Lub tswv yim ntawm kev ncaj ncees hauv kev nom kev tswv

Lub Tswv Yim ntawm Kev Ncaj Ncees hauv Kev Xav Txog Kev Nom Kev Tswv

Kev ncaj ncees yog ib qho ntawm cov tswv yim tseem ceeb tshaj plaws hauv kev xav txog kev nom kev tswv. Txij thaum ub los txog niaj hnub no, kev xav txog kev nom kev tswv tau sim txhais lub ntsiab lus ntawm kev ncaj ncees thiab yuav ua li cas lub zej zog yuav tsum tau teeb tsa kom ua tiav nws cov ntsiab cai. Muaj ntau tus kws tshawb fawb tau muab cov kev xav uas txhais kev ncaj ncees los ntawm ntau qhov kev xav. Hauv tsab xov xwm no, peb yuav tshawb nrhiav lub tswv yim ntawm kev ncaj ncees raws li ntau tus kws tshawb fawb nto moo, suav nrog Plato, Aristotle, John Rawls, thiab Amartya Sen.

Kev Ncaj Ncees Hauv Lub Zeem Muag ntawm Plato thiab Aristotle

Plato, yog ib tug kws tshawb fawb zoo tshaj plaws ntawm lub ntiaj teb sab hnub poob, suav tias kev ncaj ncees yog ib qho ntawm cov txiaj ntsig tseem ceeb uas cov tib neeg thiab lub teb chaws yuav tsum siv zog ua kom tiav. Hauv nws cov haujlwm nto moo, "Lub Koom Haum," Plato tau hais tias kev ncaj ncees yog ib qho mob uas txhua tus neeg hauv zej zog ua haujlwm sib npaug nrog nws lub peev xwm thiab tsis cuam tshuam rau lwm tus lub luag haujlwm. Raws li Plato, lub zej zog yuav ncaj ncees yog tias txhua tus neeg thiab pawg neeg hauv zej zog ua lawv txoj haujlwm zoo. Ib qho piv txwv ntawm kev xav no yog lub tswv yim ntawm "chav kawm" hauv zej zog, qhov twg cov thawj coj raws li kev xav, cov tub rog, thiab cov chav kawm ua haujlwm txhua tus muaj lub luag haujlwm tshwj xeeb los ua kom tiav.

Aristotle, tus tub kawm ntawm Plato tab sis kuj yog tus neeg thuam nws, tau muab ib lub tswv yim txawv txog kev ncaj ncees. Hauv nws phau ntawv "Nicomachean Ethics" thiab "Politics," Aristotle tau qhia txog cov ntsiab lus ntawm kev ncaj ncees faib tawm thiab kev ncaj ncees rov qab. Kev ncaj ncees faib tawm, raws li Aristotle hais, tsom mus rau kev faib khoom thiab cov peev txheej hauv zej zog raws li "kev coj zoo" lossis "kev xav tau." Lub caij no, kev ncaj ncees rov qab hais txog yuav ua li cas rau txim rau kev ua txhaum cai. Aristotle pom kev ncaj ncees ua qhov sib npaug thiab kev sib haum xeeb, qhov twg txhua tus neeg tau txais "qhov tsim nyog" raws li lawv txoj kev pab rau zej zog.

Kev Ncaj Ncees Hauv Zej Zog Raws Li John Rawls

NYEEM  Kev xav ntawm Confucian

Nyob rau hauv lub xyoo pua 20th, John Rawls tau ua ib qho kev pab tseem ceeb rau kev xav txog kev nom kev tswv los ntawm nws txoj kev xav txog kev ncaj ncees ua "kev ncaj ncees." Hauv nws cov haujlwm "A Theory of Justice" (1971), Rawls tau qhia txog ob lub hauv paus ntsiab lus ntawm kev ncaj ncees. Lub hauv paus ntsiab lus thawj zaug yog Txoj Cai Kev Ywj Pheej, uas hais tias txhua tus neeg muaj cai sib npaug zos rau cov kev ywj pheej dav dav tshaj plaws, uas tsis tuaj yeem txo qis tshwj tsis yog tias cov kev ywj pheej ntawd hem kev ywj pheej ntawm lwm tus. Lub hauv paus ntsiab lus thib ob yog Txoj Cai Sib Txawv, uas hais tias kev tsis sib luag hauv zej zog thiab kev lag luam yuav tsum tau npaj kom lawv muab txiaj ntsig zoo tshaj plaws rau cov neeg tsis muaj txiaj ntsig thiab muaj feem cuam tshuam nrog txoj haujlwm thiab txoj haujlwm qhib rau txhua tus.

