Kev Tshawb Fawb Txog Keeb Kwm hauv Antarctica thiab Cov Kev Tshawb Pom Tshwj Xeeb
Feem ntau Antarctica xav tias yog ib lub teb chaws dawb uas tsis muaj neeg nyob: muaj dej khov loj heev, cua ntsawj, thiab kub heev uas ua rau tib neeg nyob tsis tau ntev. Txawm li cas los xij, tom qab daim duab ntawm "lub teb chaws khoob" yog ib qho kev kawm uas tau txais kev saib xyuas ntau ntxiv - Antarctic archaeology. Txawm hais tias lub teb chaws tsis tau muaj cov neeg nyob hauv tebchaws qub xws li Egypt lossis Mesopotamia, Antarctica muaj cov cim ntawm tib neeg ua ub ua no uas tseem ceeb rau kev nkag siab txog keeb kwm ntawm kev tshawb nrhiav, kev lag luam yos hav zoov, kev tshawb fawb niaj hnub no, thiab txawm tias tib neeg cuam tshuam rau lub ntiaj teb ib puag ncig uas tsis muaj zog tshaj plaws. Antarctic archaeology yog zaj dab neeg ntawm tib neeg uas tuaj txog tom qab, tso tseg cov khoom yooj yim, tab sis muaj lub ntsiab lus.
Vim li cas Archaeology hauv Antarctica thiaj txawv?
Kev tshawb nrhiav txog tej khoom qub qub feem ntau yog txuam nrog cov chaw puas tsuaj ntawm cov nroog qub, cov tuam tsev, cov ntxa, thiab cov khoom qub uas muaj hnub nyoog ntau txhiab xyoo. Antarctica tsis muaj cov pej xeem hauv zos thiab yeej tsis tau muaj neeg nyob tas mus li ua ntej lub caij niaj hnub no. Yog li ntawd, "Antarctic archaeology" feem ntau tsom mus rau cov seem ntawm xyoo pua 18th txog 20th: lub sijhawm yos hav zoov thiab nuv ntses loj, lub sijhawm ntawm kev tshawb nrhiav polar, thiab cov hnub thaum ntxov ntawm cov chaw tshawb fawb.
Nws qhov tshwj xeeb yog nyob rau hauv nws cov ntsiab lus thiab tej yam kev mob. Qhov kub qis thiab qhov chaw qhuav heev hauv qee thaj chaw tuaj yeem ua rau qeeb qeeb ntawm kev lwj ntawm cov khoom siv organic. Ntawm qhov tod tes, cua hlob, kev txav ntawm cov dej khov, thiab cua daj cua dub tuaj yeem faus lossis tsiv cov chaw. Ntau qhov kev tshawb pom archaeological raug "txav mus" lossis zais, tsis yog los ntawm kev ua ntawm tib neeg niaj hnub no, tab sis los ntawm kev hloov pauv ntawm Antarctica qhov chaw ib puag ncig ntuj.
Cov Hneev Taw Thaum Ntxov: Cov Neeg Yos Hav Zoov thiab Kev Lag Luam Yos Hav Zoov
Kev sib cuag ntawm tib neeg thaum ub tshaj plaws hauv Antarctica thiab cov kob subantarctic feem ntau yog kev lag luam: kev yos hav zoov rau roj thiab tawv tsiaj, thiab kev tua ntses loj. Thaum kawg ntawm xyoo pua 18th thiab thaum ntxov xyoo pua 19th, cov neeg yos hav zoov tau nkag mus rau hauv thaj chaw uas suav tias "nyob deb dhau" rau kev saib xyuas nruj. Lawv tau tsim cov chaw pw hav zoov ib ntus ntawm ntug dej hiav txwv, siv cov qhov tsua thiab cov pob zeb tawm, lossis ua cov tsev me me los ntawm ntoo thiab pob zeb.
Cov khoom pom feem ntau los ntawm lub sijhawm no suav nrog cov seem ntawm lub qhov cub, pob txha tsiaj, daim ntoo, ntsia hlau, cov hlau tawg, lub raj mis iav, thiab qee zaum cov khoom siv ua noj. Txawm hais tias zoo li qub, cov khoom no tso cai rau cov kws tshawb fawb txog keeb kwm yav dhau los rov tsim dua txoj kev ua neej ntawm cov neeg yos hav zoov: lawv ua li cas rau cov roj ua roj, lawv khaws cov khoom siv li cas, thiab txawm tias qhov kev siv cov tsiaj qus hauv zos. Cov ntaub ntawv no tseem ceeb heev vim tias kev yos hav zoov ntau heev ib zaug tau txo cov pej xeem ntawm cov ntses hauv qee thaj chaw.
