndị ọrịa na-enweta nsogbu ahụike ma ọ bụrụ na ha emee ka ọrụ ha dịkwuo ngwa ngwa. Ụfọdụ atụmatụ dị mkpa gụnyere:
1. Mee mmega ahụ n'ọnọdụ ịnọdụ ala ma ọ bụ n'ọnọdụ dị jụụ.
N'oge mbụ, mmega ahụ na-amalitekarị site n'ọnọdụ ndị na-ebelata nrụgide orthostatic, dịka:
- igwe kwụ otu ebe (igwe kwụ otu ebe na-agbanwe agbanwe),
- igwe ịkwọ ụgbọ mmiri (na nlekọta),
- mmega ahụ ute: ijikọ ọnụ, nje nwụrụ anwụ agbanweela, ma ọ bụ mmegharị aka.
Ebumnuche ya bụ iwuli ikike na ike nke aerobic n'emeghị ka isi ọwụwa gabiga ókè.
2. Ọganihu gaa n'ọnọdụ ịnọdụ ala na iguzo ọtọ
Ka ndidi na-abawanye, mmega ahụ nwere ike ịga n'ihu ruo:
- igwe mmega ahụ nkịtị,
- ọzụzụ ike ịnọdụ ala/iguzo ọtọ,
- obere oge ije ije,
– mmega ahụ nguzozi dị mfe.
Ọganihu na-adabere na nzaghachi mgbaàmà, ọ bụghị naanị na ebumnuche oge. A na-ejikarị nlekota ọnụego obi na ọsọ nke mgbalị (RPE) iji hụ na ọzụzụ ahụ nọgidere n'ime oke nchekwa.
3. Ọzụzụ ike maka "mgbapụta akwara"
Ime ka akwara ụkwụ na akwara dị ike dị mkpa iji nyere aka ịlaghachi n'obi. Akwara nwa ehi na apata ụkwụ na-arụ ọrụ dị ka "mgbapụta" nke na-ebelata ọbara na-agbakọta n'ụkwụ mgbe a na-eguzo ọtọ. Enwere ike itinye mmega ahụ dịka ibuli nwa ehi elu, squats agbanwere agbanwe, úkwù úkwù, ma ọ bụ nrụgide ụkwụ dị mfe site na mgbanwe.
4. Mmega ahụ iku ume na nhazi usoro akwara
Ụdị iku ume dị omimi ma dị ngwa ngwa nwere ike ime ka ihe mgbaàmà dị ka nkụchi obi na nchekasị dịkwuo elu. Ndị na-agwọ ọrịa ara nwere ike ịkụziri:
- iku ume diaphragmatic,
- ịgbatị oge nke iku ume,
- mmega ahụ "iku ume ọsọ ọsọ",
- ntụrụndụ akwara na-aga n'ihu.
Ebumnuche mmega ahụ a bụ inyere aka n'iguzozi nke sistemụ ọmịiko-parasympathetic ka e wee nwee ike ijikwa mgbaàmà ndị a nke ọma, ọkachasị n'ọnọdụ nrụgide.
Mmụta na mgbanwe ndụ: akụkụ dị mkpa nke physiotherapy
E wezụga mmega ahụ, agụmakwụkwọ bụ isi ihe dị mkpa. Ọtụtụ mgbaàmà na-akawanye mma mgbe ndị ọrịa ghọtara ihe na-akpata ya na ụzọ mgbochi. Ụfọdụ isiokwu a na-atụlekarị gụnyere:
– Njikwa ọnọdụ: bilie n'ụra nwayọ nwayọ (dina ala → ịnọdụ ala → guzoro ọtọ), zere iguzo otu ebe ruo ogologo oge, ma mee ihe mgbochi (dịka ọmụmaatụ ịgafe ụkwụ gị, ime ka akwara nwa ehi gị sie ike) mgbe ị malitere inwe isi ọwụwa.
– Njikwa okpomọkụ: Okpomọkụ nwere ike ime ka arịa ọbara gbasaa ma mee ka mgbaàmà ya ka njọ. A na-adụ ndị ọrịa ọdụ ka ha zere ịsa ahụ ọkụ gabiga ókè ma hụ na ikuku na-abata nke ọma.
– Ịgafe ihe omume: kewaa ihe omume n'ime obere blọk, nke a na-ejikọta ya na ezumike, iji gbochie "ihe mberede" mgbe ihe omume gasịrị.
– Mmiri na nri: Ọtụtụ ndị ọrịa chọrọ usoro mmiri na-agbanwe agbanwe; agbanyeghị, nke a kwesịrị ịdị ka ọnọdụ ahụike ha (dịka ọmụmaatụ, nsogbu akụrụ ma ọ bụ obi). Ndị na-agwọ ọrịa na-arụkọ ọrụ na ndị dọkịta ha maka ndụmọdụ dị mma.
– Ojiji nke mkpakọ: ụfọdụ ndị ọrịa na-ahụ na sọks mkpakọ ma ọ bụ ihe ndị na-ejikọ afọ na-enyere aka ibelata mkpokọta ọbara, dịka ọkachamara ahụike si kwuo.
Mmekọrịta na nchekwa dị iche iche na ngalaba dị iche iche
Nlekọta nke nsogbu sistemụ akwara autonomic kwesịrị ịgụnye otu ndị dọkịta (ndị ọkachamara n'ọrịa akwara, ndị ọkachamara n'ọrịa obi, ndị ọkachamara n'ọrịa obi), ndị ọkachamara n'ihe gbasara physiotherapist, ndị ọkachamara n'ihe gbasara nri, na, ọ bụrụ na ọ dị mkpa, ndị ọkachamara n'ihe gbasara akparamàgwà mmadụ/ndị ọkachamara n'ọrịa uche. Ndị ọkachamara n'ihe gbasara physiotherapist kwesịrị ịma mgbe ha ga-ezo aka ọzọ: dịka ọmụmaatụ, ọ bụrụ na enwere ihe mgbu obi, nnukwu iku ume, mbelata ibu a na-akọwaghị, ma ọ bụ ihe mgbaàmà akwara na-aga n'ihu.
Nchekwa mmega ahụ bụ ihe kacha mkpa. A na-ahazi mmega ahụ site na iji okpomọkụ zuru oke, obere ike, nwayọ nwayọ, na nyocha mgbe mmega ahụ gasịrị iji hụ na enweghị mgbu na-adịgide ogologo oge. Maka ụfọdụ ndị ọrịa, mmega ahụ dị mkpụmkpụ ugboro ugboro na-arụ ọrụ karịa oge ogologo.
Mmechi
Ọgwụgwọ ahụ na-arụ ọrụ dị oke mkpa n'ịchịkwa nsogbu sistemụ akwara autonomic site na mmemme mmega ahụ nwayọ nwayọ, ime ka akwara sie ike nke na-akwado mgbasa ọbara, mmega ahụ iku ume iji chịkwaa nzaghachi nrụgide, na mmụta miri emi gbasara ihe na-akpali akpali na atụmatụ maka ihe omume kwa ụbọchị. Site na usoro nkeonwe, ebumnuche, na mmekorita, ọgwụgwọ ahụ na-enyere ndị ọrịa aka ịmaliteghachi ndidi ha maka ọrụ, belata ihe mgbaàmà dịka isi ọwụwa na ike ọgwụgwụ, ma melite ụdị ndụ ha. Nsogbu sistemụ akwara autonomic dị mgbagwoju anya, mana site na atụmatụ mgbake ziri ezi - na nrubeisi na ya mgbe niile - ọtụtụ ndị ọrịa nwere ike nweta ọrụ ka mma n'ogologo oge.
