Lub Tswv Yim ntawm Taboo thiab Social Norms hauv Anthropology
Hauv kev kawm txog tib neeg, cov tswv yim ntawm "taboo" thiab "social norms" yog ob qho tseem ceeb uas pab nkag siab txog kev sib raug zoo thiab kab lis kev cai ntawm ntau lub zej zog. Taboos thiab social norms yog cov lus qhia txog kev coj cwj pwm uas txiav txim siab seb cov tib neeg hauv ib pawg kab lis kev cai sib cuam tshuam li cas thiab nrog lub ntiaj teb nyob ib puag ncig lawv. Tsab xov xwm no yuav tshawb nrhiav cov tswv yim no kom tob, piav qhia lawv cov lus txhais, qhov tseem ceeb, thiab cov kev cuam tshuam rau lub neej hauv zej zog.
Nkag Siab Txog Taboo
Lo lus Taboo yog ib lo lus Polynesian uas txhais tau tias "txwv tsis pub ua" lossis "txwv tsis pub ua." Hauv kev kawm txog tib neeg, lo lus taboo txhais tau tias yog cov cai hauv zej zog lossis kab lis kev cai uas tsim kom muaj qee yam kev txwv. Lo lus taboo feem ntau yog txuam nrog cov haujlwm, cov khoom, lossis kev sib raug zoo uas zej zog suav tias yog dawb huv lossis txaus ntshai. Kev ua txhaum cov lus taboo tuaj yeem ua rau muaj kev raug tshem tawm hauv zej zog, kev rau txim, lossis kev puas tsuaj ntuj tsim.
Piv txwv ntawm cov kev txwv tsis pub noj yuav txawv ntau nyob ntawm seb koj nyob hauv kab lis kev cai li cas. Piv txwv li, hauv qee kab lis kev cai, kev kov lwm tus neeg lub taub hau yog txwv tsis pub vim tias lub taub hau yog ib feem dawb huv ntawm lub cev. Hauv ntau lub tebchaws uas muaj cov neeg Muslim feem coob, kev noj nqaij npuas yog txwv tsis pub noj vim yog kev ntseeg.
Kev Nkag Siab Txog Cov Cai Hauv Zej Zog
Cov kev cai hauv zej zog yog cov cai tsis tau sau tseg uas txhais tau tias dab tsi suav tias yog kev coj cwj pwm zoo lossis xav tau hauv ib pawg neeg lossis lub zej zog. Tsis zoo li cov kev txwv, uas nruj dua thiab tshwj xeeb dua, cov kev cai hauv zej zog muaj kev ywj pheej ntau dua thiab pab tswj kev sib raug zoo txhua hnub. Cov kev cai hauv zej zog suav nrog kev cia siab txog seb tib neeg yuav tsum ua li cas, hais lus, hnav khaub ncaws, thiab txawm xav li cas.
Cov qauv kev coj noj coj ua hauv zej zog tau muab faib ua ntau pawg:
1. Cov Qauv Kev Cai ntawm Cov Neeg: Tswj hwm tus cwj pwm niaj hnub uas yooj yim thiab ib txwm muaj. Piv txwv li, tus cwj pwm hais tias "ua tsaug" lossis "thoom txim."
2. Cov Cai thiab Kev Cai: Tswj cov cwj pwm tseem ceeb uas cuam tshuam nrog kev coj ncaj ncees. Piv txwv li, txwv tsis pub dag lossis nyiag.
3. Cov Cai Lij Choj: Cov cai uas tau dhau los ua ib feem ntawm lub zej zog txoj cai lij choj thiab muaj kev rau txim yog tias ua txhaum. Piv txwv li: kev txwv tsis pub tsav tsheb thaum qaug cawv.
Kev Sib Raug Zoo Ntawm Taboos thiab Cov Qauv Hauv Zej Zog
Cov kev txwv tsis pub ua yog ib hom kev coj ua hauv zej zog uas hnyav dua, qhov twg kev ua txhaum cov kev txwv tsis pub ua feem ntau suav tias yog kev ua txhaum cai lossis kev cai lij choj. Txawm hais tias cov kev coj ua hauv zej zog pab tswj kev ruaj khov hauv zej zog los ntawm kev coj tus cwj pwm zoo, cov kev txwv tsis pub ua pab tiv thaiv cov yam tseem ceeb ntawm kev ua neej hauv zej zog thiab kab lis kev cai los ntawm kev hem thawj lossis kev cuam tshuam.
