Muhimman Tsarin Kona Motoci
Tsarin kunna wuta yana ɗaya daga cikin mahimman tsarin motoci masu amfani da fetur (injinan Otto). Babban aikinsa shine samar da walƙiya a daidai lokacin da zai kunna cakuda iska da mai a ɗakin ƙonawa. Ba tare da tsarin kunna wuta mai aiki yadda ya kamata ba, injin zai yi wuya a fara aiki, wutar lantarki za ta ragu, yawan amfani da mai zai zama ɓarna, kuma hayakin hayaki zai ƙaru. Wannan labarin ya tattauna muhimman abubuwan da suka shafi tsarin kunna wuta na motoci, gami da ayyukansu, manyan abubuwan da suka haɗa da su, ƙa'idodin aiki, nau'ikan, da kuma alamun gazawa.
1. Aikin Tsarin Wutar Lantarki
Gabaɗaya, tsarin ƙonewa yana da manyan ayyuka da yawa:
1. Ƙara ƙarfin lantarki daga tushen wutar lantarki na abin hawa (batir ko maganadisu 12 volt) zuwa babban ƙarfin lantarki (dubban volt) don ya iya tsallake gibin wutar lantarki mai toshe walƙiya.
2. Daidaita lokacin kunna wuta ta yadda tartsatsin wuta zai bayyana a lokacin da ya fi tasiri, galibi kusa da ƙarshen bugun matsi.
3. Yana rarraba babban ƙarfin lantarki ga kowace filogi mai walƙiya bisa ga tsarin harbi a cikin kowace silinda (a cikin injunan silinda da yawa).
4. Yana tabbatar da konewa mai ƙarfi a ƙarƙashin yanayi daban-daban, kamar ƙarancin juyawa/babba, nauyi mai sauƙi/mai nauyi, zafin injin, da canje-canje a cikin ingancin mai.
Tsarin kunna wuta mai kyau yana haifar da ƙonewa mafi kyau, injin da ya fi amsawa, ƙaruwar inganci, da kuma ƙarancin hayaki.
2. Ka'idojin Asali na Aikin Tsarin Wuta
A cikin injin mai, haɗin iska da mai yana matsewa ta hanyar piston. Yayin da matsin lamba da zafin haɗin ke ƙaruwa, ana buƙatar tushen makamashi don fara ƙonewa. Nan ne toshewar walƙiya ke shiga, yana haifar da walƙiya. Duk da haka, ƙirƙirar walƙiya mai ƙarfi yana buƙatar babban ƙarfin lantarki.
Wannan ƙa'idar canza ƙarfin lantarki gabaɗaya tana amfani da na'urar kunna wuta, wacce ke aiki kamar na'urar canza wutar lantarki: ƙarancin ƙarfin lantarki a cikin na'urar farko ana canza shi zuwa babban ƙarfin lantarki a cikin na'urar ta biyu. Wannan babban ƙarfin lantarki ana tura shi zuwa toshewar walƙiya, yana tsallake gibin lantarki, kuma yana kunna cakuda mai.
Mabuɗin nasarar kunna wuta yana cikin abubuwa biyu:
– Isar da kuzarin walƙiya (ƙarfin lantarki mai kyau da kuma wutar lantarki).
- Lokacin walƙiya ya yi daidai da yanayin injin.
3. Manyan Sassan Tsarin Wutar Lantarki
Duk da cewa zane-zanen sun bambanta, abubuwan da ke cikin tsarin kunna man fetur sun haɗa da:
a. Tushen Yanzu (Batir/Mai Canzawa ko Magneto)
A cikin motocin zamani, babban tushen wutar lantarki yawanci shine batirin (12V) wanda mai amfani da wutar lantarki ke bayarwa kuma yake sake caji. A wasu babura, musamman tsofaffin samfura, tushen na iya zama magneto.
b. Makullin Wuta da Babban Da'irar Wuta
Makullin kunna wuta yana haɗuwa kuma yana cire babban wutar lantarki. Babban da'irar ita ce hanyar wutar lantarki mai ƙarancin wutar lantarki wadda ke gudana zuwa babban na'urar ta hanyar mai sarrafa wutar lantarki (platinum ko module na lantarki).
c. Na'urar kunna wuta
Na'urar ta ƙunshi:
– Babban na'ura: yana karɓar wutar lantarki ta 12V (ko daga magneto).
– Na'urar na'urar ta biyu: tana samar da babban ƙarfin lantarki, tana iya zama volts 10.000–40.000 ko fiye dangane da tsarin.
