Kev thuam ntawm empiricism los ntawm rationalists

Kev thuam ntawm Empiricism los ntawm Rationalists

Kev paub txog tej yam thiab kev xav txog tej yam yog ob lub tsev kawm ntawv kev xav uas nyob hauv lub hauv paus tseem ceeb hauv kev sib tham txog kev paub txog tej yam—kev kawm txog keeb kwm, xwm txheej, thiab cov txiaj ntsig ntawm kev paub. Kev paub txog tej yam hais tias kev paub los ntawm kev paub dhau los, thaum kev xav txog tej yam hais txog tej yam hais txog tej yam hais txog tej yam. Ob txoj kev no feem ntau raug suav hais tias yog kev tsis sib haum xeeb. Tsab xov xwm no yuav tshawb nrhiav kev thuam txog tej yam hais txog tej yam, kev tshawb nrhiav txog tej yam tseem ceeb thiab kev xav txog tej yam uas cuam tshuam rau kev sib cav no.

Cov Ntsiab Lus ntawm Empiricism thiab Rationalism

Kev paub txog tej yam uas muaj los ntawm kev paub dhau los, uas cov neeg xws li John Locke , George Berkeley, thiab David Hume tau tsim, tuav hais tias txhua yam kev paub ntawm tib neeg yog los ntawm kev paub dhau los ntawm kev xav. Piv txwv li, Locke tau hais tias lub siab ntawm tib neeg yog ib daim ntawv "tabula rasa," lossis daim ntawv dawb paug, uas tom qab ntawd raug sau los ntawm kev paub dhau los. Rau cov neeg uas nyiam kev paub dhau los, txhua lub tswv yim thiab kev paub yuav tsum taug qab mus rau kev paub dhau los ntawm kev xav.

Nyob rau hauv kev sib piv, rationalism, uas tau txhawb nqa los ntawm cov kws tshawb fawb xws li René Descartes , Gottfried Wilhelm Leibniz, thiab Baruch Spinoza, sib cav hais tias qee qhov kev paub tuaj yeem tau txais los ntawm kev xav xwb, tsis hais txog kev paub txog kev xav. Piv txwv li, Descartes ntseeg tias lub peev xwm ntawm kev xav, tus yam ntxwv ntawm cogito ("Kuv xav, yog li ntawd kuv yog"), yog lub hauv paus ntawm txhua qhov kev paub. Cov neeg txawj ntse pom kev xav ua lub cuab yeej tseem ceeb uas ua rau tib neeg nrhiav tau qhov tseeb.

Kev Tshuaj Xyuas Txog Kev Xav Txog Empiricism

Kev thuam txog kev xav ntawm kev xav yog los ntawm ntau lub ntsiab lus tseem ceeb, suav nrog:

1. Tsis Muaj Peev Xwm Piav Qhia Txog Kev Paub Txog lej thiab kev xav:
Ib qho ntawm cov lus thuam tseem ceeb uas cov neeg txawj xav tau hais yog tias kev paub txog kev paub tsis tuaj yeem piav qhia txog kev paub lej thiab kev xav. Kev suav lej thiab kev xav Nws muaj cov yam ntxwv uas siv tau thoob ntiaj teb thiab tsim nyog, tab sis nws tsis yog nyob ntawm kev paub txog kev xav. Ob ntxiv rau ob yuav ib txwm sib npaug plaub, tsis hais tus kheej kev paub. Cov neeg xav txog kev xav sib cav hais tias hom kev paub no tsuas yog piav qhia tau los ntawm kev xav xwb, tsis yog kev paub txog kev xav.

2. Kev Ntseeg Tau thiab Qhov Tseeb ntawm Kev Xav:
Cov neeg uas xav txog tej yam uas muaj tseeb kuj thuam qhov kev ntseeg tau thiab qhov tseeb ntawm tej kev xav uas yog ib qho chaw ntawm kev paub. Tej kev paub txog tej kev xav feem ntau yuav dag tau, zoo li tej kev pom tsis tseeb lossis kev npau suav. Yog li ntawd, lawv sib cav hais tias kev paub los ntawm tej kev paub txog tej kev xav tsis ntseeg tau npaum li kev paub tau los ntawm kev xav. Descartes, hauv nws phau ntawv 'First Meditation,' sib cav hais tias txhua yam uas tau los ntawm tej kev xav yuav raug kev tsis ntseeg, thaum qhov tseeb uas tau los ntawm kev xav txog tej yam uas muaj tseeb muaj kev ruaj ntseg dua.

3. Cov Ntsiab Lus Abstract thiab Metaphysical:
Cov neeg uas paub txog tej yam uas peb pom los ntawm tej yam uas peb paub los ntawm ...