Lub Luag Haujlwm ntawm Taboos thiab Social Norms hauv Zej Zog
Cov kev txwv thiab kev coj noj coj ua hauv zej zog ua ntau lub luag haujlwm tseem ceeb hauv zej zog:
1. Kev Ruaj Ntseg thiab Kev Txiav Txim: Cov kev txwv thiab cov qauv hauv zej zog pab tsim kom muaj kev nyab xeeb thiab kev txiav txim los ntawm kev tswj tus cwj pwm ntawm cov tib neeg thiab cov pab pawg. Piv txwv li, kev txwv tsis pub tua neeg hauv yuav luag txhua haiv neeg yog ib txoj hauv kev tseem ceeb los tswj kev ruaj ntseg thiab kev txiav txim.
2. Kev Txheeb Ze thiab Kev Sib Koom Siab: Ob lub tswv yim no kuj pab tsim kom muaj kev txheeb ze ntawm pawg neeg thiab txhawb kom muaj kev sib koom siab ntawm cov tswv cuab hauv zej zog. Kev ua raws li cov kev txwv thiab cov qauv hauv zej zog tuaj yeem yog ib txoj hauv kev los qhia txog kev cog lus rau cov txiaj ntsig kab lis kev cai sib koom.
3. Kev Tswj Xyuas Hauv Zej Zog: Cov kev txwv thiab cov qauv hauv zej zog tso cai rau kev tswj hwm hauv zej zog, ob qho tib si raws cai thiab tsis raws cai. Piv txwv li, kev ntxub ntxaug hauv zej zog uas cuam tshuam nrog kev ua txhaum ib qho kev txwv lossis tus qauv tshwj xeeb tuaj yeem ua lub luag haujlwm tiv thaiv kev coj cwj pwm tsis zoo.
4. Kev Sib Txuas Lus Kab Lis Kev Cai: Los ntawm cov txheej txheem ntawm kev sib raug zoo, cov kev txwv thiab cov qauv hauv zej zog raug xa mus los ntawm ib tiam dhau ib tiam, uas pab txhawb kev tiv thaiv kab lis kev cai thiab tus nqi ntawm zej zog.
Qhov Cuam Tshuam ntawm Kev Ua Txhaum Cai thiab Kev Cai Lij Choj Hauv Zej Zog
Kev ua txhaum cai txwv tsis pub ua feem ntau yog qhov loj dua li kev ua txhaum cai hauv zej zog. Kev ua txhaum cai txwv tsis pub ua tuaj yeem ua rau lub cev raug rau txim, raug nplua, lossis raug kho hnyav dua raws li kev ntseeg hauv zos. Piv txwv li, hauv qee lub zej zog, ib tus neeg uas ua txhaum cai txwv tsis pub ua tuaj yeem raug tshem tawm lossis raug tua pov tseg.
Thaum nws los txog rau cov qauv kev coj noj coj ua hauv zej zog, kev rau txim muaj ntau yam thiab nyob ntawm qhov hnyav ntawm kev ua txhaum cai. Cov kev ntsuas tsis raws cai, xws li kev thuam lossis kev saib tsis pom zoo, feem ntau yog siv los ua kom raws li cov qauv no. Txawm li cas los xij, kev ua txhaum loj ntawm kev coj ncaj ncees lossis kev cai lij choj tuaj yeem ua rau muaj kev rau txim raws cai, suav nrog kev nplua lossis raug kaw hauv tsev loj cuj.
Kev Kawm Txog Cov Kev Txwv thiab Cov Qauv Hauv Zej Zog
Yuav kom nkag siab zoo dua, cia peb saib qee cov ntaub ntawv kawm los ntawm ntau haiv neeg sib txawv:
1. Kev Txwv Tsis Pub Muaj Hli Hauv Is Nrias teb
Hauv qee qhov chaw ntawm Is Nrias teb, kev muaj hli tseem yog ib qho kev txwv. Cov poj niam uas muaj hli feem ntau raug txwv tsis pub nkag mus rau hauv cov chaw dawb huv, koom nrog kev cai dab qhuas, thiab txawm tias noj qee yam khoom noj. Qhov kev txwv no qhia txog kev ntseeg ntawm cov txiv neej uas suav tias kev muaj hli tsis huv lossis qias neeg. Txawm hais tias muaj kev siv zog los hloov qhov kev xav no thiab txo qhov kev ntxub ntxaug, kev coj ua no tseem muaj nyob hauv ntau lub zej zog.
