Kev Tshawb Fawb Txog Keeb Kwm thiab Kev Txhim Kho ntawm Cov Tshuab Siv Textile Thaum Ub
Cov ntaub yog ib qho ntawm cov kev ua tiav thev naus laus zis thaum ntxov tshaj plaws hauv keeb kwm tib neeg, tab sis qhov txawv txav yog tias lawv kuj yog cov uas nyuaj tshaj plaws rau kev taug qab. Tsis zoo li pob zeb, pob txha, lossis ceramics, uas tuaj yeem kav ntev txog ntau txhiab xyoo, cov ntaub thiab cov organic fibers yooj yim puas tsuaj los ntawm cov dej noo, cov kab mob me me, thiab kev hloov pauv kub. Qhov no yog qhov uas kev tshawb nrhiav txog keeb kwm ua lub luag haujlwm tseem ceeb: los ntawm kev khawb av, kev tshuaj xyuas microscopic, kev tshawb fawb txog cov khoom seem, thiab kev tsim kho dua tshiab, cov kws tshawb fawb txog keeb kwm muaj peev xwm qhia tau tias cov zej zog thaum ub tau ua cov xov paj, cov ntaub weaved, cov fibers dyed, thiab kev tsim cov ntaub. Kev txhim kho ntawm cov thev naus laus zis textile tsis yog tsuas yog cuam tshuam nrog kev zam xwb, tab sis kuj tseem cuam tshuam nrog kev lag luam, kev lag luam, kev sib raug zoo, thiab txawm tias kev nom kev tswv.
Cov teeb meem archaeological hauv kev nrhiav cov ntaub qub
Cov ntaub tsis tshua pom zoo. Feem ntau cov seem yog cov khoom me me, cov fibers carbonized, lossis cov cim tsis ncaj qha xws li lub log tig, qhov hnyav ntawm cov ntaub, koob, thiab cov cim ntawm cov qauv ntaub ntawm cov av nplaum lossis cov hlau. Yog li ntawd, kev tshawb fawb txog cov ntaub ntawv siv los ntawm kev sib xyaw ua ke ntawm cov pov thawj ncaj qha thiab tsis ncaj qha. Qhuav (suab puam), txias heev (cheeb tsam daus), lossis anaerobic (peat bogs) feem ntau muab "lub sijhawm capsules" uas khaws cov ntaub. Piv txwv li, qee cov ntaub los ntawm Ancient Egypt tau dim vim yog huab cua qhuav ntawm suab puam, thaum qee cov ntaub Northern European tau khaws cia rau hauv cov pa oxygen-tsis zoo peat bogs.
Ntxiv rau qhov xwm txheej ib puag ncig, cov txheej txheem kev txuag niaj hnub no kuj tseem ceeb heev. Cov ntaub uas tawg yooj yim yuav tsum tau ruaj khov ua ntej kev tshuaj xyuas. Cov kws tshaj lij tuaj yeem tshuaj xyuas cov qauv ntawm cov xov, cov hom fiber, thiab cov xim zas. Nrog rau txoj hauv kev no, cov ntaub ua rau cov ntaub ntawv ntawm thev naus laus zis, kev paub txog kab lis kev cai , thiab kev sib pauv sib pauv hauv cheeb tsam.
Los ntawm cov fiber nyoos mus rau cov xov paj: keeb kwm ntawm kev sib hloov
Cov kauj ruam tseem ceeb tshaj plaws hauv kev siv tshuab textile yog hloov cov fiber mus ua xov. Cov fiber tuaj yeem los ntawm cov nroj tsuag (piv txwv li, flax/linen, paj rwb, nettles, qee cov tawv ntoo) lossis tsiaj (wool, plaub tshis, silk). Cov txheej txheem spinning hloov cov fiber luv luv mus ua cov xov ntev los ntawm kev sib ntswg. Hauv kev tshawb fawb txog keeb kwm yav dhau los, cov cuab yeej feem ntau pom muaj feem cuam tshuam nrog kev spinning yog spindles thiab spindle whorls ua los ntawm pob zeb, pob txha, lossis av nplaum.