Lub Caij Nyoog "Heroic Era": Kev Tshawb Fawb Polar thiab Cov Khoom Siv Tshawb Fawb
Ib tshooj ntawm keeb kwm Antarctic nto moo tshaj plaws yog "Lub Caij Nyoog Ua Siab Loj ntawm Kev Tshawb Fawb Antarctic" (xyoo pua 19th lig txog rau thaum pib ntawm xyoo pua 20th). Cov npe zoo li Robert Falcon Scott, Roald Amundsen, thiab Ernest Shackleton yog lub cim ntawm tib neeg lub siab xav kov yeej South Pole. Rau cov kws tshawb fawb txog keeb kwm yav dhau los, lub sijhawm no tau tsim cov chaw thiab cov khoom qub uas feem ntau zoo li "nyob ze" vim tias lawv cov dab neeg tau sau tseg, tab sis lawv cov seem tseem muaj qhov xav tsis thoob.
Ib Lub Tsev So Caij Nkoj Khov Hauv Lub Sijhawm
Cov tsev pheeb suab rau cov neeg taug kev hauv qee qhov chaw, tshwj xeeb tshaj yog nyob rau hauv thaj av Ross Sea, ua haujlwm zoo li "lub sijhawm tshuaj ntsiav." Sab hauv, koj tuaj yeem pom cov thawv, cov kaus poom zaub mov, cov fwj tshuaj, cov khoom siv tshawb fawb, cov khaub ncaws woolen, khau, thiab txawm tias cov ntaub ntawv lossis cov ntim khoom uas cuam tshuam txog thev naus laus zis thiab cov cwj pwm ntawm cov neeg siv khoom ntawm lub sijhawm.
Cov tsev pheeb suab zoo li no tshwj xeeb vim muaj ntau yam khoom tseem nyob hauv qhov chaw, zoo li lawv cov neeg nyob hauv lawv nyuam qhuav tawm mus. Cov kws tshawb fawb txog keeb kwm thiab cov neeg txuag tau tuaj yeem kawm txog kev npaj ntawm kev tshawb nrhiav: lawv coj zaub mov dab tsi los, lawv teeb tsa lawv qhov chaw li cas, cov cuab yeej twg uas lawv xav tias tseem ceeb, thiab lawv tau dim ntawm qhov kub thiab txias li cas. Tshaj li lawv qhov txiaj ntsig ntawm kev tshawb fawb, cov chaw no muaj lub ntsiab lus tseem ceeb ntawm kev xav thiab keeb kwm - cuam tshuam nrog kev tawm tsam ntawm tib neeg, kev ua tsis tiav, thiab kev ua siab loj.
Ib qho kev tshawb pom me me uas muaj lub ntsiab lus tseem ceeb
Tsis yog txhua qhov kev tshawb pom zoo kawg nkaus yog cov qauv. Qee zaum, cov khoom me me xws li diav, daim ntawv lo rau hauv lub thoob, cov tswm ciab seem, lossis cov ntaub seem tuaj yeem qhia ntau yam: pab pawg neeg txoj kev noj qab haus huv, kev hloov pauv ntawm kev noj zaub mov, kev nkag mus rau tshuaj, thiab txawm tias kev hloov pauv hauv cov tswv yim ciaj sia. Hauv cov chaw ib puag ncig hnyav, cov kev txiav txim siab me me - xws li hom roj lossis kev tsim khau - tuaj yeem txhais tau tias qhov sib txawv ntawm txoj sia thiab kev tuag. Kev tshawb fawb txog keeb kwm yav dhau los pab peb pom cov kev tshawb nrhiav tsis yog tsuas yog cov lus dab neeg loj xwb, tab sis kuj yog cov kev paub tiag tiag ntawm tib neeg.