Na'urar tana aiki ne lokacin da aka yanke babban wutar lantarki ba zato ba tsammani (rushewar filin maganadisu), don haka babban ƙarfin lantarki yana faruwa a cikin na'urar ta biyu.
d. Babban Mai Kula da Da'ira/Mai Katsewa
Akwai nau'o'i da dama:
– Platinum (mai karya lamba): mai karya inji a tsarin gargajiya.
– CDI/TCI/ECU: wani na'urar lantarki da ke tsara lokacin da aka yanke wutar lantarki da kuma tsawon lokacin da aka "caji" na coil (lokacin zama).
e. Mai Rarrabawa (A Injin Mota Hakika)
A cikin tsarin gargajiya na tsofaffin motoci, mai rarrabawa yana rarraba babban ƙarfin lantarki ga kowace filogi mai walƙiya bisa ga umarnin harbi. Masu rarrabawa galibi suna da kayan aiki kamar haka:
- na'urar juyawa, hula, da kuma tsarin ci gaba (mai kula da ci gaba da kunna wuta).
Kunnawa motocin zamani, an yi watsi da masu rarrabawa da yawa.
f. Kebul Mai Ƙarfin Wutar Lantarki Mai Girma / Filogi Mai Layi (COP)
Ana aika babban ƙarfin lantarki ta hanyar kebul na kunna wuta. A cikin tsarin COP na zamani, ana haɗa coil ɗin kai tsaye zuwa ga abin toshewa, wanda ke ba da damar cire ko rage kebul mai ƙarfin lantarki mai girma.
g. Filogi mai walƙiya (Arkwanƙwasa Tashar)
Filogin walƙiya shine "ƙarshen" tsarin kunna wuta. Filogin walƙiya yana faruwa ne a gibin lantarki. Yanayin filogin walƙiya (gibin, ajiyar carbon, lalacewar lantarki) yana shafar ingancin ƙonewa sosai.
4. Nau'ikan Tsarin Wutar Lantarki
Ci gaban fasaha ya haifar da tsarin kunna wuta daga injina zuwa na lantarki tare da sarrafa kwamfuta.
1) Tsarin Kona Wuta na Al'ada (Platinum)
Wannan tsarin yana amfani da platinum don katse wutar lantarki ta coil. Fa'idodinsa suna da sauƙi kuma masu sauƙin fahimta, amma yana da rashin amfani:
– Ana sa platinum, yana buƙatar daidaitawa akai-akai.
- Lokaci yana sauƙin canzawa saboda lalacewar kyamara ko bazara.
- Wutar za ta iya yin rauni a lokacin da aka yi amfani da ƙarfin juyi mai yawa (saboda "farawar platinum").
Yawanci akwai na'urar sanyaya iska don rage walƙiyar da ke kan platinum da kuma hanzarta rugujewar filin maganadisu ta yadda ƙarfin lantarki na biyu zai ƙaru.
2) Tsarin Wutar Lantarki na CDI (Canjin Fitar da Capacitor)
CDIs sun zama ruwan dare a kan babura. Wannan tsarin yana adana makamashi a cikin capacitor sannan ya sake shi da sauri zuwa na'urar. Halayen CDI:
- Haske mai ƙarfi a lokacin babban juyawa.
– Ƙananan kayan aikin injiniya.
- Ana iya amfani da tushen AC (magneto) ko DC (batir), ya danganta da ƙirar.
CDI ya dace da injunan da ke buƙatar amsawar kunnawa da sauri, amma yanayin walƙiya na iya zama "gajere" fiye da tsarin inductive.
3) Tsarin Wutar Lantarki na TCI/Transistor (Kuna Wutar Lantarki)
Ana amfani da TCIs sosai a cikin motocin zamani, suna amfani da transistor a matsayin babban maɓalli na coil current. Fa'idodinsu:
- Ingantaccen sarrafa lokacin zama.
- Kyakkyawan kuzarin walƙiya a rpm daban-daban.
– Ya fi ɗorewa kuma yana buƙatar ƙaramin kulawa.
4) Tsarin Konewa Mai Haɗaka ECU (Gudanar da Injin)
A cikin motocin zamani, ECU tana daidaita ƙonewa bisa ga shigarwar firikwensin kamar:
– CKP (Firikwensin Matsayi na Crankshaft)
- CMP (Firikwensin Matsayi na Camshaft)
– TPS (Firikwensin Matsayi na Maƙura)
– MAP/MAF (matsi/manfold ko kwararar iska)
- ECT (zafin sanyaya)
- Na'urar firikwensin ƙwanƙwasa (gano bugun)
ECU na iya daidaita lokacin kunna wuta ta hanyar da ta dace don samun ƙarfi, inganci, da kuma hana fashewar.