2. Cov Qauv Kev Huv Huv hauv Nyiv Pooj
Nyob rau hauv Nyiv Pooj teb, cov qauv kev tu cev huv si yog nruj heev thiab raug tswj hwm los ntawm kev lig kev cai thiab kev coj cwj pwm txhua hnub. Piv txwv li, hnav lub npog ntsej muag thaum mob lossis tswj kev huv ntawm cov chaw pej xeem yog ib feem ntawm cov qauv kev coj noj coj ua hauv zej zog uas muaj keeb kwm tob hauv kab lis kev cai Nyiv Pooj. Kev ua txhaum cov qauv kev tu cev huv si no tuaj yeem ua rau muaj kev tsis xis nyob hauv zej zog lossis txawm tias raug tshem tawm.
3. Txwv tsis pub sib yuav ntawm cov neeg sib txawv haiv neeg hauv Is Nrias teb
Kev sib yuav ntawm cov neeg sib txawv haiv neeg yog ib qho kev txwv tsis pub ua hauv zej zog Is Nrias teb uas muaj ntau pua xyoo. Txawm hais tias muaj kev hloov pauv tseem ceeb hauv kev cai lij choj thiab kev sib raug zoo, qhov kev txwv no tseem cuam tshuam rau tus cwj pwm thiab kev txiav txim siab ntawm ntau tus neeg. Kev ua txhaum txoj cai txwv no tuaj yeem ua rau muaj kev rau txim hnyav hauv zej zog, suav nrog kev raug ntiab tawm ntawm zej zog lossis txawm tias kev ua phem rau lub cev.
Kev Hloov Pauv thiab Kev Hloov Kho ntawm Cov Kev Txwv thiab Cov Qauv Hauv Zej Zog
Nrog kev lag luam thoob ntiaj teb thiab kev hloov pauv sai ntawm zej zog, ntau yam kev txwv thiab kev cai hauv zej zog tab tom hloov pauv. Kev sib cuag ntawm ntau haiv neeg, thev naus laus zis, thiab kev hloov pauv ntawm cov txiaj ntsig thoob ntiaj teb ua rau muaj kev rov ntsuam xyuas ntau yam kev txwv thiab kev cai. Piv txwv li, cov ncauj lus uas ib zaug suav tias yog kev txwv, xws li LGBTQ + thiab kev sib luag ntawm poj niam txiv neej, tam sim no tau sib cav thiab lees txais ntau dua hauv ntau lub zej zog.
Txawm li cas los xij, cov kev hloov pauv no tsis tau los yam tsis muaj kev cov nyom. Ntau lub zej zog ntsib kev ntxhov siab ntawm kev tswj hwm lawv cov kab lig kev cai thiab kev hloov kho rau kev hloov pauv thoob ntiaj teb. Qhov no qhia tau hais tias txawm hais tias kev txwv thiab kev cai hauv zej zog yuav hloov pauv, lawv tseem ua lub luag haujlwm tseem ceeb hauv kev tsim tus kheej thiab kev sib raug zoo hauv zej zog.
Xaus
Cov kev txwv thiab cov qauv hauv zej zog yog ob lub tswv yim tseem ceeb hauv kev kawm txog tib neeg uas muab kev nkag siab tob txog seb cov zej zog tswj hwm tus cwj pwm ntawm tus kheej thiab pab pawg neeg li cas. Txawm hais tias lawv txawv ntawm qhov xwm txheej thiab qib kev rau txim uas lawv muab, lawv sib pab ua ke hauv kev tswj hwm kev ruaj khov thiab kev sib haum xeeb hauv zej zog.
Kev nkag siab txog tej kev txwv thiab kev coj noj coj ua hauv zej zog thoob plaws ntau haiv neeg pab peb nkag siab txog kev sib txawv ntawm tib neeg thiab qhia txog qhov tseem ceeb ntawm cov kab lis kev cai hauv kev nkag siab txog tib neeg tus cwj pwm. Hauv lub caij nyoog thoob ntiaj teb no, cov teeb meem thiab cov cib fim los hloov thiab hloov kho tej kev txwv thiab kev coj noj coj ua hauv zej zog txuas ntxiv mus, muab txoj hauv kev rau cov zej zog kom vam meej thaum tseem hwm lawv tus kheej kab lis kev cai.
Yog li ntawd, tej kev txwv thiab kev coj noj coj ua hauv zej zog tseem yog cov ncauj lus tseem ceeb hauv kev kawm txog tib neeg thiab peb txoj kev nkag siab txog tib neeg lub neej hauv ntau qhov chaw ntawm lub ntiaj teb.