Kev Tshawb Fawb Txog Kev Tshawb Fawb Niaj Hnub: Cov Chaw Tshawb Fawb thiab "Cuab Yeej Cuab Tam" ntawm lub xyoo pua 20th
Tom qab Tsov Rog Thoob Ntiaj Teb Zaum Ob, Antarctica tau nkag mus rau lub sijhawm ntawm kev tshawb fawb ntau dua. Muaj ntau lub chaw tshawb fawb tau raug tsim, qee qhov tso tseg thiab hloov chaw, thiab qee qhov tau kho dua tshiab loj. Qhov no ua rau muaj ntau hom chaw tshawb fawb: cov seem ntawm cov khoom siv niaj hnub xws li lub dav hlau me me, cov tsev rau khoom, cov thoob roj, cov khoom siv sib txuas lus, cov tsheb daus qub, thiab txawm tias cov khib nyiab "keeb kwm".
Txawm tias cov khib nyiab kuj tuaj yeem ua cov khoom qub. Cov pawg ntawm cov kaus poom, lub raj mis, cov khoom siv tshuab, thiab cov ntaub ntawv tsim kho tuaj yeem qhia txog cov cim ntawm thev naus laus zis, kev noj haus, thiab cov qauv ib puag ncig tau hloov pauv li cas dhau sijhawm. Yam uas ib zaug suav tias yog qhov ib txwm muaj - piv txwv li, pov tseg cov khib nyiab rau hauv ib cheeb tsam tshwj xeeb - tam sim no suav tias yog kev pheej hmoo rau lub ecosystem. Yog li ntawd, kev sib tham txog Antarctic archaeology feem ntau sib tshuam nrog kev txuag ib puag ncig: dab tsi yuav tsum tau ntxuav rau cov laj thawj ecological, thiab dab tsi yuav tsum tau khaws cia rau keeb kwm muaj nqis?
Cov Khoom Tshawb Pom Tshwj Xeeb: Txij Li Cov Khoom Noj Hauv Qab Mus Rau Cov Cim Ntawm Lub Neej Txhua Hnub
Thaum nug tias "muaj dab tsi tshwj xeeb nrhiav tau hauv Antarctica?", feem ntau cov lus teb tsis yog kub lossis pob zeb diamond, tab sis yog cov khoom ntawm tib neeg:
1. Cov kaus poom thiab lub raj mis zaub mov los ntawm xyoo pua 19th/20th: qhia txog cov qauv kev xa khoom, cov thev naus laus zis khaws cia thiab txawm tias cov cim lag luam uas txuas Antarctica rau kev lag luam thoob ntiaj teb.
2. Cov khoom siv tshawb fawb qub: cov ntsuas kub, cov ntsuas cua, cov cuab yeej ntsuas huab cua, cov koob yees duab thaum ub, thiab cov cuab yeej kos duab, uas qhia txog kev loj hlob hauv kev tshawb fawb hauv teb.
3. Khaub ncaws thiab cov khoom siv cawm siav: cov khaub ncaws ntaub plaub, hnab looj tes, khau, tsom iav tiv thaiv, thiab cov khoom siv ua tes ua uas pab cov kws tshawb fawb txog keeb kwm yav dhau los nkag siab txog kev hloov pauv ntawm tib neeg.
4. Cov duab kos, cov npe sau, lossis cov ntawv me me: qee zaum pom ntawm cov ntoo lossis phab ntsa ntawm cov tsev pheeb suab—kev puas siab puas ntsws ntawm kev dhuav, kev cia siab, lossis cov cim ntawm kev nyob.
5. Cov seem ntawm chav ua noj thiab chav pw: qhov kev teeb tsa ntawm lub tsev me, lub suab ntawm "lub neej txhua hnub" uas ua pov thawj tias keeb kwm zoo muaj cov kev ua me me.
Lwm yam tshwj xeeb yog cov xwm txheej khaws cia. Hauv qee qhov chaw, cov khoom siv organic xws li ntoo lossis ntaub tuaj yeem nyob tau ntev dua li hauv huab cua noo. Txawm li cas los xij, vim lawv qhov tsis ruaj khov, thaum cov chaw raug kev hloov pauv ntawm cov dej khov lossis cov haujlwm niaj hnub no ntawm tib neeg, kev puas tsuaj tuaj yeem tshwm sim sai.
Cov Kev Sib Tw Tshawb Fawb: Huab Cua, Kev Ncaj Ncees, thiab Kev Tiv Thaiv Qhov Chaw
Kev tshawb nrhiav txog tej khoom qub txeeg qub teg hauv Antarctica tsis yog tsuas yog khawb av xwb. Tej yam nyuaj tseem ceeb suav nrog kev thauj khoom kim heev, lub caij ua haujlwm luv luv, thiab kev pheej hmoo ntawm kev nyab xeeb. Ntau qhov chaw nyob deb ntawm cov chaw tshawb fawb, thiab txhua yam kev ua ub no yuav tsum txo qhov cuam tshuam rau ib puag ncig.