5) Tsarin Konewa Mara Rarrabawa (DIS) da kuma Layukan Haɗawa (COP)
DIS tana kawar da mai rarrabawa, ta amfani da ko dai na'urori biyu ko na'urori ɗaya a kowace silinda. COP da aka fi sani a yau: kowace silinda tana da na'urarta kai tsaye a kan abin toshe walƙiya, wanda ke haifar da:
– Rage asarar makamashi.
– Ingantaccen tsarin sarrafa ƙonewa a kowace silinda.
- Gyara mai sauƙi saboda ƙarancin abubuwan da ke motsawa.
5. Lokacin Kunna Wuta da Ci gaba
Lokacin kunna wuta shine lokacin da walƙiyar ta faru dangane da matsayin piston. Gabaɗaya, walƙiyar tana faruwa ne kafin Top Dead Center (TDC) akan bugun matsi, wanda ake kira BTDC (Before Top Dead Center). Me yasa kafin TDC? Saboda ƙonewa yana ɗaukar lokaci kafin ya taso, ana sa ran matsin lamba zai faru jim kaɗan bayan piston ya wuce TDC don mafi kyawun turawa.
A babban gudun injin, lokacin da ake da shi ya fi guntu. Saboda haka, dole ne a ƙara inganta ƙarfin wuta don kiyaye ƙonewa mafi kyau. Tsarin gargajiya yana amfani da na'urar haɓaka injiniya (centrifugal/vacuum), yayin da tsarin zamani ya dogara da ECU.
Idan lokaci ya yi nisa sosai:
– Injin zai iya "bugawa" (bugawa/fashewa), ƙarfin da ba shi da tabbas, haɗarin lalacewar piston.
Idan ya yi nisa sosai:
– Rashin ƙarfi, man fetur mai ɓarna, ƙaruwar zafin iskar gas mai fitarwa.
6. Alamomin Lalacewar Tsarin Wuta
Wasu daga cikin alamomin matsalar ƙonewa da aka saba gani:
1. Injin yana da wahalar kunnawa: toshewar walƙiya, na'urar rage gudu, batirin da ya mutu, firikwensin CKP mai matsala.
2. Brebet ko kuma rashin wuta: ƙurajen walƙiya masu datti, wayoyin toshewar walƙiya masu zubewa, fashewar na'urori, allura/man fetur suma na iya haifar da shi amma ana buƙatar duba kunna wutar.
3. Ƙarfin wutar lantarki ya ragu: lokaci ya ƙare, na'urar tana da rauni, filogi ba su dace da takamaiman bayanai ba.
4. Yawan amfani da mai: ƙonewa mara cikakke, raunin walƙiya, da kuma lokacin da bai dace ba.
5. Duba hasken injin yana kunne (motoci na zamani): Motocin DTC masu alaƙa da gobara (misali P0300-P0304) na iya nuna wutar lantarki ko samar da mai.
7. Kula da Tsarin Konewa na Asali
Domin tabbatar da cewa tsarin kunna wuta yana da ɗorewa kuma mafi kyau, yi waɗannan gyare-gyaren:
– Duba kuma a maye gurbin filogi na walƙiya bisa ga tazara tsakanin masana'anta. Tabbatar cewa gibin filogi na walƙiya ya cika ƙa'idar.
– Duba wayoyin toshewar walƙiya da na'urar haɗi: duba ko akwai tsagewa, ɓuɓɓuga, ko tsatsa a cikin mahaɗan.
– Tabbatar da cewa ƙarfin batirin yana da kyau kuma tsarin caji yana daidai.
– Yi amfani da mai bisa ga shawarar octane don kada ECU ta jinkirta lokacin da ake buƙata akai-akai saboda bugawa.
– A tsarin gargajiya: daidaita platinum da lokacin lokaci lokaci-lokaci, sannan a duba na'urar sanyaya da rarrabawa.
Penutup
Tsarin kunna wutar mota yana canza wutar lantarki mai ƙarancin wutar lantarki zuwa makamashin wutar lantarki mai ƙarfi don samar da walƙiya a wurin kunna wutar a lokacin da ya dace. Manyan abubuwa kamar na'urar, mai sarrafa wutar lantarki (platinum/CDI/TCI/ECU), da kuma na'urorin kunna wutar lantarki suna aiki tare don ƙirƙirar ƙonewa mai inganci da kwanciyar hankali. Fahimtar tushen tsarin kunna wutar yana taimaka wa masu amfani da masu fasaha su gano matsalolin injin, su yi gyare-gyare na yau da kullun, da kuma kula da ingantaccen aikin abin hawa.
Idan kana so, zan iya yin sigar musamman ta labarin don babura (CDI/TCI) ko motocin zamani (COP, ECU, CKP/CMP firikwensin), tare da zane-zanen aiki da misalan shari'o'in gazawa.