Cov duab thiab qhov hnyav ntawm lub spindle whorl tuaj yeem qhia tau tias hom xov paj raug tig. Feem ntau qhov hnyav dua yog qhov tsim nyog rau cov xov paj tuab dua, thaum cov sib dua yog rau cov xov paj zoo dua. Cov kev tshawb pom no tso cai rau cov kws tshawb fawb txog keeb kwm yav dhau los txiav txim siab txog qib kev tshwj xeeb ntawm kev tsim khoom: seb kev tig tau ua nyob rau hauv tsev neeg ua haujlwm hauv tsev, lossis tau tsim mus rau hauv ib lub tshuab tsim khoom hauv nruab nrab uas pabcuam rau kev xav tau ntawm kev lag luam thiab cov neeg muaj koob muaj npe.
Kev siv tshuab ntawm lub tshuab thiab nws cov evolution
Thaum cov xov paj muaj lawm, kauj ruam tom ntej yog kev ntaus ntaub. Lub tshuab ntaus ntaub yog ib qho kev hloov tshiab tseem ceeb vim nws tso cai rau kev tsim cov ntaub loj dua, sib xws dua, thiab muaj zog dua. Muaj ntau hom tshuab ntaus ntaub tau paub thoob plaws hauv cov kab lis kev cai thaum ub, suav nrog cov tshuab ntaus ntaub hnyav uas pom muaj nyob rau hauv Tebchaws Europe thaum ub thiab Mediterranean, thiab cov tshuab ntaus ntaub kab rov tav uas tom qab ntawd tau dhau los ua ntau hauv ntau thaj chaw.
Cov kws tshawb nrhiav txog keeb kwm tsis tshua pom cov ntoo ua los ntawm ntoo vim lawv yooj yim lwj. Txawm li cas los xij, cov pov thawj ntawm lawv muaj nyob los ntawm qhov hnyav ntawm cov ntoo, qhov kev teeb tsa ntawm cov qhov, lossis cov duab kos duab hauv cov duab kos thiab cov duab pleev xim. Kev kawm txog qhov sib nrug ntawm qhov hnyav, qhov loj ntawm qhov chaw ua haujlwm, thiab tus qauv ntawm lub tsev tuaj yeem pab rov tsim kho dua li cas cov ntoo tau teeb tsa thiab cov txheej txheem tsim khoom tau tshwm sim li cas. Kev txhim kho los ntawm cov cuab yeej yooj yim mus rau cov txheej txheem nyuaj dua qhia txog kev paub txog kev siv tshuab, kev tswj hwm kev nruj ntawm warp, thiab lub peev xwm los tsim cov qauv nyuaj.
Cov txheej txheem woven, knitted thiab nonwoven
Cov ntaub tsis yog ib txwm ua los ntawm kev ntos ntaub. Ntau lub zej zog thaum ub tau paub txog kev ua pob tawb, kev sib tsoo, thiab cov ntaub tsis yog ntaub, xws li cov ntaub plaub mos mos. Cov ntaub yog tsim los ntawm kev siv cua sov, dej noo, thiab siab los sib txuas cov xov plaub mos mos yam tsis tas yuav ntos ntaub. Cov pov thawj ntawm cov ntaub tshwm sim hauv ntau qhov chaw kab lis kev cai Eurasian steppe, qhov twg xav tau cov ntaub sov thiab tiv taus huab cua siab heev.
Lwm cov txheej txheem suav nrog kev ntaus ntawv los tsim cov ribbons patterned, thiab siv cov pob caus los tsim cov nets, hlua, thiab qee cov qauv textile. Archaeology kho tag nrho cov no ua ib feem ntawm "fiber technology," vim tias cov zej zog thaum ub feem ntau siv cov fibers rau ntau yam lub hom phiaj: khaub ncaws, hnab, nkoj nkoj, hlua, nuv ntses, thiab txawm tias cov khoom siv ritual.
Kev zas xim thiab tshuaj lom neeg thaum ub
Kev zas xim rau ntaub yog ib qho kev dhia loj hauv kev zoo nkauj thiab lub cim. Xim tuaj yeem qhia txog lub neej hauv zej zog, kev sib raug zoo ntawm pawg neeg, lossis kev ua koob tsheej. Qee cov xim thaum ub tau los ntawm cov nroj tsuag (piv txwv li, indigo), cov zaub mov, lossis tsiaj txhu. Hauv Mediterranean, ib qho ntawm cov xim nto moo tshaj plaws yog "Tyre purple," tau los ntawm cov mollusks, kim heev, thiab feem ntau cuam tshuam nrog lub hwj chim.