4. Lub Ntsiab Cai ntawm Kev Xav Txaus (Lub Ntsiab Cai ntawm Kev Xav Txaus):
Leibniz, ib tug ntawm cov kws tshawb fawb txog kev xav, tau muab tawm Txoj Cai ntawm Kev Xav Txaus, uas hais tias txhua yam yuav tsum muaj laj thawj txaus los piav qhia txog nws qhov muaj nyob thiab xwm txheej. Los ntawm txoj cai no, cov kws tshawb fawb txog kev xav tau thuam kev paub txog kev paub dhau los vim tias qhov tau txais los ntawm kev paub txog kev xav feem ntau tsis muab kev piav qhia tag nrho ntawm qhov ua rau thiab qhov tshwm sim, thiab tsis muaj kev piav qhia txog cov xwm txheej tseem ceeb ntawm qhov tseeb.

5. Qhov Teeb Meem ntawm Cov Tswv Yim Dav Dav thiab Cov Txheej Txheem Thoob Ntiaj Teb:
Kev paub txog kev paub dhau los (Empiricism) hais tias txhua lub tswv yim los ntawm kev paub dhau los, tab sis peb nkag siab lossis teeb tsa kev paub dhau los li cas yog qhov tseem ceeb heev. qauv Cov tswv yim thoob ntiaj teb xws li "kev txawj ntse" lossis "kev ncaj ncees" yog qhov nyuaj. Ntau tus neeg txawj xav hais tias kev xav, tsis muaj kev paub dhau los, tuaj yeem ncav cuag cov tswv yim no vim lawv ntseeg tias muaj qee yam kev txawj ntse uas pab tib neeg npaj kev paub dhau los ua kev paub sib xws thiab muaj lub ntsiab lus.

Cov Kev Cuam Tshuam ntawm Qhov Kev Tshuaj Xyuas no

Yog tias peb ua raws li cov lus thuam saum toj no, lawv yuav coj peb mus rau qhov kev xav tias muaj kev txwv loj heev rau txoj kev paub txog kev paub. Cov neeg txawj xav hais tias kom tau txais kev paub tob thiab dav, peb yuav tsum tsis yog tsuas yog vam khom kev paub dhau los xwb, tab sis kuj tseem vam khom kev xav thiab kev xav txog kev txiav txim siab.

Cov kev cuam tshuam no tsis yog tsuas yog kev xav xwb tab sis kuj yog kev siv tau. Piv txwv li, hauv kev tshawb fawb, cov txheej txheem empirical yog lub hauv paus tseem ceeb. Txawm li cas los xij, hauv kev tsim cov kev tshawb fawb, kev xav deductive feem ntau yuav tsum tau piav qhia cov ntaub ntawv tau los ntawm kev soj ntsuam. Einstein, hauv nws txoj kev xav ntawm kev sib piv, siv kev xav deductive ntau heev uas tom qab ntawd tau txheeb xyuas los ntawm kev soj ntsuam.

Tsis tas li ntawd xwb, hauv kev coj ncaj ncees thiab kev ncaj ncees, qee lub tswv yim abstract uas tsis tuaj yeem piav qhia tag nrho lossis lees paub los ntawm kev paub dhau los yuav tsum tau kawm txog kev xav tob. Piv txwv li, kev ncaj ncees hauv zej zog, tib neeg txoj cai , thiab lwm yam, feem ntau tsis muaj lub hauv paus meej, tab sis yog qhov tshwm sim ntawm kev xav txog kev xav raws li cov ntsiab cai ntawm kev coj ncaj ncees uas tau tsim los ntawm kev xav tob.

Xaus

Kev tshuaj xyuas txog kev xav ntawm kev paub dhau los ntawm kev paub dhau los ntawm kev xav tau kov yeej ntau yam tseem ceeb ntawm tib neeg txoj kev nkag siab lub ntiaj teb. Txawm hais tias kev paub dhau los muab lub hauv paus ruaj khov rau kev paub raws li kev paub dhau los, kev xav txog kev xav muab lub zeem muag uas taw qhia rau lub luag haujlwm tseem ceeb ntawm kev xav hauv kev teeb tsa thiab muab lub ntsiab lus rau cov kev paub dhau los. Kev sib xyaw ua ke ntawm ob txoj hauv kev no, hu ua kev paub sib xyaw, feem ntau suav hais tias yog qhov chaw nruab nrab zoo tshaj plaws hauv kev nrhiav kev paub tseeb thiab tob.

Los ntawm kev txuas ntxiv tshawb nrhiav cov lus thuam no thiab xav txog qhov zoo thiab qhov tsis zoo ntawm txhua txoj hauv kev, peb tuaj yeem nkag siab zoo dua txog qhov nyuaj ntawm kev paub ntawm tib neeg thiab peb tuaj yeem txuas ntxiv mus txhim kho peb txoj kev nkag siab txog lub ntiaj teb li cas.

Sau ib qho lus tawm tswv yim