Rawls siv lub tswv yim hu ua "daim ntaub thaiv ntawm kev tsis paub" los piav qhia txog nws txoj kev ncaj ncees. Daim ntaub thaiv ntawm kev tsis paub yog ib qho xwm txheej xav uas cov tib neeg tsim cov ntsiab cai ntawm kev ncaj ncees yam tsis paub txog lawv txoj haujlwm hauv zej zog, kev nplua nuj, peev xwm, lossis lub koob npe hauv zej zog. Tsis paub txog lawv txoj haujlwm, cov tib neeg no yuav xaiv cov ntsiab cai uas ncaj ncees thiab muaj txiaj ntsig rau txhua tus, suav nrog cov neeg tsis muaj txiaj ntsig tshaj plaws.

Amartya Sen txoj kev tsim kho kev ncaj ncees

Amartya Sen, ib tug kws tshawb fawb txog kev lag luam thiab kev xav ntawm lub xyoo pua 20th thiab 21st, tau muab kev thuam txog Rawls txoj kev xav txog kev ncaj ncees los ntawm kev xav ntau dua. Hauv nws phau ntawv "Lub Tswv Yim ntawm Kev Ncaj Ncees" (2009), Sen tau sib cav tias cov kev xav txog kev ncaj ncees yuav tsum tsis txhob ua haujlwm tsuas yog cov qauv zoo tagnrho uas sib nrauj los ntawm qhov tseeb. Sen tau qhia txog lub tswv yim ntawm txoj hauv kev muaj peev xwm, uas hais txog cov tib neeg lub peev xwm tiag tiag los ua thiab ua tiav tej yam hauv lawv lub neej. Txoj hauv kev no tsom mus rau "lub cib fim tiag tiag" uas cov tib neeg muaj los txhim kho lawv lub peev xwm thiab ua tiav kev zoo siab.

NYEEM  Txoj cai ntuj tsim txoj kev ncaj ncees

Sen sib cav hais tias kev ncaj ncees yuav tsum raug pom tias yog ib pawg kev xaiv hauv zej zog uas hais txog cov yam ntxwv ntawm lub neej txhua hnub, xws li kev kawm, kev noj qab haus huv, thiab kev ywj pheej ntawm nom tswv. Nws kuj hais txog qhov tseem ceeb ntawm kev sib cav sib ceg rau pej xeem thiab kev koom tes hauv zej zog hauv kev txhais kev ncaj ncees, ua rau nws yog ib qho txheej txheem uas hloov pauv tas mus li.

Cov Teeb Meem thiab Cov Kev Sib Tw hauv Kev Paub Txog Kev Ncaj Ncees

Txawm hais tias muaj ntau yam kev xav tau muab tso rau pem hauv ntej, kev siv kev ncaj ncees hauv kev xyaum feem ntau ntsib ntau yam teeb meem. Ib qho ntawm cov teeb meem loj tshaj plaws yog qhov sib txawv ntawm cov txiaj ntsig thiab kev ntseeg hauv cov zej zog ntau haiv neeg. Qhov uas suav tias ncaj ncees los ntawm ib pawg yuav tsis raug suav tias ncaj ncees los ntawm lwm tus. Ntxiv mus, cov teeb meem kev teeb tsa xws li kev faib khoom tsis sib npaug, kev noj nyiaj txiag, thiab kev nkag mus rau kev kawm thiab kev pabcuam kev noj qab haus huv tsis sib npaug tuaj yeem ua rau kev siv cov ntsiab cai ntawm kev ncaj ncees nyuaj.

