Kev Kawm Txog Cov Tshuaj thiab Cov Tshuaj Uas Ua Rau Muaj Kev Quav Yeeb hauv Anthropology
Cov tshuaj yeeb thiab cov tshuaj uas ua rau neeg quav tshuaj feem ntau raug tham txog hauv kev noj qab haus huv, kev cai lij choj, lossis kev coj ncaj ncees. Txawm li cas los xij, kev kawm txog tib neeg muaj kev xav sib txawv: tsis yog "cov teebmeem rau lub cev yog dab tsi" lossis "cov kev rau txim yog dab tsi?" tab sis yog li cas cov tshuaj tau txais lub ntsiab lus hauv lub neej hauv zej zog, nws siv li cas los ntawm kev coj noj coj ua, thiab cov zej zog tsim cov pawg ntawm "tshuaj," "tshuaj lom," "txwv tsis pub," lossis "dawb huv." Los ntawm kev tshawb fawb txog haiv neeg - kev tshawb fawb tob tob - kev kawm txog tib neeg kawm txog kev paub ntawm cov neeg siv, kev coj ua hauv zej zog, kev faib khoom, thiab txawm tias cov cai ntawm lub xeev raws li kev coj noj coj ua thiab kev nom kev tswv.
Anthropology thiab lub tswv yim ntawm "tshuaj" ua ib qho kev tsim kho hauv zej zog
Hauv kev kawm txog tib neeg, cov tshuaj yeeb thiab cov tshuaj uas ua rau yus quav tshuaj tsis yog tsuas yog nkag siab tias yog cov tshuaj lom neeg xwb, tab sis yog cov khoom siv hauv zej zog uas lub ntsiab lus yog tsim los ntawm cov ntsiab lus. Piv txwv li, cawv yog raug cai hauv ntau lub tebchaws thiab siv rau hauv kev ua koob tsheej, tab sis nws kuj cuam tshuam nrog kev ntxub ntxaug ntawm kev ua "neeg qaug cawv" thiab kev ua phem hauv tsev neeg. Txawm hais tias marijuana raug suav hais tias yog tshuaj lossis khoom lag luam ib txwm muaj hauv qee qhov chaw, hauv lwm qhov nws raug tso rau hauv qhov chaw ua kev hem thawj thiab kev ua txhaum cai.
Cov kws tshawb fawb txog tib neeg tau qhia tias pawg "tshuaj yeeb" nws tus kheej yog ib qho khoom ntawm kev pom zoo hauv zej zog thiab kev nom kev tswv. Qee yam tshuaj yeeb tuaj yeem hloov pauv txoj cai dhau los ntawm keeb kwm: opium, ib zaug yog tshuaj kho mob, tom qab ntawd tau los ua lub cim ntawm kev quav yeeb quav tshuaj thiab kev lag luam tsis raug cai. Yog li, kev tshawb fawb txog tib neeg nug: leej twg muaj cai txiav txim siab txog txoj cai ntawm cov tshuaj yeeb? Cov pab pawg twg tau txais txiaj ntsig lossis tsis zoo los ntawm daim ntawv lo "tsis raug cai"? Cov lus nug no tso cov tshuaj yeeb rau hauv lub ntiaj teb ntawm kev sib raug zoo ntawm lub hwj chim, tsis yog tsuas yog ib qho teeb meem ntawm tus kheej xwb.
Kev siv ntau yam: los ntawm kev ua koob tsheej mus rau kev ua si lom zem
Ntau lub zej zog muaj kev lig kev cai ntawm kev siv cov tshuaj psychoactive uas muaj keeb kwm tob hauv kev ua koob tsheej. Hauv qee lub zej zog, qee cov tshuaj siv rau lub hom phiaj ntawm sab ntsuj plig, kho, lossis txhawb kev sib raug zoo hauv zej zog. Ntawm qhov tod tes, hauv cov zej zog niaj hnub no, kev siv tshuaj feem ntau nkag siab tias yog kev lom zem, kev khiav tawm ntawm kev ntxhov siab, lossis kev ua neej. Kev kawm txog tib neeg nrhiav kev kos duab rau cov laj thawj sib txawv no yam tsis muaj kev txiav txim siab sai, vim tias kev txiav txim siab ntawm kev coj ncaj ncees feem ntau ua rau tsis nkag siab tias vim li cas cov kev coj ua tseem muaj.
Nws yog ib qho tseem ceeb uas yuav tsum nco ntsoov tias "kev quav yeeb quav tshuaj" kuj nkag siab txawv ntawm cov kab lis kev cai. Qee lub zej zog suav tias kev haus dej cawv txhua hnub yog ib qho kev coj ua ib txwm muaj tsuav yog nws tsis cuam tshuam rau kev sib raug zoo, thaum lwm tus pom tias txawm tias haus dej cawv me me xwb los ua qhov tsis zoo. Hauv lwm lo lus, kab ntawm "siv" thiab "kev siv tsis raug" tsis yog ib txwm muaj thoob ntiaj teb; nws raug sib tham los ntawm kev cai hauv zej zog , kev ntseeg, chav kawm, thiab poj niam txiv neej.