Kev tshawb nrhiav txog keeb kwm niaj hnub no siv kev tshuaj xyuas tshuaj xws li chromatography los txheeb xyuas cov xim zas uas tseem nyob hauv cov fibers. Txawm tias thaum cov xim ploj mus lawm, cov cim ntawm qee cov tshuaj sib xyaw tuaj yeem qhia cov xim zas uas siv. Cov ntaub ntawv no ces muab ua ke nrog cov pov thawj ntawm kev lag luam: yog tias cov xim zas nyob hauv ib cheeb tsam tshwj xeeb, nws qhov muaj nyob rau lwm qhov qhia txog kev sib pauv mus deb.
Cov ntaub ua ib qho cim qhia txog kev lag luam thiab kev sib raug zoo hauv zej zog
Kev tsim cov ntaub xav tau lub sijhawm, kev siv zog, thiab kev faib ua haujlwm. Muaj ntau txoj kev tshawb fawb tau qhia tias cov ntaub yog ib yam khoom lag luam tseem ceeb, qee zaum sib npaug rau cov hlau lossis cov khoom ua liaj ua teb hauv kev pauv pauv. Hauv qee lub zej zog, kev tsim cov ntaub ua haujlwm ua ib txoj hauv kev tseem ceeb ntawm kev khaws cia tus nqi vim tias cov ntaub yooj yim thauj thiab pauv.
Cov cim qhia txog kev tswj hwm ntawm cov neeg nyob sib ze feem ntau qhia txog lub luag haujlwm ntawm cov ntaub hauv lub xeev kev lag luam. Cov ntaub ntawv hais txog kev faib cov plaub mos mos, cov nyiaj hli ntawm cov neeg ntaus ntaub, lossis kev khaws cov ntaub qhia tias cov ntaub tau raug tswj hwm tsis tu ncua. Hauv cov ntsiab lus archaeological, kev tshawb pom ntawm cov chav tsim khoom, cov khoom siv loj ntawm cov cuab yeej spinning, thiab cov ntsuas ntaub txheem qhia txog kev tsim khoom uas tau teeb tsa, tej zaum tswj hwm los ntawm cov tsev hais plaub lossis lub tuam tsev.
Cov ntaub kuj tseem muaj feem cuam tshuam nrog poj niam txiv neej thiab lub luag haujlwm hauv zej zog. Hauv ntau haiv neeg, kev sib hloov thiab kev ntaus ntaub yog txuam nrog cov poj niam ua haujlwm hauv tsev, txawm hais tias qhov kev faib no tsis yog thoob ntiaj teb thiab tuaj yeem hloov pauv raws sijhawm thiab dhau ntawm cov qauv hauv zej zog. Kev tshawb fawb txog keeb kwm yav dhau los pab tawm tsam qhov kev xav no los ntawm kev tshuaj xyuas cov pov thawj tseeb: qhov chaw ntawm cov cuab yeej, cov ntsiab lus faus neeg, thiab cov qauv faib khoom ntawm cov khoom cuav hauv cov chaw nyob.
Kev tsim cov khoom siv tshiab: ntaub plaub, ntaub linen, paj rwb thiab txhob lo lo ntxhuav
Kev txhim kho ntawm cov thev naus laus zis textile tsis tuaj yeem sib cais los ntawm kev xaiv cov ntaub ntawv. Linen los ntawm hemp tsim cov ntaub txias, muaj zog, zoo meej rau huab cua kub. Cov plaub mos mos yooj yim rau zas xim thiab muab kev rwb thaiv tsev thermal, zoo tagnrho rau thaj chaw txias. Paj rwb muab kev nplij siab thiab kev nqus dej, thiab tom qab ntawd tau dhau los ua lub hauv paus ntawm kev lag luam textile loj hauv ntau haiv neeg. Txhob lo lo ntxhuav, nrog nws cov luster thiab mos mos, tau dhau los ua lub cim ntawm kev nplua nuj thiab pab tsim cov kev lag luam zoo xws li Txoj Kev Silk.