Tseem muaj kev cov nyom txog kev coj ncaj ncees thiab kev cai lij choj thoob ntiaj teb. Antarctica raug tswj hwm los ntawm lub moj khaum thoob ntiaj teb uas hais txog kev siv thaj yeeb thiab kev tshawb fawb. Kev tiv thaiv cov cuab yeej cuab tam kab lis kev cai - xws li cov tsev pheeb suab - xav tau cov cai tswj hwm nruj. Hauv kev xyaum, cov pab pawg tswj hwm yuav tsum sib npaug peb qhov teeb meem tseem ceeb: khaws cia qhov chaw qhov tseeb, tiv thaiv kev ua qias tuaj rau ib puag ncig, thiab tswj hwm kev mus ntsib tib neeg (suav nrog kev ncig tebchaws) kom tiv thaiv kev puas tsuaj.
Kev Hloov Pauv Huab Cua thiab Yav Tom Ntej ntawm Antarctic Archaeology
Ib qho teeb meem loj tshaj plaws niaj hnub no yog kev hloov pauv huab cua. Thaum cov dej khov yaj, qee qhov ntawm qhov chaw yuav raug nthuav tawm thawj zaug hauv ntau xyoo - muab lub sijhawm rau kev tshawb pom tshiab. Txawm li cas los xij, qhov kev nthuav tawm no kuj txhais tau tias muaj kev pheej hmoo: cov ntoo uas tau tiv thaiv ua ntej yuav lwj sai dua, cov hlau yuav xeb sai dua, thiab cov tsev yuav tsis ruaj khov vim yog av khov hloov pauv.
Txhais tau hais tias, kev hloov pauv huab cua tsis yog tsuas yog teeb meem ib puag ncig xwb, tab sis kuj yog teeb meem kev txuag cov cuab yeej cuab tam kab lis kev cai. Kev tshawb nrhiav txog keeb kwm Antarctic tab tom ua haujlwm ua "tus khaws cia kev nco" - sau cov chaw sai li sai tau, siv cov duab kos digital, kev thaij duab siab, 3D scanning, thiab cov txheej txheem tsis ua rau muaj kev puas tsuaj tsawg kawg nkaus.
Kev kaw
Kev tshawb nrhiav txog tej khoom qub txeeg qub teg hauv Antarctica tej zaum yuav tsis muaj cov pyramids lossis cov tuam tsev qub, tab sis qhov ntawd yog qhov tshwj xeeb. Lub teb chaws no muaj cov cim qhia txog tib neeg uas tseem hluas tab sis tob heev: cov dab neeg ntawm kev yos hav zoov uas hloov pauv cov ecosystem, kev ua siab loj uas sim qhov txwv ntawm kev ua siab ntev, thiab kev tshawb fawb uas tau hloov peb txoj kev nkag siab txog lub ntiaj teb. Cov khoom tshawb pom tshwj xeeb hauv Antarctica feem ntau yog cov khoom siv niaj hnub - cov kaus poom, khau, cov cuab yeej ntsuas, cov ntawv sau - uas yuav raug suav hais tias yog qhov tseem ceeb rau lwm qhov, tab sis ntawm ntug ntawm lub ntiaj teb ua tim khawv ntsiag to rau tib neeg txoj kev tawm tsam thiab kev xaiv.
Hauv txhua yam khoom qub uas khov hauv qab cua daj cua dub, peb pom kev xav txog peb tus kheej: kev xav paub, kev ua siab loj, kev ua siab ntev, thiab qhov tshwm sim. Antarctica qhia peb tias keeb kwm tsis yog ib txwm sau los ntawm cov nroog loj thiab cov nceeg vaj thaum ub - qee zaum nws yog ua los ntawm cov tsev me me hauv dej khov, thiab cov khoom yooj yim uas tso tseg kom muaj sia nyob.
Yog tias koj xav tau, kuv tuaj yeem hloov kho tsab xov xwm no kom muaj kev tshawb fawb ntau dua (nrog rau cov txheej txheem thiab cov ntaub ntawv siv), lossis nrov dua nrog cov qauv piav qhia txog kev taug txuj kev nyuaj.