Kev siv haiv neeg thiab kev paub dhau los
Txoj kev tshawb fawb txog tib neeg yog kev kawm txog haiv neeg: nyob nrog cov zej zog, tsim kev ntseeg siab, saib xyuas kev coj ua txhua hnub, thiab mloog cov neeg siv cov dab neeg. Hauv kev kawm txog cov tshuaj yeeb dej cawv, kev kawm txog haiv neeg pab nkag siab txog cov kev paub ntawm cov neeg siv: vim li cas thiaj pib siv, lawv tswj hwm kev pheej hmoo li cas, cov tswv yim rau kev zais lossis nthuav tawm lawv tus kheej, thiab lawv txhais lawv lub cev thiab qhov mob li cas.
Txoj kev no feem ntau muab cov txiaj ntsig uas tsis pom hauv kev soj ntsuam suav. Piv txwv li, cov neeg siv yuav muaj "cov cai" sab hauv: cov koob tshuaj tshwj xeeb, lub sijhawm siv tshwj xeeb, lossis tsuas yog siv hauv cov pab pawg ntseeg siab. Cov cai no qhia txog kev muaj kev paub hauv zos txog kev txo kev puas tsuaj, txawm tias lawv nyob hauv ib puag ncig uas ua txhaum cai. Kev kawm txog tib neeg kuj tseem qhia txog lub luag haujlwm ntawm kev sib raug zoo hauv zej zog - cov phooj ywg, cov neeg koom tes, tsev neeg - hauv kev txhawb nqa lossis txwv cov qauv kev siv.
Tshuaj yeeb, kev ntxub ntxaug, thiab kev txheeb xyuas tus kheej hauv zej zog
Kev kawm txog tib neeg pom tias kev ntxub ntxaug yog ib lub zog hauv zej zog uas ua rau tus cwj pwm thiab kev nkag mus rau cov kev pabcuam. Thaum ib tug neeg raug hu ua "tus neeg quav yeeb quav tshuaj," lub npe ntawd tuaj yeem hloov pauv txoj kev uas tsev neeg kho lawv, txoj kev uas cov tub ceev xwm teb, thiab txoj kev uas cov kev pabcuam kho mob muab kev kho mob. Kev ntxub ntxaug feem ntau ua rau cov neeg siv tsis txhob nrhiav kev pab vim ntshai kev rau txim lossis kev txaj muag. Hauv kev kawm txog tib neeg, kev ntxub ntxaug tsis yog tsuas yog "kev xav tsis zoo," tab sis yog ib txoj hauv kev hauv zej zog uas tswj hwm leej twg raug suav hais tias yog "pej xeem zoo" thiab leej twg raug suav hais tias yog "kev ua txhaum."
Cov kev tshawb fawb txog tib neeg kuj tshuaj xyuas seb tus kheej tau tsim los li cas nyob ib puag ncig kev siv tshuaj yeeb dej cawv. Hauv qee haiv neeg me, kev siv tshuaj yeeb dej cawv yog ib qho cim ntawm kev sib koom siab, kev ua siab loj, lossis kev muaj tswv yim. Txawm li cas los xij, tib lub sijhawm, cov cim no muaj kev phom sij rau kev nom kev tswv: cov neeg siv hauv chav kawm qis feem ntau yooj yim raug txim txhaum cai dua li cov neeg siv hauv chav kawm nruab nrab, uas tej zaum yuav muaj kev ceev ntiag tug thiab cov peev txheej ntau dua.
Kev lag luam nom tswv: kev lag luam, lub xeev, thiab kev ua txhaum cai
Cov tshuaj yeeb muaj feem cuam tshuam nrog kev lag luam thiab cov cai ntawm lub xeev. Kev tshawb fawb txog kev nom kev tswv thiab kev lag luam tshuaj xyuas seb cov lag luam dub tau tsim los ntawm kev txwv tsis pub siv, tsis yog txawm tias muaj kev txwv. Thaum ib yam khoom raug txwv, nws tsis ploj mus; hloov chaw, nws hloov mus rau cov kev faib khoom zais, tsim kev pheej hmoo ntawm kev ua phem, kev yuam kom them nyiaj, thiab kev noj nyiaj txiag. Hauv ntau qhov chaw, kev ua txhaum cai kuj ua rau muaj neeg coob coob hauv tsev loj cuj thiab kev sib raug zoo hauv tsev neeg tawg.
Cov kws tshawb fawb txog tib neeg tshuaj xyuas seb txoj cai "ua tsov rog rau tshuaj" ua rau muaj kev tsis sib luag li cas. Kev ua haujlwm raws li txoj cai feem ntau ua rau muaj kev kub ntxhov ntau dua hauv cov chaw txom nyem, thaum kev kho dua tshiab thiab kev kho mob yooj yim dua rau cov neeg uas muaj kev nkag mus. Los ntawm qhov kev xav no , qhov teeb meem tshuaj tsis yog tsuas yog teeb meem ntawm tus kheej kev coj ncaj ncees xwb, tab sis kuj yog kev tswj hwm, kev faib cov peev txheej, thiab txoj cai tseem ceeb.