Lwm qhov teeb meem yog yuav ua li cas los tsim kom muaj kev sib npaug ntawm kev ywj pheej ntawm tus kheej thiab kev ncaj ncees hauv zej zog. Ntau lub tswv yim ntawm kev ncaj ncees sim ua kom ob qho no sib npaug, tab sis feem ntau, cov cai tsim los txhawb kev ncaj ncees hauv zej zog tuaj yeem pom tias yog kev txwv kev ywj pheej ntawm tus kheej. Piv txwv li, kev faib khoom muaj nqis dua los ntawm kev them se siab yuav raug pom tias ncaj ncees los ntawm cov neeg uas txhawb nqa kev ncaj ncees hauv zej zog, tab sis yuav raug pom tias yog kev ua txhaum cai rau kev ywj pheej ntawm tus kheej los ntawm cov neeg uas muaj kev xav libertarian.

Kev Ncaj Ncees hauv Lub Ntiaj Teb

Thaum lub ntiaj teb no sib txuas lus ntau zuj zus los ntawm kev lag luam thoob ntiaj teb, cov teeb meem ntawm kev ncaj ncees kuj yuav tsum tau saib rau hauv lub ntsiab lus thoob ntiaj teb. Cov teeb meem xws li kev tsis sib luag ntawm kev lag luam ntawm cov teb chaws, kev hloov pauv huab cua, thiab tib neeg txoj cai tam sim no yog ib feem ntawm kev sib tham txog kev ncaj ncees thoob ntiaj teb. Cov kev xav uas cov kws tshawb fawb txog kev nom kev tswv xws li Thomas Pogge tau tsim tawm qhia txog qhov xav tau kev faib khoom thiab cov peev txheej thoob ntiaj teb los daws cov teeb meem kev txom nyem heev thiab kev tsis ncaj ncees ntawm ntau lub teb chaws uas tseem tab tom txhim kho.

NYEEM  Lub tswv yim ntawm kev zoo siab raws li Epicurus

Nyob rau lub caij nyoog no, kev koom tes thoob ntiaj teb thiab kev tsim kom muaj cov koom haum thoob ntiaj teb uas ncaj ncees yog qhov tseem ceeb zuj zus. Piv txwv li, United Nations Development Programme (UNDP) thiab ntau lwm yam kev pib ua haujlwm thoob ntiaj teb siv zog los txhawb kev txhim kho kom ruaj khov thiab ncaj ncees thoob ntiaj teb. Txawm li cas los xij, kev sib tw nom tswv, kev lag luam, thiab kev coj noj coj ua feem ntau cuam tshuam kev ua tiav ntawm cov hom phiaj zoo no.

Xaus

Lub tswv yim ntawm kev ncaj ncees hauv kev nom kev tswv tseem yog ib qho kev sib tham tseem ceeb thiab tseem ceeb tshaj plaws hauv lub neej kev sib raug zoo. Txhua txoj kev xav muab cov kev nkag siab zoo tab sis feem ntau muaj nws cov kev txwv. Los ntawm kev xav txog ntau yam kev xav, los ntawm Plato thiab Aristotle mus rau John Rawls thiab Amartya Sen, peb tuaj yeem nkag siab ntau ntxiv txog kev ncaj ncees thiab yuav ua li cas kom ua tiav lub zej zog ncaj ncees dua.

Nyob rau hauv lub ntiaj teb niaj hnub no uas muaj ntau yam teeb meem, kev ua tiav kev ncaj ncees yuav tsum tau siv zog thiab kev koom tes los ntawm txhua tus neeg. Qhov tseem ceeb yog kev sib koom ua ke ntawm cov ntsiab cai ntawm kev ncaj ncees nrog kev xyaum ua, muab kev sib tham thiab kev koom tes hauv zej zog ua ntej kom ua tiav lub zej zog sib haum xeeb thiab sib npaug. Thaum kawg, peb tuaj yeem ua tiav lub ntiaj teb uas txhua tus neeg muaj lub sijhawm thiab kev ywj pheej los nyob nrog kev hwm thiab kev hwm.

Sau ib qho lus tawm tswv yim