Rau cov kws tshawb fawb txog keeb kwm yav dhau los, kev txheeb xyuas cov fiber yog ua tiav los ntawm kev siv lub tshuab microscope los tshuaj xyuas cov qauv ntawm cov nroj tsuag lossis cov nplai ntawm cov tsiaj txhu. Los ntawm qhov kev txheeb xyuas no, cov kws tshawb fawb tuaj yeem tsim daim ntawv qhia ntawm kev faib tawm ntawm cov ntaub ntawv textile: thaum twg ib cheeb tsam pib siv cov plaub mos mos, paj rwb kis mus li cas, lossis cov ntaub txhob lo lo ntxhuav tau faib dav npaum li cas. Kev hloov pauv ntawm cov ntaub ntawv feem ntau qhia txog kev hloov pauv kev lag luam thiab kev sib cuag ntawm cov zej zog.
Kev tshawb nrhiav txog keeb kwm yav dhau los : rov ua dua yav dhau los
Ib txoj hauv kev tseem ceeb zuj zus yog kev tshawb nrhiav txog keeb kwm yav dhau los, uas sim ua raws li cov txheej txheem qub raws li cov pov thawj keeb kwm yav dhau los. Los ntawm kev tsim cov qauv spindle whorls, tsim cov looms raws li cov cim ntawm qhov hnyav, lossis sim nrog cov zaub mov txawv xim ib txwm muaj, cov kws tshawb fawb tuaj yeem kwv yees lub sijhawm tsim khoom, cov khoom siv xav tau, thiab cov txuj ci xav tau. Cov txiaj ntsig ntawm kev sim pab teb cov lus nug xws li: nws siv sijhawm pes tsawg teev los ua ib daim ntaub? Xav tau fiber ntau npaum li cas rau ib daim khaub ncaws tshwj xeeb? Cov txheej txheem ntawm kev tsim cov xim tsis tshua muaj neeg nyuaj npaum li cas?
Txoj kev no hloov cov khoom qub los ntawm cov "khoom" xwb mus ua cov cim qhia txog cov txheej txheem ua haujlwm, kev txawj, thiab kev paub dhau los ntawm tib neeg. Cov ntaub, feem ntau tsis quav ntsej piv rau cov cim pob zeb lossis riam phom hlau, qhia tau tias muaj cov thev naus laus zis zoo heev uas xav tau kev ua tib zoo.
Xaus lus: textiles ua cov cim ntawm kev vam meej
Kev tshawb nrhiav txog keeb kwm thiab kev kawm txog cov ntaub thaum ub muab lub qhov rais loj rau hauv keeb kwm ntawm tib neeg cov thev naus laus zis. Txij li kev sib hloov yooj yim mus rau kev tsim khoom teeb tsa, los ntawm cov xim ntuj mus rau cov xim zoo nkauj, los ntawm cov xov hauv zos mus rau cov khoom lag luam ntev - txhua yam qhia tau tias cov ntaub yog qhov tseem ceeb rau kev sib raug zoo thiab kev lag luam . Txawm hais tias cov ntaub tsis tshua muaj sia nyob, kev sib xyaw ua ke ntawm cov txheej txheem tshawb nrhiav txog keeb kwm, kev tshuaj xyuas hauv chaw kuaj mob, thiab kev tsim kho dua tshiab tso cai rau peb "nyeem" cov thev naus laus zis fiber uas tau tsim kev vam meej.
Thaum kawg, kev nkag siab txog kev txhim kho ntawm cov thev naus laus zis ntaub qub txhais tau tias kev nkag siab txog tib neeg tau kawm hloov pauv xwm txheej mus rau hauv ib yam dab tsi uas ua haujlwm tau zoo, zoo nkauj, thiab muaj lub ntsiab lus. Txhua txoj xov uas tau xaws yog ib qho cim ntawm kev xav, kev ua siab ntev, thiab kev muaj tswv yim uas txuas lub sijhawm tam sim no nrog cov tes txawj ntawm ntau txhiab xyoo dhau los.