Txiv neej, lub cev, thiab kev tsis muaj zog
Kev siv tshuaj yeeb dej cawv kuj muaj feem cuam tshuam nrog poj niam txiv neej. Cov poj niam uas siv tshuaj yeeb dej cawv feem ntau ntsib ntau yam kev ntxub ntxaug: tsis yog tsuas yog cov neeg siv xwb, tab sis kuj yog "poj niam tsis tsim nyog" raws li kev coj noj coj ua hauv zej zog . Qhov no tuaj yeem ua rau nws nyuaj rau lawv nkag mus rau cov kev pabcuam kev noj qab haus huv ntawm kev yug me nyuam, ua rau lawv muaj kev phom sij ntau dua rau kev ua phem raws li poj niam txiv neej, thiab ua rau lawv nyob ib leeg ntawm kev txhawb nqa los ntawm tsev neeg.
Kev kawm txog tib neeg lub cev pab kom nkag siab tias cov tshuaj sib cuam tshuam li cas nrog kev paub hauv lub neej: kev mob, kev raug mob, kev ua haujlwm ntawm lub cev, kev qaug zog, lossis qhov xav tau ntawm kev tsim khoom. Hauv qee qhov xwm txheej, cov tshuaj siv rau "kev siv ua haujlwm" - piv txwv li, kom ua haujlwm ntev, tiv thaiv kev tshaib kev nqhis, lossis nyob twj ywm. Lub tswv yim no tawm tsam qhov kev xav yooj yim uas siv yog rau "kev lom zem" lossis "kev xav."
Kev txo qhov kev puas tsuaj thiab kev siv tib neeg los ua haujlwm
Nyob rau xyoo tas los no, kev kawm txog tib neeg tau pab txhawb rau kev nkag siab txog kev txo qhov kev puas tsuaj: ib txoj hauv kev uas tsom mus rau kev txo qhov kev puas tsuaj yam tsis tas yuav tsum tau tsum kiag li ua qhov yuav tsum tau ua ntej rau kev pab. Piv txwv li suav nrog kev kawm txog kev siv kom muaj kev nyab xeeb dua, kev pabcuam koob txhaj tshuaj thiab koob txhaj tshuaj uas tsis muaj kab mob, kev kho mob hloov chaw, thiab kev txhawb nqa hauv zej zog. Kev kawm txog tib neeg ntseeg tias kev txo qhov kev puas tsuaj muaj txiaj ntsig thaum nws ua raws li kab lis kev cai hauv zos thiab koom nrog cov zej zog siv ua cov ncauj lus paub, tsis yog tsuas yog cov khoom uas yuav tsum "kho."
Ib txoj kev tsom mus rau tus neeg kuj tseem ceeb heev tias cov neeg siv yog cov tswv cuab ntawm lub zej zog nrog cov cai: txoj cai tau txais kev kho mob, kev tiv thaiv los ntawm kev ua phem, thiab lub sijhawm zoo ntawm lub neej. Kev kawm txog tib neeg ceeb toom peb tias kev hloov pauv tus cwj pwm feem ntau tshwm sim tsis yog vim kev rau txim, tab sis vim yog kev xav tias muaj kev nyab xeeb, kev sib txuas lus hauv zej zog, thiab lwm txoj hauv kev ua neej.
Kev kaw
Kev kawm txog cov tshuaj yeeb thiab cov tshuaj uas ua rau neeg quav tshuaj hauv kev kawm txog tib neeg ua rau peb nkag siab ntau dua li kev kho mob thiab kev cai lij choj. Kev kawm txog tib neeg pom cov tshuaj uas ua rau neeg quav tshuaj ua rau neeg quav tshuaj ua rau neeg quav tshuaj ua rau neeg muaj kev coj noj coj ua, kev lag luam, thiab kev nom kev tswv uas cuam tshuam nrog lub ntsiab lus, kev cai dab qhuas, kev paub tus kheej, kev ntxub ntxaug, thiab kev sib raug zoo ntawm lub hwj chim. Los ntawm kev kawm txog haiv neeg, kev kawm txog tib neeg qhia txog lub suab ntawm cov neeg siv thiab cov zej zog, qhia txog qhov nyuaj ntawm cov laj thawj, thiab thuam cov cai uas tsuas yog ua txhaum cai xwb.
Thaum kawg, kev kawm txog tib neeg tsis yog hais txog kev phom sij ntawm cov tshuaj yeeb, tab sis caw peb kom nkag siab txog lawv cov hauv paus hauv zej zog. Kev nkag siab ntau ntxiv yuav ua rau muaj kev teb zoo, ua tau zoo, thiab ncaj ncees dua: txo kev puas tsuaj, nthuav kev nkag mus rau cov kev pabcuam, thiab tsim cov cai uas ua raws li qhov tseeb ntawm lub neej txhua hnub, tsis yog tsuas yog kev ntshai lossis kev ntxub ntxaug xwb.